Geri Dön

Ankara üzerindeki stratosferik ozon ve değişimi

Stratospheric ozone over Ankara

PDF İndir

  1. Tez No: 127036
  2. Yazar: DENİZ DEMİRHAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SEMA TOPÇU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Meteoroloji, Meteorology
  6. Anahtar Kelimeler: Meteorolojik parametreler, Stratosferik ozon, Meteorological parameters, Stratospheric ozone
  7. Yıl: 2002
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Meteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET Stratosferik ozon dünya-atmosfer sisteminin radyatif dengesi üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Stratosfer içerisinde yer alan ve yer yüzeyinden 12-27 km yükseklikte bulunan ozon tabakası, yeryüzeyini ultraviyole ışınların zararlı etkilerinden korumaktadır. Ancak atmosfere salınan, kloroflorokarbon (CFC) gibi bazı antropojenik gazlar stratosferik ozona zarar vererek ozonun azalmasına yol açmaktadır. Yukarı stratosferde ozonun karışma oran fotokimyasal etkiler tarafından, aşağı stratosferde ise dinamik etkiler tarafından kontrol edilir. Bunun yanı sıra atmosfer sütunu içerisindeki toplam ozon değişken bir özelliğe sahiptir. Toplam ozon büyük ölçekli termik ve dinamik hareketlerden etkilenir. Sonuç olarak aşağı stratosferik ve yukarı troposferik sıcaklıklar ve jeopotansiyel yükseklikler gibi meteorolojik parametreler toplam ozonun değişimi üzerinde etkili olmaktadır. Türkiye'de toplam ozon ölçümleri Ankara'da (40°N; 33°E), Ocak 1994'ten itibaren ECC ozonsonde ile ayda 2-4 kez yapılmaktadır. Bu çalışmada, Ankara üzerindeki toplam ozon değişimlerim araştırmak üzere Ocak 1994 - Ekim 2001 dönemindeki, ozonsonde ile ölçülmüş 143 ozon verisi kullanılmıştır. Bu dönem içerisinde toplam ozonun ortalama değeri 320 DU, standart sapması ise ± 43 DU olarak bulunmuştur. En düşük ve en yüksek toplam ozon değerleri ise sırasıyla 243 ve 434 DU olarak hesaplanmıştır. Sözkonusu periyotta ozonsonde değerleri TOMS verileri ile kıyaslanmıştır. Her iki ölçüm arasındaki ortalama fark23DU'dir. Toplam ozon miktarı ile yukarı seviye meteorolojik parametreleri arasındaki ilişkileri anlayabilmek için çeşitli basınç seviyelerine ait sıcaklıklar, jeopotansiyel yükseklikler ve kalınlıklarla toplam ozon arasındaki ilişki araştırılmıştır. Toplam ozon ile en yüksek korelasyonlar 300mb sıcaklığı ve 300mb jeopotansiyel yüksekliği arasında bulunmuştur. Ozonsonde iler toplam ozon ölçümlerinin haftada bir veya iki kez yapılmasından dolayı, Ankara üzerindeki toplam ozonun trend analizi 1981- 2001 yılları arasındaki günlük TOMS verisi kullanılarak yapılmıştır. TOMS verilerinden Ankara için bulunan yıllık trend % -0,59'dur. vi

Özet (Çeviri)

SUMMARY Stratospheric ozone plays an important role on the radiative balance of the earth-atmosphere system and the life on the earth. The layer, which lies about 12-27 km above the ground, shields the earth's surface from damaging UV rays. Stratospheric ozone is threatened by some of the anthropogenic gases that have been released into the atmosphere, including those known as chlorofluorocarbons (CFCs). It is known that ozone mixing ratio in the upper stratosphere is essentially under photochemical control, whereas in the lower stratosphere it is under dynamic influence. Additionally, the total ozone in the atmospheric column at any place is variable and is mainly determined by large-scale atmospheric dynamics. As a consequence, meteorological conditions such as lower stratospheric and upper tropospheric temperatures, geopotantial heights could affect the ozone changes. Total ozone has been measured in Ankara (40°N; 33°E) using electrochemical concentration cell (ECC) ozonesonde carried by balloons since January 1994. In this thesis, 143 total ozone amounts from ozonesonde observations in the period of January 1994-October 2001 were used to explain the total ozone changes over Ankara. The average value of total column ozone amount was found as 320 DU with standard deviation ± 43 DU in this period. The minimum value and the maximum values are 243 and 461 DU respectively. The measurements were also compared to the corresponding measurements of the TOMS. Mean value of the differences for both measurements and RMSE are 23 DU and 18 DU respectively. Additionally, the total ozone column amounts have been subjected to statistical analysis to understand the relationships between upper-air temperatures, geopotantial heights over Ankara. The maximum correlation coefficient has been found for 300 mb level temperatures and 300 mb heights. In connection with the possible anthropogenic influence on the ozone layer over mid-latitudes, there is particular interest in the ozone trends. In calculating the short-term ozone trends for total column ozone amounts from ozonesonde, a problem arose due to the inadequate data. For this purpose the trend was calculated for two decades from 1981 to 2001. Since there are no data for TOMS in the time interval of 1994-1996, the trend was calculated from 1981 to 2001. The trend was found as -0,59 % per year. Stratopheric ozone in mid-latitudes is strongly influenced by meteorological variability. Total ozone in the atmospheric column of any place is variable and mainly determined by large-scale atmospheric dynamics vii

Benzer Tezler

  1. Tez No

    75993

    Stochastic modeling of monthly flows on Ankara creek in Sakarya basin

    Sakarya Havzasında bulunan Ankara Çayının aylık akımlarının stokhastik modellenmesi

    UĞUR YİĞİT

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1998

    İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. UYGUR ŞENDİL

  2. Tez No

    168356

    Tavuk çiftliklerinden kaynaklanan gübre atıklarının incelenmesi ve uygun arıtma sisteminin önerilmesi

    Research of laying hens manure wastes and suggesting a suitable treatment system

    EMEL ENTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Çevre MühendisliğiYıldız Teknik Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK

  3. Tez No

    43768

    Okumaz-yazmazlığın kadınlar üzerindeki etkileri (Ankara ili örneği)

    The Effects of illiteracy on woman (with study in Ankara)

    HATİCE ÖZAĞAR (ARSLAN)

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1995

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    DOÇ.DR. FİRDEVS GÜNEŞ

  4. Tez No

    228248

    Tüketici etnosantrizminin satınalma davranışı üzerindeki etkisi: Ankara örneği

    The influence of consumer ethnocentrism on purchase behaviour: Ankara case study

    BETÜL BALIKÇIOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    İşletmeAnkara Üniversitesi

    İşletme Bölümü

    PROF. DR. CEMAL YÜKSELEN

    DOÇ. DR. AKIN KOÇAK

  5. Tez No

    72982

    Impact of planning and urban factor on urban water management the case of Ankara

    İlanlama kurumlarının kentsel su yönetimi üzerindeki etkileri: Ankara örneği

    PINAR AYPEK TÜRKER

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1998

    Kamu YönetimiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Kentsel Politika Planlaması ve Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. KOREL GÖYMEN

Geri Dön