Erzurum atmosferinde çökelme tayini ve değerlendirilmesi
The Determination of deposition in Erzurum atmosphere and evaluation
- Tez No: 121369
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. SEZER TURALIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Atmosferik çökelme, kuru, ıslak, bulk çökelmesi, Erzurum, Atmosfer, Çökelme, Atmospheric Deposition, Dry, Wet and Bulk Deposition, Erzurum 11, Atmosphere, Erzurum, Precipitation
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Y. Lisans Tezi ERZURUM ATMOSFERİNDE ÇÖKELME TAYİNİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ Hanefî Bayraktar Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman : Yrd. Doç. Dr. Sezer TURALIOĞLU Bu çalışmada, atmosferik çökelme olayı ve tayin yöntemleri özetlenmiş, çeşitli hava kirleticilerin çökelme akılarını belirlemek için geliştirilmiş toplama yüzeyleri birbirleriyle kıyaslanmıştır. Aynı zamanda Erzurum şehir atmosferinde su yüzeyli bulk (toplam) örnekleyicisi kullanılmış ve çeşitli parametrelerin (S042“, N03”, Cl“, Ca2+, Mg2+, K+, Pb2\ Fe2+) çökelme akı değerleri bir uygulama çalışması olarak tayin edilmiştir. Diğer yandan atmosferik çökelme akılarının hangi oranlarda kuru veya yaş çökelmeden kaynaklandığının belirlenmesinde, yaş çökelme (yağmur, kar) örnekleri aynı periyotta toplanmış ve analizlenmiştir. İncelenen tüm parametrelerde kaynak araştırması için çiftli korelasyona gidilmiş ve korelasyon katsayıları yorumlanmıştır. Aralarında 0.661 gibi kuvvetli bir korelasyon bulunan Ca2+ ve Mg2* 'un toprak kaynaklı olduğu görülmüş, 0.456' lık korelasyonla da S042”ve N03 iyonlarının fosil yakıt yanmaları neticesinde atmosferde bulunduğu sonucuna varılmıştır. Örnekleme süresince oluşan yağışlarda asitlendirme potansiyeli ile nötralizasyon potansiyeli oranına bakılmış, ortalama % 99 ile yağışların iyi nötralize olduğu gözlenmiştir. Diğer yandan asitlendirme potansiyeline SO42“ ve N03' anyonlarının yüzdelik katkıları sırasıyla % 95, % 5 oranlarında bulunmuş, nötralizasyon potansiyelinde ki baskın katyonun ise Ca2+ olduğu görülmüştür. Toplam atmosferik çökelmede S042”, NO3“ ve K+ büyük miktarlarda ıslak çökelmede gözlenirken, Ca2+ ve Mg2+ iyonlarında kuru çökelmenin etkin olması partikül çaplarının (2um <) büyüklüğünden kaynaklanmıştır, örnekleme alanından toplanan bulk çökelme örneklerinde, S042-, N(V, Cl”, Ca2+, Mg2*, K\ Fe2+, Pb2+ gibi iyonların örnekleme periyodu boyunca çökelme akıları sırasıyla 114, 10.02, 16.76, 81.50, 7.10, 10.99, 0.73, 0.21 mg/m2xhafta olarak bulunmuştur. Yaş çökelme örneklerinde ortalama pH değeri 6,89 olup, SO42“, N03”, Cl", Ca2+, Mg2+, K+ iyonlarının ortalama konsantrasyon değerleri ise sırasıyla 141.74, 12.05, 1.69, 87.35, 7.86, 18.86 ueq/L olarak tespit edilmiştir. 2002, 54 sayfa
Özet (Çeviri)
ABSTRACT M. S. Thesis Determination of the Deposition İn Erzurum Atmosphere and Evaluation Hanefî BAYRAKTAR Atatürk University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Environmental Engineering Supervisor : Asst.Prof.Dr. Sezer TURALIO?LU In this study, it was explained the determination methods of atmospheric deposition and compared the sampling surfaces used to determine the various atmospheric polutants in this period. Therefor it was used water sampling bulk sampler and determined deposition fluxes as an application work for various parameters (S042\ N03\ CI“, Ca2+, Mg*\ K+ Pb2+, Fe2+) for Erzurum city atmosphere. On the other way, wet deposition samples were collected and analysed for various parameters because atmospheric deposition is effected in which proportion from dry or wet dcpositioa Binary correlation analysis was applied all of analysed parameters for searching source and correlation coefficients were interpreted. The correlation coefficient of 0.661 has shown that Ca2+ and Mg2+ ions were originates from crust SCV'and NO3”that are emitted from burning of fossil fuel, had a significiant correlation with each other such as 0.456. It was examined acidifying and neutralizing potentials of rains, taken from during sampling period, and was seen to be good neutralized with an average value of 99 %. Other way, the contributions of SO42“ and N03* to the acidifying potential were 95 %, 5 % respectively. Although Ca2+ was seen dominant cation on neutralizing potential. In the atmospheric bulk deposition, S0<2”, NO3' and K+ were seen in the wet deposition on a large scale, but the dry deposition is effective for Ca2+ and Mg2+ because of big particle diameters (2um<). In bulk deposition samples, collected from sampling area ions as sulphate, nitrate, chloride, calcium, magnessium, potassium, iron and lead were found respectively 114, 10.02, 16.76, 81.50, 7.10, 10.99, 0.73, 0.21 mg/m2xweek. Also the average pH of the wet deposition samples was 6.89. Average ion concentration of sulphate, nitrate, chloride, calcium, magnessium, potassium were respectively 141.74, 12.05, 1.69, 87.35, 7.86, 18.86 ueq/L. 2002, 54 pages
Benzer Tezler
- Erzurum İli atmosferindeki polenlerin araştırılması
The Research of atmospheric pollens in Erzurum
SEHER BALOĞLU
- Erzurum İlinde hava kirleticilerin matematiksel olarak modellenmesi
Matematical modelling of air pollutants in Erzurum city
BÜLENT GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Çevre MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. F. SEZER TURALIOĞLU
- Erzurum İlinin çeşitli semtlerindeki ev içi ve ev dışı havanın fungal florası üzerine bir araştırma
A Study on the fungal flora of indoor and outdoor air in several regions of the proxince of Erzurum
ÇİĞDEM EFE
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
BiyolojiAtatürk ÜniversitesiFen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET HASANEKOĞLU
- Erzurum`un kentleşme sürecinde kültürel yapılanma
The Culture structure in the urbanization progress of Erzurum
HAMZA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
SosyolojiAtatürk ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEVİL ÖNER