Azerbaycan sözlü edebiyatında laylalar (ninniler)
Laylas (lullabys) in Azerbaijan oral literature
- Tez No: 120591
- Danışmanlar: PROF. DR. İSA ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Azeri edebiyatı, Halk edebiyatı, Ninni, Sözlü edebiyat, Çocuklar, Azerbaijan literature, Folk literature, Lullaby, Oral literature, Children
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
174 ÖZET Bu çalışmada Azerbaycan sözlü edebiyatı türlerinden biri olan“laylalar”ele alınmıştır. Çocukları uyutmak, sevmek, avutmak için bir ezgiyle söylenen ve anonim olan laylalar Azerbaycan edebiyatında oldukça önemli bir yere sahiptir. Çalışmanın“Giriş”bölümünde, öncelikle Türk sözlü edebiyatında“ninni”türü hakkında bilgi verilmiş, ninninin şekil ve muhteva özellikleri ele alınarak kelimenin tarihî seyri incelenmiştir. Azerbaycan sözlü edebiyatındaki laylalarla ilgili açıklamalardan sonra diğer Türk boylarında bu türü karşılayan adlandırmalar ve sözler de bölüme eklenmiştir.“I. Bölüm”de laylalar metin kısmından hareketle konularına ve söyleyicilerine göre sınıflandırılmıştır. Konularına göre laylalar yedi alt başlıkta toplanmıştır. Laylaların çoğu,“Dilek ifade eden laylalar”grubuna girmektedir. Daha çok anneler tarafından söylenen laylalarda, annenin çocuğa hitap ederken kullandığı sözlere de yer verilmiştir.“II. Bölüm”de laylaların dil ve şekil özellikleri ele alınmıştır. Azerbaycan Türkçesinin dil özellikleri layla metinlerinden örnek gösterilerek incelenmiştir. Şekil özellikleri açısından, kafiye, redif, tekrarlar (nakarat, kelime tekrarı, ek tekrarı ve ses tekrarı), vezin, başlıkları altında toplanmıştır. Yazıya geçirilmiş laylalar karşılaştırmalı olarak bir araya getirilmiştir.“Metin”kısmı, çalışmanın“III. Bölümü''ünde yer almaktadır. Sözlü gelenekte yaşayan ve yazıya sonradan geçirilen laylalar kaynaklarda çoğu kez farklı biçimlerde kaydedilmiştir. Metin bölümünde bu farklılıkların hepsi dipnotlarla gösterilmiştir. Ayrıca laylaların şekil olarak da her zaman geleneksel formunu korumadığı görülmüş, zaman zaman bu kalıpların dışına çıkan layla örneklerine rastlanılmıştır. Çalışmanın ”Sonuç“ bölümünde verilerden elde edilen sonuçlar sunulmaktadır. Bu bölümden sonra metinlerde geçen yabancı bazı kelimeler için ”Sözlük“ hazırlanmıştır. Faydalanılan eserler ”Kaynakça“ bölümde sıralanmıştır. ”Ekler" bölümünde de notalarıyla layla metinlerine yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
175 ABSTRACT In this thesis, we have studied“laylas”: one of the literary genres of Azerbaijani oral literature. We have, first, given information about the“lullaby”as one of the genres of Turkish oral literature. Second, we have taken“lullaby”from Azerbaijani point of view. Moreover, we have given the counterpart terminology for“lullaby”, corresponding to this type, in some other Turkish tribes. We have classified“laylas”according to their subjects and singers.“Laylas”have been classified under seven sub-titles, according to their subjects. In“Laylas”, the mothers oral expressions to address the child are also included. The language features of the Azerbaijani Turkish have been examined by the samples that are taken from the texts of“laylas”. Structurally,“laylas”are grouped together under the headings of“rhyme”,“repeated words”,“repetitions (refrain, alliteration, morphological and phonological repetitions)”and“meter”. In different written sources, several versions of the same“layla”, which live in oral tradition and written down after some time, can be found. In the thesis, these different versions are shown at the footnotes. Besides, from the structural point of view,“laylas”do not always preserve their traditional form. We have also noticed some examples of this exceptional type. We have also included a“glossary”for the new words found in the data. Laylas with their musical notes are also given.
Benzer Tezler
- Azerbaycan halk hikayecileri ve repertuarları
Azerbaijani storytellers and repertoire
SEYRAN GAYİBOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN YILDIRIM
- Azerbaycan sahası kaçak anlatmaları
Outlaw stories in Azerbaijan
SİBEL TURHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NERİN KÖSE
- Nasreddin Hoca fıkralarında insan kadrosu
Characterization in Nasraddin Hodja's anecdotes
GÖKHAN TARIMAN CENİKOĞLU
Doktora
Türkçe
1998
Halk Bilimi (Folklor)Selçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİM SAKAOĞLU
- Azeri yazar Yusif Semedoğlu'nun“Getl Günü”romanı: Metin-sözlük ve ünlemler üzerinde inceleme
Başlık çevirisi yok
MECNUN GÜRSOY ÜNÜVAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE GÜRSOY NASKALİ
- Kaşkay Türklerinin tarihi
The History of Qashqai Turks
BABEK CAVANŞİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
TarihMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AHMET TAŞAĞIL