Manas Destanı`nın tarihi tabakaları
Historical phases of Manas epic
- Tez No: 108689
- Danışmanlar: PROF. DR. FİKRET TÜRKMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Destanlar, Kırgız edebiyatı, Kırgızistan, Kırgızlar, Manas Destanı, Epics, Kyrgyz literature, Kyrgyzstan, Kyrgyzs, Manas Epic
- Yıl: 2001
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
160 ÖZET Manas destanı, Kırgızların tarihini ve gelişme safhalarını edebî ölçüler çerçe vesinde günümüze kadar ulaştırmış kültür el bir değerdir. Destanda Semetey ve Seytek'in komutasındaki Kırgızlar ile, Esenkan, Ko- nurbay, Çon Kite gibi Kalmuk-Çin hanlarının arasında geçen savaşlar anlatılmış, dış düşmanlara karşı verilen bağımsızlık mücadeleleri aktarılmıştır. Manas destanı uluslar arası alanda pek çok bilimsel araştırmaya konu olmuş, başta Rusya olmak üzere Çin, Kırgızistan ve Türkiye'de yapılan çalışmalarla edebiyat dünyasına tanıtılmıştır. Söz konusu araştırmalarda Sayakboy Karaloğlu ve Sağımbay Orozbakoğlu gibi ünlü manasçıların varyantları esas alınmış ve Kırgız Millî İlim Akademisi'nin el yazma grubunda Manas üçlüsünün 2.000.000'dan fazla mısradan oluşan 42 çeşit anlatım şekli toplanmıştır. Çalışmamızda gördük ki, çeşitli bilim adamları tarafından destanın çekirdeği VII. yy'dan XX. yy'a kadar uzun bir zaman içinde değişik yerlerde gösterilmiştir. Bizim görüşümüz ise bu iddiaların her birinde gerçek payının bulunmasıdır. Zira Kırgızların tarihleri boyunca, onları etkileyen her olay, bazan dumanlı, bazan da net bir şekilde destana yansımıştır. Her dönem bir önceki dönemden bu olayların tortularını alıp kendine mal etmiştir. İşte çalışmamızın temel konusu olan tarihî tabakalar bu tortulardan ibarettir. Dolayısı ile Manas'ta gördüğümüz mitolojik unsur ile ak padişah unsurunun yan yana bulunması bu sebeptendir. Dört Bölüm halinde incelemeye çalıştığımız tarih-destan ilişkisi ve tarihin destana sindirilmesi sözlü geleneğin ve sanatçıların (Manasçıların) başarısıdır. Zaman zaman görülen ve tekrar intibaını veren olaylar tarihin tekrarıdır. Sanatçının bunu anlatırken monotonluktan kurtararak yaptığı anlatım, bağımsız olarak onun başarısıdır. Aynı durum mitolojik ve dinî unsurlar için de geçerlidir.
Özet (Çeviri)
161 SUMMARY The Manas epic is a cultural value that has carried the history and the development phases of the Kirghiz in a literary way. The epic tells about the wars that took place between the Kirghiz under the command of Semetey and Seytek and Kalmuk Chinese khans such as Esenkan, Konurbay and Çan- Kite. The epic also tells about the struggle for independence from external enemies. The manas epic has been the subject of many scientific studies in the international arena, and has been introduced to the world of literature by studies in China, Kirghizia, Turkey and primarily in Russia. The studies in question are based on the variants of Sayakbay Karaloğlu and Sağımbay Orozbakoğlu who are famous for their knowledge on the manas epic. The Kirghiz National Scientific Academy's manuscript group has collected 42 different expressions of the manas epic which comprise of more than 2.000.000. lines. We have seen in our study that the nucleus of the epic is dated between VI. th century and XX. th century in different locations by different scientists. Our point of view is that all these claims have some sort of truth, because all the incidents that affected the Kirghiz throughout their history are reflected in the epic sometimes in an easily understandable manner and sometimes in an indefinite manner. Each era had taken the sediments of the former era and claimed them. So the subject of historical layers which is the basic theme of our study, consist of these sediments therefore this is the reason why the mythological element and the concept of padishah are side by side in the manas epic. The history-epic relationship which we tried to study in four parts and the assimilation of the history into the epic is the success attributed to verbal tradition and the artists ( who study the Manas epic). The incidents which occur every once in a while and seem to repeat are the recurrence of the history. The artist's method of telling the epic in an unmonotonous way is his our success. The same is true for mythological and religious elements.
Benzer Tezler
- İslamiyet öncesi Türk destanlarının tarihi açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of the epics of Turk before Islamism in term of phistor
GÜLŞEN İNCİ YILMAZ
- Seyitbek Destanı'ndaki epik unsurlar
Epic elements of Seyitbek epic poem
YASEMİN KARADEMİRLİDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NERİN KÖSE
- Kırgız halk destanı Er Töştük, gramer-metin-çeviri-dizin
The Kirghiz epic Er Töştük, grammer-text-translation-index
YELDA İLİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZCAN TABAKLAR
- Kırgız Cumhuriyeti`nin turizm politikaları ve Isık-Köl örneği
The Tourism polices of the Kyrgyz Republic and Issyk-Kul model
AINURA KULNAZAROVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İşletmeBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. AYHAN GÖKDENİZ
- Kırgız hikâye ve destanlarında anlatı zamanları: Atadan Kalgan Tuyak Hikâyesi ile Manas ve Er Töştük Destanları örneğinde
The narrative times in Kyrgyz tale and epic: In the examples of the tale Atadan Kalgan Tuyak and the epics Manas and Er Toshtuk
BAKTYGUL KULAMSHAEVA
Doktora
Türkçe
2008
DilbilimAnkara ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. F. SEMA BARUTCU ÖZÖNDER