Harf inkılabı sonrası yetişkin eğitimi
The Education of the grown ups after the letter revolution
- Tez No: 130519
- Danışmanlar: PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk İnkılap Tarihi, History of Turkish Revolution
- Anahtar Kelimeler: Atatürk, Mustafa Kemal, Eğitim, Harf İnkılabı, Yazı, Yetişkin eğitimi, Atatürk, Mustafa Kemal, Education, Alphabet Revolution, Writing, Adult education
- Yıl: 2003
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Birey ve toplum için vazgeçilmez bir öneme sahip olan eğitim-öğretim, okuma- yazma, aynı zamanda ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli ölçütlerden biridir. İnsanın doğumundan ölümüne kadar çeşitli şekillerde gerçekleşen eğitim; okul ortamında gerçekleştiriliyorsa örgün eğitim, okul dışında gerçekleşiyorsa yaygın/yetişkin eğitimi adım alır. Toplumdaki her bireyin ve yaşı ilerlemiş yetişkinlerin örgün eğitimden yararlandınlamaması, toplumsal değişme, teknolojik gelişme, devrimlerle ortaya çıkan yeniliklerin öğrenilmesi yetişkin eğitimini zorunlu kılmaktadır. Her bireyin hakkı ve çağdaş bir ülke olmanın vazgeçilmez koşulu sayılan okuma-yazma bu zorunluluklardan biridir. Türkler toplumlarında yaşam biçimlerine uygun olarak şekillenen yetişkin eğitimi; gelenek, görenek ve toplumsal kuralların, sözlü ve kulaktan kulağa aktarılması ile gerçekleşmiştir. Osmanlı ve Selçukluların yükselme dönemlerinde bilinçli ve kurumsal olarak başarılı bir şekilde uygulanan yetişkin eğitimi gerileme dönemlerinde ülkenin içine düştüğü kötü durumdan etkilenerek özelliklerini kaybetmişlerdir. Yetişkin eğitiminde canlanma Kurtuluş Savaşı yıllarında Atatürk tarafından başlatılmış, Cumhuriyetin ilam ve gerçekleştirilen eğitim reformları ile olması gereken duruma getirilmiştir. Bu dönemde kurulan yetişkin eğitimi kurumlan ile halk eğitilmeye başlanmış, ilerde tüm ülkeyi kapsayacak şekilde yürütülecek yetişkin eğitim çalışmalarının alt yapısı oluşturulmuştur. Tarihinin en önemli buluşlarından biri olan yazının zamanla gelişmesi ve her ulusun diline özgü şekil alması doğaldı. Kendilerine özgü yazı geliştiren Türkler, İslamiyet'i kabul ettiklerinde kutsal olduğu düşünülen Arap yansım kullanmaya başlamışlardır. Arap yazısının Türk diline uygun düşmemesi, bu yazının ıslah edilmesi yolunda çalışmaların düzenlenmesine yol açmış, ancak ıslahat hareketlerinden istenilen sonuç alınamamıştır. Atatürk önderliğinde gerçekleştirilen devrimlerle çağdaş batı uygarlığı yolunda önemli adımlar atılmış sıra Türk diline uygun düşmeyen Arap harflerinin yeni Türk harfleriyle değiştirilmesine gelmiştir. Arap yazısının siyasi idare ve büyük bir aydın kesimi tarafından kutsal kabul edildiği bir ortamda gerçekleştirilen Harf İnkılâbının başarılı olması için yeni yazının geniş halk kitlelerine yaygınlaştırılmasına başlanmıştır. 1928 yılının Ağustosundan itibaren hızlı bir şekilde girişilen okuma-yazma seferberliğinin önderliğini Başöğretmen olarak Atatürk yurt gezileriyle başlatmıştır. Gittiği her yerde her fırsatı değerlendirerek, her kesimden insana yeni Türk harflerini VItanıttı, yazdırdı, okuttu ve hatta imtihandan geçirdi. Atatürk ayrıca yazı konusunda kargaşa yaratılan konuların çözümünde, ülkede başlatılacak okuma-yazma seferberliğinin planlanmasında, yazıyla ilgili hemen her konuda liderlik vasfım başarıyla sergiledi. Yeni Türk harfleri henüz yasallaşmamışken ülkede başlatılan okuma-yazma seferberliği ile ülke baştan aşağı dershaneye dönüştürülmüş öncelikle, öğretmenler, devlet çalışanları ve memurlar, aydınlar, bir kısım halk kesimi Türk harfleriyle okuma- yazma öğrenmesi sağlanmıştır. 1 Kasım 1928 günü Türk Harfleri yasası Mecliste kabul edildiğinde devlet işlerinde kargaşa yaşanmadan yeni yazıya geçilmiş, inkılâbın başarısı hemen hemen kesinleşmiştir. Harf İnkılâbının bir amacı da yeni Türk yazışırım geniş halk kesimine yaygınlaştırılması, okur-yazar oranının artırılmasıydı. Bu amaçla Başöğretmenliğini Atatürk'ün üstlendiği, inkılâp hareketinin bir parçası olan Millet Mektepleri organizasyonu oluşturuldu. Millet Mektepleri ile bütün halkın eğitilmesi planlı ve geniş çapta yürütülmeye başlanmış, yurdun dört bir yanında, en ücra köşesinde bile kadm- erkek, gcnç-yaşlı herkes mekteplere akın etmiştir. İnkılabın coşkusu ve heyecanı içinde Millet mekteplerinin ilk yıllarda gösterdiği basan sonraki yıllarda düşmeye başlamıştır. 1935 yılında okur-yazar olması gereken nüfus %10,6'dan %19,3'e, yükselmesinde 1945'te halkın yaklaşık üçte birinin okur-yazar olmasında en büyük pay Millet Mekteplerine aitti. Bu artış eskiye oranla büyük bir başarıydı ancak Harf inkılâbında hedeflenenin altında kalınmıştı. Millet Mekteplerinin dışında çeşitli eğitim amaçlı kurulan yetişkin eğitimi niteliğindeki kurumlarda okuma-yazma eğitimine yer vermişlerdir. Atatürk'ün önderliğinde 1932'de kurulan Halkevleri, daha çok kültür ve sanatsal ağırlıklı eğitimin yanında okuma-yazma eğitimine de yer vermiştir. Harf inkılâbının ilanından itibaren orduda, 1936 yılından sonra özellikle köylere eğitmen yetiştirmek üzere kurulan yetişkin eğitim kurumlarında, çeşitli özel kurumlar ve derneklerde okuma-yazma kursları düzenlemiştir. Atatürk'ün ölümünden sonra halkın tamamım okur-yazar hale getirme hedefinden uzak bir eğitim anlayışının sürmesi, günümüze kadar çeşitli dönemlerde okuma-yazma kampanyalarının düzenlenmesine sebep olmuştur. VII
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Atatürk Dönemi' nde harf devrimi sonrası Deniz Basımevi' nde basılmış yayınların incelenmesi (1929-1938)
An investigation on the publication printed in İstanbul Naval Press during the period of Ataturk (After the alphabet revolution (1929-1938) )
LEVENT CANDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk İnkılap Tarihiİstanbul ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YÜCEL KARLIKLI
- Hat sanatı tarihi ve Medresetü'l Hattatin (1914-1936)
History of calligrafy art end Medresetu'-l Hattatin (1914-1936)
ZELİHA ULUSAL
- Servet-i Fünun dergisi, 1171 - 1222. sayılar; inceleme ve seçilmiş metinler
Başlık çevirisi yok
HASAN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İSMET EMRE
- Yayın tarihimizde Türk Yurdu Dergisi ve derginin dil konulu makalelerinin içerik analizi (1928-1931)
Başlık çevirisi yok
AYBİKE YURDÜRÜN (TARI)
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EDİBE SÖZEN