Çubuk yöresinde hyalomma soyuna bağlı kene türlerinin epidemiyolojisi ve tropikal theileriosisin vektörü olarak önemi üzerinde araştırmalar
Studies on the epidemiology of hyalomma species and their importance as a vector of tropical theileriosis around Çubuk district Turkey
- Tez No: 123843
- Danışmanlar: PROF. DR. ZAFER KARAER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Ekoloji, Epidemiyoloji, Hyalomma, Theileria annulata, Tropikal Theileriosis, Ecology, Epidemiology, Hyalomma, Theileria annulata, Tropical Theileriosis
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Protozooloji ve Entomoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
55 ÖZET Çubuk Yöresinde Hyalomma Soyuna Bağlı Kene Türlerinin Epidemiyolojisi ve Tropikal Theileriosis 'in Vektörü Olarak Önemi Üzerinde Araştırmalar Bu çalışma Mart 1996-Şubat 1998 tarihleri arasında, Çubuk yöresinde Hyalomma soyuna bağlı kene türlerinin aktiviteleri ve bunların tropikal theileriosis 'in vektörü olarak önemini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çubuk Hayvan Pazarı'nda çalışma süresince (Mart 1996-Şubat 1998) 1375 sığır, 124 koyun ve 99 keçi Hyalomma kene bakımından muayene edilmiştir. Muayene edilen 1 375 sığırın 44 ünde (% 3,20) H. marginatum saptanmıştır. 124 koyun ve 99 keçinin hiçbirinde Hyalomma türleri bulunamamıştır. Ayrıca Çubuk Hayvan Pazarı'nda kontrolleri yapılan koyun ve keçilerin barındırıldığı taş duvarlı 2 özel bölmede de Hyalomma türü bulunamamıştır. Çalışmanın ilk yılında (Mart 1996-Şubat 1997) muayene edilen 533 sığırdan 4 ünün (% 0,75), ikinci yılında (Mart 1997- Şubat 1998) 842 sığırdan 40 inin (% 4,75) Hyalomma keneler ile enfeste olduğu tespit edilmiş ve bunlardan ilk yıl 5, ikinci yıl 89 H. marginatum toplanmış, H. detritum bulunamamıştır. Çubuk Hayvan Pazarı'nda sığırların H marginatum ile ilkbaharda % 1,59, yazın % 9,34, sonbaharda % 1,47, kışın % 0,27 oranında enfeste olduğu tespit edilmiştir. Sığırlarda H marginatum olgunlarına ilkbahar, yaz, sonbahar ve -kış aylarında rastlanmış larva ve nimfleri araştırma süresince bulunamamıştır. Hyalomma marginatum olgunları en yüksek düzeyde Mayıs'ta görülmüş, Haziran'dan itibaren Eylül'e kadar azalarak Kasım'da ortadan kaybolmuştur. Çubuk Hayvan Pazarı'nda sığırlar üzerinden toplanan 94 H marginatum 'un 88 i (39 <S; 49 Ş) diseke edilerek, tükürük bezleri Theileria enfeksiyonu yönünden muayene edilmiş ancak hiçbirinde parazitin sporoblastlarına rastlanamamıştır. Hyalomma marginatum 'un olgun sayısı ile yüksek sıcaklık değerleri arasında pozitif, yüksek nem değerleri arasında ise önemsiz ilişki bulunmuştur. Çubuk köyleri araştırma ünitesinde çalışma süresince (Mart 1996- Şubat 1998) 1 535 sığır, 996 koyun ve 3 keçi kene bakımından muayene edilmiştir. Muayene edilen 1 535 sığırın 39 unda (% 2,54) H marginatum ve 3 ünde (% 0,19) H detritum saptanmıştır. Ayrıca Çubuk köyleri araştırma ünitesinde sığır, koyun ve keçilerin barındırıldığı 171 barınak ve otlatıldıkları 23 değişik meranın hiçbirinde Hyalomma türü bulunamamıştır. Çalışmanın ilk yılında 35 sığırdan 64 Hyalomma türü toplanmıştır. Bunların 61 i (% 95,31) H. marginatum, 3 ü (% 4,68) H detritum olgunu olarak teşhis edilmiştir. Çalışmanın 2 inci yılında ise 7 sığırdan 15 Hyalomma türü toplanmıştır. Bunların 15 i (% 100) H. marginatum olgunu olarak teşhis edilmiştir. Hyalomma türlerinin larva ve nimflerine sığırlar üzerinde rastlanmamıştır. Bu iki türde, erkekler dişilerden sayıca fazla bulunmuştur. Çubuk köylerinde sığırların Hyalomma türleri ile ilkbaharda % 1,32, yazın % 5,64, sonbaharda % 1,59, kışın % 0,00 oranında enfeste olduğu tespit edilmiştir. Hyalomma marginatum'un olgunlarına ilkbahar, yaz ve sonbahar aylarında rastlanmış, larva ve nimfleri bulunamamıştır. Hyalomma detritum olgunları ilkbaharda hayvanlar üzerinde bulunmuş, ancak larva ve nimflere rastlanmamıştır.56 Hyalomma marginatum olgunları Mayıs'ta görülmeye başlamış, artarak Haziran'da en yüksek düzeyde görülmüş, Ağustos'tan itibaren azalarak Eylül, Ekim ayına kadar aktivitelerini sürdürdükleri görülmüştür. Hyalomma detritum olgunları çalışmanın sadece ilk yılı Mayıs ayında görülmeye başlamış, aynı yıl Haziran'da ortadan kaybolmuş ve tekrar görülmemiştir. Hyalomma marginatum 'un olgun sayısı ile sıcaklık değerleri arasında güçlü pozitif bir ilişki, nem değerleri ile arasında kuvvetli bir ilişki bulunmuştur. Hyalomma detritum 'un olgun sayısı ile sıcaklık değerleri arasında önemsiz, nem değerleriyle H. detritum 'un olgun sayısı arasında ise önemsiz negatif bir ilişki bulunmuştur. Çubuk köylerinden değişik aylarda 41 Mus musculus ve 24 Criteculus microtorius olmak üzere 65 kemirici yakalanmış, hiçbirinde Hyalomma türlerinin gelişme dönemlerine (larva, nimf, olgun) rastlanmamıştır. Çubuk köylerinde sığırlar üzerinden toplanan 76 H marginatum,\m 41 i (33 c?; 8 9) ve 3 H. detritum 'un 2 si (2 S) olmak üzere toplam 43 Hyalomma türü diseke edilerek, tükürük bezleri Theileria enfeksiyonu yönünden muayene edilmiş ancak hiçbirinde parazitin sporoblastlanna rastlanamamıştır. Çubuk yöresinde çalışma süresince (Mart 1996- Şubat 1998) 2 910 sığır, 1 120 koyun ve 102 keçi kene bakımından muayene edilmiştir. Muayene edilen 2 910 sığırın 83 ünde (% 2,85) H. marginatum ve 3 ünde (% 0,10) H. detritum saptanmış olup 1 120 koyun ve 102 keçinin hiçbirinde Hyalomma kene türleri bulunamamıştır. Çalışma süresince Çubuk yöresinde sığırlardan 173 kene toplanmıştır. Bunların 170 i (% 98,26) H. marginatum, 3 ü (% 1,73) H. detritum olarak teşhis edilmiştir. Çubuk yöresinde sığır, koyun ve keçilerin barındırıldığı 171 barınak ile otlatıldıkları 23 değişik merada ve ayrıca Çubuk Hayvan Pazarı'nda koyun ve keçilerin barındırıldığı 2 özel bölmenin de hiçbirinde Hyalomma türü bulunamamıştır. Çalışmanın ilk yılında enfeste 39 sığırdan 69 Hyalomma türü toplanmıştır. Bunların 66 sı (% 95,65) H marginatum, 3 ü (% 4,34) H. detritum olgunu olarak teşhis edilmiştir. Çalışmanın 2 inci yılında ise enfeste 47 sığırdan 104 Hyalomma türü toplanmıştır. Bunların 104 ü (% 100) H. marginatum olgunu olarak teşhis edilmiştir. Çubuk yöresinde sığırların Hyalomma türleri ile ilkbaharda % 1,40, yazın % 7,09, sonbaharda % 1,52, kışın % 0,17 oranında enfeste olduğu tespit edilmiştir. Hyalomma marginatum 'un olgunlarına ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış aylarında rastlanmış, larva ve nimfleri bulunamamıştır. Hyalomma detritum olgunları ilkbaharda hayvanlar üzerinde bulunmuş, ancak larva ve nimflere rastlanmamıştır. Hyalomma marginatum olgunları en yüksek düzeyde Mayıs'ta görülmeye başlamış, Haziran' dan Ekim ayma kadar azalmış, Kasım' da ortadan kaybolmuş, Aralık'ta tekrar görülüp Ocak'ta bir kez daha ortadan kaybolmuştur. Hyalomma detritum olgunları çalışmanın sadece ilk yılı Mayıs'ta görülmeye başlamış, aynı yıl Haziran ayında ortadan kaybolmuş ve tekrar görülmemiştir Hyalomma marginatum 'un olgun sayısı ile sıcaklık değerleri arasında güçlü pozitif bir ilişki, nem değerleri ile arasında negatif ve önemli bir ilişki bulunmuştur. Hyalomma detritum 'un olgun sayısı ile sıcaklık değerleri arasında önemli, nem değerleri ile arasında önemsiz negatif bir ilişki bulunmuştur. Çubuk yöresinden değişik aylarda 41 Mus musculus ve 24 Criteculus microtorius olmak üzere toplam 65 kemirici yakalanmış, hiçbirinde Hyalomma türlerinin gelişme dönemlerine (larva, nimf, olgun) rastlanmamıştır. Çubuk yöresinde sığırlar üzerinden toplanan Hyalomma türlerinin olgunları daha çok sternum, boyun, kulak, karın, kuyruk altı, bacak arası, scrotum ve anal bölgede bulunmuştur. Çubuk yöresinde sığırlar üzerinden toplanan 170 H. marginatum 'un 129 u (72 S; 57 Ş) ve 3 H. detritum 'un 2 si (2 <$) olmak üzere toplam 131 Hyalomma türü diseke edilerek, tükürük bezleri Theileria enfeksiyonu yönünden muayene edilmiş ancak hiçbirinde parazitin sporoblastlarına rastlanamamıştır.
Özet (Çeviri)
57 SUMMARY Studies on the epidemiology of Hyalomma species and their importance as a vector of Tropical Theileriosis around Çubuk district, Turkey This present study was carried out in Çubuk district between March 1996 and February 1998. Çubuk Animal Bazaar and Çubuk villages were selected as the study sites of this research on the epidemiology of Hyalomma species and their importance as a vector of tropical theileriosis. During the study (March 1996 - February 1998), 124 sheep, 99 goats and 1375 cattle were examined for Hyalomma ticks in Çubuk Animal Bazaar. The infestation rate of H marginatum was 00.00% (0 out of 99) in goats, 00.00% (0 out of 124) in sheep and 3.20% (44 out of 1375) in cattle. In Çubuk Animal Bazaar the cracks on the wall of 2 special shelters were examined for Hyalomma ticks, but they were not found. During the first year of the study (March 1996 - February 1997), the infestation rate of Hyalomma ticks was 0.75% (4 out of 533), the infestation rate was determined during the second year (March 1997 - February 1998) as 4.75% (40 out of 842) in cattle. 5 and 89 H. marginatum ticks were collected from these cattle. During the first and second years, respectively. According to the results of the research the number of female H. marginatum ticks were more than male ticks.The infestation rate of H marginatum was 1.59% in spring, 9.34% in summer, 1.47% in autumn, 0.27% in winter in cattle. During the study (March 1996 - February 1998) adults of H. marginatum were found on cattle in spring, summer, autumn and winter but the Larvae and nymphs of//, marginatum were not found on animals. Adults of H marginatum reached top level on cattle in May, whereas their number decreased beginning from Jun to September and disappeared in November. They were detected once again in December, and disappeared for the second time in January. 88 out of 94, H marginatum ticks were dissected and their salivary glands were stained with methylgreen/pyronin. The salivary glands were examined microscopically, but no theilerial mass was found. Medium temperature displayed a positive effect while medium relative humidity did not have an important effect on the number of adult H. marginatum populations in the study sites. Throughout the study (March 1996 - February 1998), 996 sheep, 3 goats and 1535 cattle were examined for Hyalomma ticks in villages of Çubuk district. The infestation rate of H. marginatum was 00.00% (0 out of 3) in goats, 00.00% (0 out of 996) in sheep and 2.54% (39 out of 1535) in cattle. Infestation rate of//, detritum was 0.19% (3 out of 1535) in cattle. In villages of Çubuk district the wall cracks of 171 special shelters and 23 pastures were examined for Hyalomma ticks, but were not found. 64 Hyalomma ticks were collected from 35 cattle in the first year. 95.31% (61 out of 64) of the ticks were H. marginatum and 4.68% (3 out of 64) were H. detritum. The second year 15 Hyalomma ticks were collected from 7 cattle. 100% (15 out of 15) of the ticks were H marginatum. According to the results of the study the number of males of each species were more than the females. Infestation rate of Hyalomma species was 1.32% in spring, 5.64% in summer, 1.59% in autumn, 0.00% in winter in cattle. During the study (March 1996 - February 1998) adults of H. marginatum were found on cattle in spring, summer, autumn and winter whereas adults of//, detritum were found on cattle in spring. Larvae and nymphs of neither were found on animals.58 Adults of H. marginatum appeared for the first time in May, increased beginning from May to Jun and. reached top level on cattle in Jun: Their number decreased beginning from August However they were observed to remain active until September and October. First year (March 1996 - February 1997) adults of H. detritum appeared for the first time in May, disappeared anymore. Medium temperature displayed a positive effect while medium relative humidity had a negative effect on the increase in the number of adult H. marginatum populations in the study sites. Medium temperature displayed an unimportant effect while medium relative humidity had a negative effect on the increase in the number of adult H. detritum populations in the study sites. In addition, 65 rodents (41 Mus musculus, 24 Criteculus microtorius) were captured and examined for Hyalomma ticks but they were not found. A total of 43 Hyalomma ticks (41 out of 76 H. marginatum and 2 out of 3 H. detritum) were dissected and their salivary glands were stained with methylgreen/pyronin. The salivary glands were examined microscopically but no theilerial mass was found. Throughout the study (March 1996 - February 1998), 1 120 sheep, 102 goats and 2910 cattle were examined for Hyalomma ticks in Çubuk district. The infestation rate of H. marginatum was 00,00% (0 out of 102) in goats, 00,00% (0 out of 1 120) in sheep and 2.85% (83 out of 2910) in cattle. The infestation rate of H. detritum was 0.10% (3 out of 2910) in cattle. During the study, 173 Hyalomma ticks were collected from these cattle. 98.26% (170 out of 173 ) of the ticks were H. marginatum and 1.73% (3 out of 173 ) were H. detritum In Çubuk district the wall cracks of 171 special shelters and 23 pastures were examined for Hyalomma ticks but they were not found. In Çubuk Animal Bazaar the cracks on the wall of 2 special shelters were examined for Hyalomma ticks, but they were not found. 69 Hyalomma ticks were collected from 39 cattle during the first year. 95.65% (66 out of 69) of the ticks were H. marginatum and 4,34% (3 out of 69) were H detritum. 104 Hyalomma ticks were collected from 47 cattle during the second year. 100% (104 out of 104) were H marginatum. The infestation rate of Hyalomma species was 1.40% in spring, 7.09% in summer, 1.52% in autumn and 0.17% in winter in cattle. During the study (March 1996 - February 1998) adults of H marginatum were found on cattle in spring, summer, autumn and winter whereas the adults of H detritum were found on cattle in spring. Larvae and nymphs of neither were found on animals. Adults of H marginatum appeared for the first time in May and decreased beginning from Jun to July. They increased between July and August decreased once again between August and October. After disappearing in November they reappeared in December and disappeared once again in January. During the first year (March 1996 - February 1997) adults of H detritum appeared for the first time in May. Medium temperature displayed a positive effect while medium relative humidity had a negative effect on the increase in the number of adult H marginatum populations in the study sites. Medium temperature displayed a significant while medium relative humidity had an unimportant negative on the increase in the number of adult H. detritum populations in the study sites. In addition 65 rodents (41 Mus musculus, 24 Criteculus microtorius) were captured and examined for Hyalomma ticks but they were not found. Adult Hyalomma species were found mostly on the sternum, neck, ears, abdomen, under the tail, inguinal region, scrotum and perianal region. 131 Hyalomma ticks (129 out of 170 H. marginatum and 2 out of 3 H detritum) were dissected and their salivary glands were stained with methylgreen/pyronin. The salivary glands were examined microscopically but no theilerial mass was found.
Benzer Tezler
- Ankara Çubuk yöresinde tropikal Theileriosis'e karşı aşılanan sığırlarda aşılama sonrası seroepidemiyolojik çalışmalar
Post-vaccination seroepidemiological studies on the cattle vaccinated againts tropical Theileriosis in Çubuk region, Ankara
NACİ YAMAN
Doktora
Türkçe
1998
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAYRAM ALİ YUKARI
- Ankara yöresinde haemaphysalis türleri üzerinde epizootiyolojik çalışmalar
Epizootiological studies on haemaphysalis ticks in Ankara province, Turkey
HATİCE ÇİÇEK
Doktora
Türkçe
2000
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ÇAKMAK
- Ankara'nın Çubuk ilçesinde sığırlarda Babesiosisin seroinsidensi üzerine araştırmalar
Sero-incidence of bovine Babesionsis in the town of Çubuk near Ankara
ABDULLAH İNCİ
- Uzunpınar-Maraşlı-Karahalka (Kayseri) arasının stratigrafisi ve tektonik özellikleri
Başlık çevirisi yok
YAVUZ ÇUBUK
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Jeoloji MühendisliğiCumhuriyet ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Ankara yöresinde Sığır Babesiosi'i üzerinde serolojik survey çalışmaları
A Serological survey on Bovine Babesiosis around Ankara
HASAN EREN
Doktora
Türkçe
1992
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRAN DİNÇER