İnsan felsefesi açısından F.R. Tennant'ta kozmik teleoloji
Cosmic teleology in F.R. Tennant from the perspective of the philosophy of humanity
- Tez No: 1021130
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA EREN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Din felsefesi, Religious philosophy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İngiliz düşünür Frederick Robert Tennant'ın“kozmik teleoloji”anlayışını merkeze alarak, onun insan merkezli varlık tasavvurunu felsefi antropoloji perspektifiyle ele almaktadır. Tennant, evrende gözlemlenen düzenin yalnızca Tanrı'nın varlığına değil, aynı zamanda insanın bu düzenin anlamını kavrayabilecek konumuna işaret ettiğini savunur. Bu bağlamda insan, kozmik yapının pasif bir unsuru değil; aksine, onun ahlaki, estetik ve entelektüel boyutlarını idrak edebilen aktif bir özne olarak tanımlanır. Tennant, teizm anlayışını ampirik temeller üzerine kurar. Teizm lehine önde gelen argümanlardan olan teleolojik argümanın kendine has bir formunu geliştirir. Bu argümanıyla Tennant, hem geleneksel teleolojik yaklaşımların zayıf yönlerinden kaçınır hem de teleolojik yaklaşımını bilimsel verilere dayandırarak inşa eder. Tennant'ın teleolojik yaklaşımından şu üç sonuç çıkar: Tanrı vardır, doğa tasarlanmıştır, insan amaçlanmıştır. O; doğanın yaşama imkân sağlaması, düşünce ile gerçeklik arasında uyum olması, doğanın estetik yapıda olması gibi kozmik uyuşumları doğanın tasarlanmış olduğu fikri için delil saymıştır. Tennant buradan bir tasarımcı fikrine varır. Tasarımcının, insanı akıllı ve ahlaki özne olarak var ettiğini düşünür. Felsefesinde insana temel bir rol veren Tennant, insanı Tanrı tarafından amaçlanmış bir canlı olarak ele alır. Araştırma bulguları ışığında, F. R. Tennant'ın kozmik teleoloji yaklaşımının, insanın evrendeki yeri, anlamı ve değeri üzerine yürütülen felsefi tartışmalara önemli katkılar sağlayabilecek bir düşünsel çerçeve sunduğu değerlendirilmektedir. Bu bağlamda Tennant'ın felsefesi, çağdaş insanın anlam krizine yönelik çözüm noktasında felsefi bir imkân olarak görülebilir. Bu araştırmanın ortaya koyduğu sonuçlar Tennant'ın kozmik teleolojisinin, din felsefesi ve felsefi antropoloji arasında güçlü bir köprü kurduğuna işaret etmektedir. Bu yönüyle çalışma, Tennant'ın düşüncesi bağlamında; anlam, amaç ve sorumluluk gibi kavramların insanın varoluşsal gerçekliğiyle ilişkisini yeniden düşünmeye davet etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the English thinker Frederick Robert Tennant's concept of“cosmic teleology.”It examines his human-centered view of existence from the perspective of philosophical anthropology. Tennant argues that the order observed in the universe points not only to the existence of God, but also to human beings' ability to understand the meaning of this order. In this context, humans are not passive elements of the cosmic structure; instead, they are active subjects who can comprehend its moral, aesthetic, and intellectual dimensions. Tennant builds his understanding of theism on empirical foundations. He develops a unique version of the teleological argument, which is one of the leading arguments for theism. With this argument, Tennant avoids the weak points of traditional teleological approaches and builds his own view on scientific data. Three main conclusions come from Tennant's teleological approach: God exists, nature is designed, and human beings are intended. He considers cosmic harmonies—such as nature allowing life to exist, the harmony between human thought and reality, and the aesthetic beauty of nature—as evidence for the idea that nature is designed. From this, Tennant arrives at the idea of a designer. He believes that this designer created humans as intelligent and moral subjects. Giving a central role to human beings in his philosophy, Tennant views humans as living beings intended by God. In light of the research findings, it is evaluated that F. R. Tennant's cosmic teleology approach offers an intellectual framework that can make important contributions to philosophical debates about the place, meaning, and value of human beings in the universe. In this context, Tennant's philosophy can be seen as a philosophical opportunity to solve the meaning crisis of modern human beings. The results of this study show that Tennant's cosmic teleology builds a strong bridge between the philosophy of religion and philosophical anthropology. In this respect, this study invites us to rethink the relationship between concepts like meaning, purpose, and responsibility and human existential reality within the context of Tennant's thought.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Türkiye'de trafik kazalarının epidemiyolojisi
Başlık çevirisi yok
HARUN KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
UlaşımGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- 1950-1975 dönemi sosyal yapı değişiminin konut tasarımına etkisi Ankara-Kavaklıdere örneği
1950-1975 period effects of changes in social structure on planning of residences -Ankara, Kavaklıdere eraple
ADNAN AKSU