Geri Dön

Esg disclosure and hydrogen decarbonisation as a sectoral framework for cbam compliance and industrial transition in Türki̇ye

Türkiye'de skdm uyumluluğu ve endüstriyel dönüşüm için sektörel bir çerçeve olarak esg raporlamaları ve hidrojenle karbonsuzlaştırma

PDF İndir

  1. Tez No: 1021706
  2. Yazar: FATMA ZEHRA ŞÜKÜR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BESTAMİ ÖZKAYA
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
  6. Anahtar Kelimeler: Hidrojen enerjisi, Karbonsuzlaştırma, Sürdürülebilir çevre, Hydrogen energy, Decarbonization, Sustainable environment
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: İngilizce
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) bağlamında çevresel ESG açıklama uygulamaları, hidrojen tabanlı dekarbonizasyon yolları ve sürekli çevresel performans izlemeyi, Türkiye'nin emisyon yoğun ihracat sektörleri odağında incelemektedir. SKDM'nin veri yoğun düzenleyici mantığı, karbon yoğun sektörlerin gelişmekte olan ekonomilerde en tutarsız biçimde açıkladığı doğrulanmış gömülü emisyon verilerini gerektirmekte; bu durum mevcut raporlama kapasitesiyle ters orantılı bir uyum yükü yaratmaktadır. Tez, üç tamamlayıcı yöntemi bütünleştiren çok yöntemli bir analitik çerçeve kullanmaktadır. Birincisi, 2019–2023 döneminde altı SKDM kapsamlı sektörde — çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen — faaliyet gösteren 36 şirketin 180 ESG raporu üzerinde MSCI, S&P Global ve Moody's metodolojileriyle uyumlu 45 göstergeli bir çerçeve kullanılarak nicel içerik analizi gerçekleştirilmiştir. İkincisi, süreç tabanlı ve enerji tabanlı uygulama yolları ayrıştırılarak dört karbon yoğun sektörde hidrojen entegrasyonunun emisyon azaltım potansiyeli ve maliyet rekabetçiliği değerlendirilmiştir. Üçüncüsü, Enerji İkilemi Endeksi çerçevesine uyarlanmış bir Analitik Hiyerarşi Süreci ile Türkiye'nin Hidrojen Teknolojileri Yol Haritası eylemlerinin 2053'e kadar üç ETİ boyutuna katkısı sayısallaştırılmıştır. Bulgular, sektörler arası belirgin farklılıklar ortaya koymakta; gübre ve çimento en düşük açıklama oranları ve en yüksek SKDM riskiyle öne çıkmaktadır. Türk şirketleri tüm sektörlerde uluslararası emsallerinin gerisinde kalmıştır. Hidrojen entegrasyonu, SKDM maliyet sinyalinin yeşil hidrojen benimsenmesi için ticari uygulanabilirlik eşiğine ulaştığı süreç tabanlı sektörlerde — özellikle demir-çelik ve gübre — en yüksek emisyon azaltım potansiyelini sunmaktadır. AHP-ETİ değerlendirmesi, Türkiye'nin ETİ puanının 2053'e kadar 64,6'dan 72,48'e yükselmesini öngörmekte; en büyük kazanım Enerji Güvenliği boyutunda gerçekleşmektedir. Tez, YTU Yeşil Kampüs ve UI GreenMetric analojisinden yararlanarak firma düzeyinde sürekli ESG çevresel performans izleme için kavramsal bir çerçeve önermektedir. Çerçeve, sistematik açıklama iyileştirmesinin SKDM maliyet yükünü azalttığı, ESG puanlarını yükselttiği ve düzenleyici konumlanmayı güçlendirdiği kendini besleyen bir döngü oluşturmaktadır.

Özet (Çeviri)

This dissertation examines environmental ESG disclosure practices, hydrogen-based decarbonisation pathways, and continuous environmental performance monitoring in the context of the EU's Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), focusing on Türkiye's emission-intensive export industries. CBAM's data-intensive regulatory logic requires verified embedded emission data that carbon-intensive sectors in emerging economies most consistently fail to disclose, creating a compliance burden inversely correlated with reporting capacity. The dissertation employs a multi-method framework integrating three approaches. First, a quantitative content analysis of 180 ESG reports from 36 companies across six CBAM-regulated sectors — cement, iron and steel, aluminium, fertiliser, electricity, and hydrogen — over 2019–2023, using a 45-indicator framework aligned with MSCI, S&P Global, and Moody's methodologies. Second, a literature-based techno-economic analysis of hydrogen integration across four carbon-intensive sectors, distinguishing process-based and energy-based application pathways. Third, an Analytic Hierarchy Process adapted to the Energy Trilemma Index framework quantifying the projected contribution of Türkiye's Hydrogen Technologies Roadmap to the three ETI dimensions through to 2053. Findings reveal substantial cross-sectoral variation in disclosure practices, with fertiliser and cement exhibiting the lowest rates and highest CBAM-related risk exposure. Turkish companies consistently underperformed relative to international counterparts. Hydrogen integration offers the greatest emission reduction potential in process-based sectors — particularly iron and steel and fertiliser — where the CBAM cost signal has reached commercial relevance for green hydrogen adoption. The AHP-ETI assessment projected improvement in Türkiye's ETI score from 64.6 to 72.48 by 2053, with the largest gains in Energy Security. The dissertation proposes a conceptual framework for continuous ESG environmental performance monitoring at the firm level, drawing on the YTU Green Campus and UI GreenMetric analogy. The framework establishes a self-reinforcing loop in which disclosure improvement reduces CBAM cost exposure, raises ESG scores, and strengthens regulatory positioning.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    762293

    Effects of CEO overconfidence and ESG disclosure on cost of equity capital

    Kendilerine aşırı güvenen yöneticilerin ve çevresel, sosyal ve yönetişimsel kriterlere uygunluğun sermaye maliyeti üzerine etkileri

    ALPEREN ZENGİN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    İşletmeBoğaziçi Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALİ ÇOŞKUN

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDİNÇ AKYILDIRIM

  2. Tez No

    780149

    ESG greenwashing behaviours regarding firm and country factors: Examination of European companies

    Başlık çevirisi yok

    DUYGU EROL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    İşletmeİstanbul Ticaret Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SERKAN ÇANKAYA

  3. Tez No

    919308

    The financial impact of esg disclosure on saudi companies: A study of voluntary reporting under the tadawul initiative

    Suudi şirketlerinde esg açıklamalarının finansal etkisi: Tadawul girişimi kapsamında gönüllü raporlama üzerine bir çalışma

    NADA YESLAM SALEM AL -SAIARY

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    İşletmeAntalya Bilim Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ABUBAKAR MOHAMMED ABUBAKAR

  4. Tez No

    863600

    The relationship between esg disclosures and financial performance in Turkish companies

    Türk şirketlerinde esg açıklamaları ile finansal performans arasındaki ilişki

    DAMLA IŞIK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Uluslararası TicaretYaşar Üniversitesi

    Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EBRU ESENDEMİRLİ

  5. Tez No

    886725

    Environmental, social and governance (ESG) practices and financial performance, evidence from food producers of Southern African Development community (SADC)

    Çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) uygulamaları ve finansal performans, Güney Afrika Kalkınma Topluluğunun (SADC) gıda üreticilerinden kanıtlar

    WALID KHALID MITAWA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    MaliyeAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi

    Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı

    Assoc. Prof. Dr. ARZU ŞAHİN

Geri Dön