Geri Dön

Türk Özel Hukukunda cezai şart

Penalty clause in Turkısh Law

  1. Tez No: 126319
  2. Yazar: KÖKSAL KOCAAĞA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÜNAL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hukuk, Law
  6. Anahtar Kelimeler: Cezai şart, Medeni hukuk, Penal clause, Civil law
  7. Yıl: 2003
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Medeni Hukuk Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Hukukumuzda cezai şart, Borçlar Kanununun genel hükümler kısmında, 158- 161. maddeler arasında düzenlenmiştir. Borçlunun borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde alacaklıya ödemeyi taahhüt ettiği sahip edime cezai şart denir. Cezai şartın üç önemli işlevi vardır. Bunlar, borçlunun edimi ifaya zorlanması, borcun ilâ edilmemesinden doğacak zararın önceden ve götürü şekilde tespit edilmesi ve kararlaştırılmış olan cezai şartı ödemek suretiyle borçlunun borçtan kurtulması imkanının sağlanmasıdır. Cezai şartın varlığı için; geçerli bir asıl borcun bulunması, cezai şart olarak asıl borçtan ayrı bir edim kararlaştırılmış olması ve cezai şartın asıl borca bağlı (fer 'i) olması gerekir. Taraflar, cezai şartı belirli bir miktar olarak tayin edebilecekleri gibi, gecikme süresine bağlı olarak (aylık, haftalık veya günlük belirli bir miktar şeklinde) da kararlaştırabilirler. BK m. 158, birbirinden farklı üç tür cezai şartı düzenlemektedir. Bunlar seçimlik cezai şart, ifaya eklenen cezai şart ve ifayı engelleyen cezai şart (dönme cezası)dır. Asıl borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hali için karalaştırılmış olan cezai şarta, seçimlik cezai şart denir. Burada alacaklı, ya asıl borcun ifasını ya da kararlaştırılmış olan cezai şartın ödenmesini isteyebilir. Cezai şart bazan asıl borcun genel olarak hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hali için değil de, belirli zaman veya yerde ifa edilmemesi halleri için kararlaştırılmış olabilir. Bu durumda BK m. 158/11, aksine anlaşma olmadıkça, asıl borç ile cezai şartın birlikte istenebileceği yolunda bir karine koymuştur. İfaya eklenen cezai şart olarak adlandırılan bu tür cezai şartta alacaklı, hem asıl borcun ifasını hem de cezai şartın ödenmesini isteyebilir. Cezai şartın üçüncü türü ise, ifayı engelleyen cezai şarttır. Burada taraflar, borçlunun öngörülen cezai şartı ödemek suretiyle asıl borcun ifasından kurtulacağını, yani sözleşmeden dönebileceğini kararlaştırmaktadırlar. Aksi kararlaştırılmadıkça, cezai şartın muaccel olması için; asıl borcun muaccel olması, asıl borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi ve borçlunun kusurlu olması gerekir. BK m. 161/III'e göre,“hakim, fahiş gördüğü cezaları tenkis ile mükelleftir”. TK m, 24 'e göre ise, tacir sıfatını haiz bir borçlu, aşırı olduğu iddiasıyla mahkemeden cezai şartın indirilmesini isteyemez. 274

Özet (Çeviri)

Die Konventionalstrafe in unserem Recht ist in den Artikeln 158-161“Allgemeinen Bestirnmungen”des Obligationenrechtes geregelt. Konventionalstrafe ist eine Leistung, die der Schuldner dem Glaeubiger fur den Fall verspricht, dass die Hauptleistung nicht öder nicht gehörig erbracht wird. Die Konventionalstrafe hat drei wichtige Funktionen. Dies sind, dass der Schuldner zur Erfüllung der Leistung gezwungen wird, dass der Schaden, der aus der Nichterfullung der Schuld resultiert, vorher und Pauschale festgetegt wird und dass der Schuldner die Möglichkeit erhaelt, sich durch die Erfüllung der Wandelpon von seiner Leistungspflicht befreit. Für das Vorhandensein der Konventionalstrafe ist es erforderlich, dass eine gültige Hauptschuld vorliegt und als Konventionalstrafe eine ausser der Hauptschuld eine Leistung vereinbart wird und die Konventionalstrafe von der Hauptschuld (Akzessorietaet) abhaengig ist. Die Parteien können die Konventionalstrafe als einen bestimmten Bertrag vereinbaren und auch in Abhaengigkeit von der Verzögerungsfrist (monatlich, wochentlich oder taeglich als einen bestimmten Betrag) beschliessen, Art. 158 OR regelt drei verschiedene Konventionalstrafen. Dies sind alternative Konventionalstrafe, kumulative Konventionalstrafe und exklusive Konventionalstrafe (Wandelpon). Die Konventionalstrafe, die fur den Fall der Nicterfullung oder nicht richtigen Erfüllung der Hauptschuld vereinbart ist, ist alternative Konventionalstrafe. Hier ist der Glaeubiger mangels anderer Abrede berechtigt, entweder die Erfüllung der Hauptschuld oder die Konventionalstrafe zu fordem. Wurde die Konventionalstrafe für die Nichteinhaltung der EriuIIungszeit oder des Erfullungsortes versprochen, so kann sie nebst der Erfüllung des Hauptleistung gefordert werden, solange der Glaeubiger nicht ausdrücklich Verzicht leistet oder die Erfüllung vorbehaltlos annimt. Die dritte Art der Konventionalstrafe ist die exklusive Konventionalstrafe (Wandelpon). 1st für den Fall der Nichterfullung oder nicht richtigen Erfüllung des Hauptvertrages die Strafleistung als“Wandelpon”vereinbart worden, so hat der Schuldner die Möglichkeit, sich durch das Erbringen der Strafe von der Hauptverpflichtung einseitig zu befreien. Damit die Konventionalstrafe faellig wird, ist es erforderlich, dass die Hauptschuld faellig und sie nicht oder nicht richtig erfüllt wird. Nach Art. 161/111 OR hat der Richter übermaessig hohe Konventionalstrafen nach seinem Ermessen herabzusetzen. Nach Art. 24 HGB darf ein kaufmaennischer Schuldner die Ermaessigung der Konventionalstrafe nicht beantragen, weil sie zu hoch ist. '*C'fÇ,B^*^vnK* MVRKTEt* 275 ^<*m*m

Benzer Tezler

  1. Tez No

    117565

    Türk İş Hukukunda iş akdini fesih hakkının sınırlandırılması

    The Restrictions of the termination of the labour contracts in the Turkish Labour Law

    VEDİA SİRMEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriAnkara Üniversitesi

    Özel Hukuk Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. SARPER SÜZEK

  2. Tez No

    211068

    Türk iş hukukunda belirli süreli iş sözleşmelerinin haksız feshi

    Unjust rescission of fix-term labour contracts in Turkish labour law

    ŞÜKRİYE ESRA TAŞKIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    HukukBaşkent Üniversitesi

    Özel Hukuk Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMİNE TUNCAY KAPLAN

  3. Tez No

    144881

    Bireysel İş Hukuku ilişkilerinden doğan ücret ve tazminat alacaklarında faiz uygulamaları

    Başlık çevirisi yok

    GÜRHAN SEFA DOĞRUL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi Üniversitesi

    Özel Hukuk Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NİZAMETTİN AKTAY

  4. Tez No

    100042

    Elektronik sözleşmelerde sözleşmenin kuruluşu ve şekil

    The Conclusion of contract in electronic contracts and form

    ULVİ ALTINIŞIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2001

    HukukAnkara Üniversitesi

    Medeni Hukuk Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HASAN SEÇKİN OZANOĞLU

  5. Tez No

    219215

    Türk Medeni Hukukunda mirasçılıktan çıkarma

    Exheredating in Turkish Civil Law

    ALİ DENİZ TANRIVERDİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    HukukSelçuk Üniversitesi

    Özel Hukuk Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ABDURRAHMAN SAVAŞ

Geri Dön