İstanbul bölgesinde yüzey ozonun fotokimyasal dinamik bir modelle incelenmesi
A Study on surface ozone over İstanbul by a photochemical-dynamic model
- Tez No: 104251
- Danışmanlar: PROF. DR. SELAHATTİN İNCECİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Meteoroloji, Meteorology
- Anahtar Kelimeler: Emisyon, Fotokimya, Ozon, İstanbul, Emission, Photochemistry, Ozone, Istanbul
- Yıl: 2001
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ISTANBUL BÖLGESİNDE YÜZEY OZONUN FOTOKIMYASAL-DINAMIK BİR MODELLE İNCELENMESİ ÖZET Motorlu karayolu taşıtları emisyonlarının ozon oluşmasına neden olduğu bilinmektedir. Önemli miktarda motorlu karayolu taşıtı barındıran İstanbul ve çevresi için ozon kirliliği potansiyel bir risk oluştıırmaktadır. Kırsal kesimler ve şehrin hakim rüzgaraltı bölgelerindeki ozon konsantrasyonları hakkında bilgi mevcut değildir. Bu çalışmada, tipik yaz günleri için UAM-V (Variable-Grid Urban Airshed Model) model sistemi kullanılarak İstanbul bölgesinde yüzey ozon konsantrasyonları elde edilmiş ve sonuçlar irdelenmiştir. Konsantrasyonların hesaplanabilmesi için gerekli olan meteorolojik değişkenlerin üç boyutlu dağılımı orta ölçek prognostik bir meteorolojik model çalıştırılarak elde edilmiştir. Meteorolojik model kompleks arazi ve yüzey özellikleri dağılımı etkilerini hesaplara katabilmektedir. Bölgede ozon oluşmasmda rol oynayan emisyonların sadece motorlu karayolu taşıtlarından kaynaklandığı varsayılmıştır. Motorlu karayolu taşıtları emisyonları, emisyon faktörleri ve trafik aktiviteleri modellemeleri ile kestirilmiştir. Modelleme bölgesi yatayda 2X2 km'lik 60X60 grid içermektedir. Orta ölçek meteorolojik model sonuçlan bölgede yüzey konsantrasyon dağılımlarını etkileyebilecek termal sirkülasyonların varlığını göstermektedir. Meteorolojik modelin performansı beklenenden iyi sonuçlar vermektedir. Kestirilen trafik aktivitelerinin mevcut birkaç trafik sayımı ile uyumu makul düzeydedir. Emisyon faktörleri, üretilen senaryolarla EPA'ya ait Mobil5a emisyon faktör modeli kullanılarak elde edilmiştir. Senaryolarda, motorlu taşıtların tescil ve yaş dağılımı, yakıt uçuculuğu, taşıt dağılımı, trafik akış hızı, çevre sıcaklığı kullanılmıştır. Şehir içi motorlu karayolu taşıtları emisyonları için, EPA EPS2.0 emisyon önişlem sistemi kullanılarak, üretilen senaryolara uygun emisyon envanterleri hazırlanmıştır. Bu amaçla şehir içi yollar sayısallaştınlarak sınıflandırılmıştır. Elde edilen yüzey ozon konsantrasyonları ile bölgede yapılan gözlemler karşılaştırıldığında sonuçların uyumlu olduğu görülmüştür. Sonuçlar EPA'nın kabul edilebilirlik kriterlerine de uygun bulunmuştur. XV mB:M?i'm UKİüüi
Özet (Çeviri)
A STUDY ON SURFACE OZONE OVER ISTANBUL BY A PHOTOCHEMICAL-DYNAMIC MODEL SUMMARY It is known that emission of motor vehicles are causing ozone formation. Ozone pollution is a potential risk for Istanbul and its vicinity, which contains a significant amount of motor vehicles. There is no information about surface ozone concentrations over rural and dominant downwind regions in Istanbul area. In this study surface ozone concentrations were determined over Istanbul region for typical summer days by using UAM-V (Variable-Grid Urban Airshed Model) modeling system and results were examined. Three dimensional distribution of meteorological variables required for calculation of concentrations were obtained from a mesoscale prognostic meteorological model. Meteorological model is capable of taking into account effects of complex topography and surface characteristics distribution. Emissions responsible for ozone formation over the region were assumed to be originated from highway vehicles only. Emissions from highway motor vehicles were estimated by means of emission factors and traffic activity modelling. The modelled region contains 60X60 horizontal grids with 2x2 km resolution. Results obtained from mesoscale meteorological modelling indicate the presence of thermal circulations that could affect the concentration distribution of pollutants in the region. Performance of the meteorological model was found to be better than expected. Accordance of estimated traffic activities with a few available traffic counts is within a reasonable level. Emission factors were obtained by means of generated scenarios and EPA Mobile5a emission factor model. The parameters used in the scenarios were vehicle registration distribution, fuel volatility, vehicle mixes, vehicle speeds and environmental temperatures. Emission inventories for urban highway vehicle emissions suitable to the generated scenarios were prepared by means of EPA EPS2.0 emission preprocessor system. For this purpose urban highways were digitized and categorized. Calculated and observed surface ozone concentrations within the region were compared and results were found to be in accordance. The results were found to be within EPA' s acceptability limits. xvi
Benzer Tezler
- Kömür ocaklarının çevreye verdiği zararların giderilmesinde kullanılan yöntemler ve teknikler
The Minimization methods and techniques of environmental hazards of coal mining
TANSEL DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Maden Mühendisliği ve Madencilikİstanbul ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRİ İPEKOĞLU
PROF. DR. FRANK OTTO
- Haliç yüzey sularında biyojeokimyasal aktivite
Biogeochemical activity of surface water of Golden Horn
NURGÜL ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ BÜRKÜT
- Gökçeada momentum, heat and moisture fluxes analysis
Gökçeada'da ısı ve momentum akılarının etüdü
ABDULLATİF M. LATİF
Yüksek Lisans
İngilizce
1993
Fizik ve Fizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. ZAFER ASLAN
- İstanbul metropolü kıyılarında mikrobiyolojik kirlilik yükü dağılımı üzerine araştırmalar
Research on the distribution of microbiological pollution load in the costs of İstanbul metropolitan city
ERGİN KARABULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Su Ürünleriİstanbul ÜniversitesiDeniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN OKUŞ
- Polimer-metal kuru sürtünmesi ve tutma-bırakma titreşimleri
The Friction of polymers on rigid surfaces and stick-slip vibrations
OĞUZHAN DEMİRAL