Montreux Sözleşmesi ve değişen koşullar bağlamında Türk boğazları
Turkish straits, in the context of changing conditions and Montreux agreement
- Tez No: 108733
- Danışmanlar: Y.DOÇ.DR. NEZİHA MUSAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Boğazlar, Boğazlar sorunu, Montrö Sözleşmesi, Straits, Straits problem, Montreux Agreement
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Tarih boyunca bir mücadele alanı olan Türk Boğazlan günümüzde de ekonomik savaşında bir mücadele alanını oluşturmaktadır. Türkiye Devletinin Boğazlar üzerinde Lozan'la başladığı egemenliğinin ancak bir kısmını elde ederken diğer kısmım da günümüzde de yürürlükte olan 20 Temmuz 1936 tarihli Montreux Sözleşmesiyle sağlamıştır. Türkiye Cumhuriyet'i iki kutuplu sistemdeki dengelerde, Yunus Nadi'nin deyimiyle burada bir nevi bekçilik yapmıştır. Boğazlarla ilgili olarak 1940'lı yıllardaki Rus istekleri karşısında bir an şaşıran Türkiye Devleti sonralarında ustaca, ABD'yi SSCB'ye dengelemiştir. Soğuk Savaş döneminde, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğinin mutlak olduğu kabul görmüştür. Bu dönemlerde Boğazlar sadece; çevre kirliliği ve trafik kazalarından dolayı gündeme gelmiştir. Dünyada iki kutuplu sistemin gevşemeye başlamasıyla beraber Montreux Boğazlar Sözleşmesi 'nin de bir değişime ihtiyaç duyduğu ortaya atılmıştır ve değişen şartlara uyarlanması hususlarında tartışmalar yapıla gelmiştir. Özelliklede Hazar Petrollerinin Türkiye Boğazlan 'nda geçmesi söz konusu olduğu zamanlarda bu yüksek sesle gündeme gelmiştir. Bir nevi Boğazlar üzerinde egemenlik mücadelesi bir ekonomik mücadele haline gelmiştir. Taşımacılıkta deniz ulaşımın cazibeliği ile artan trafikle beraber teknolojinin de ileri seviyelere varması Boğazlarda kirlilik ve kaza riskini artırmıştır. Bu nedenle Türkiye'nin kalbi olan bu bölgede potansiyel bir tehlikeden söz edilmektedir. Bu durumda Türkiye harekete geçmiş ve yeni bir sözleşme yapmadan Boğazlardaki aleyhinde işleyen yada artık işleyemeyen bazı unsurları tüzüklerle değiştirmiştir. Bu doğrultuda Türkiye Cumhuriyeti 11 Ocak 1994 ve 6 Kasım 1998 tarihlerinde Resmi Gazete'de yayınlanan tüzükleri çıkarmıştır. Boğazlarda gerek trafiği yönlendirme, gerekse de kazalara müdahale etme imkanlarını artıracak bir proje ise radar, yani VTS sistemidir. Bu sistem hedef gemileri sürekli gözetim altında tutma ve gerekli durumlarda uyarma imkanı vermektir. Söz konusu çalışmamda, Türkiye Cumhuriyeti 'nin izlediği dış politikası ile bir çok ülkenin örnek olay olarak inceleyebilecek Montreux Boğazlar Sözleşmesi'ni kendi dönem perspektifi içinde detaylı inceleyip bunun düzenlediği geçişin Türkiye'yi ne şekilde, ne zaman yönlendirdiğini belgeler ve bir çok neşriyat tarama usulü ile bulmaya çalıştım. v
Özet (Çeviri)
SUMMARY TURKISH STRAITS, IN THE CONTEXT OF CHANGING CONDITIONS AND MONTREUX AGREEMENT Struggle area, conflict of interest, Turkish straits in the contex of a balanced regime and pollution problem. Lausanne Treaty which is founder treaty of Turkish Republic have, regulated a straits regime in opposition of Turkish security and sovereighnity. In 1930's it was possible to declare for Turkey to cancel this agreement. But it preferred to sum up a summit about this topic. Turkey achieved to negotiate with lots of countries which have problams between eachother about Straits. And signed with them Montreux Straits agreement. As a result of this agreement, Turkey followed a neutrality policy during the II. World War. Also this agreement prevented USSR demands about enlargement. Today, Turkey has an anxiety about demands of re-regulation of straits regime. Further mone, sea accidents and pollution of straits regime. Further more, sea accidents and pollution are more importent problem than military threats. To prevent these problems, Turkey made some regulations about Straits. But other countries which are related to this topic reacted to there regulations. But today there is no reaction for then absence of reaction is not enough about prevent of pollution and sea accidents in Turkish Straits. For a better solution other countries should cooparate with Turkey. VI
Benzer Tezler
- Ulusal ve uluslararası düzenlemeler ışında Türk boğazlarının güvenliği sorunu
Safety issue of the Turkish straits under the light of national and international regulations
FEVZİ TOPSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Uluslararası İlişkilerKırıkkale ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. HALUK ÖZDEMİR
- Lozan Antlaşması ve Montreux Boğazlar Sözleşmesi bağlamında boğazlar sorunu
The Straits problem within the context of lausanne Agreement and Montreux Straits Agreement
NİMET GAYE ERSÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
TarihAnkara ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İZZET ÖZTOPRAK
- Montreux Boğazlar sözleşmesi Ve Türk Boğazlar'ında geçiş rejimi
Montreux convention and the passing regime through Turkish straits
SELAHATTİN KARAKAYA
- Boğazlar'ın güvenliği için 1 Temmuz 1994 tarihli“Boğazlar ve Marmara Bölgesi Deniz Trafik Düzeni hakkında tüzük”
Başlık çevirisi yok
ERHAN BAŞYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Türk İnkılap TarihiYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. RİFAT UÇAROL
- Türk basınındaki değerlendirilmeleri ile Montreux Boğazlar Sözleşmesi -Mahiyeti ve önemi-
Başlık çevirisi yok
YUSUF KAMIŞ