Kur'an tefsirinde hikmetin anlamı: Elmalılı Hamdi Yazır ve Muhammed Esed'in yaklaşımları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
The meaning of wisdom in Quranic exegesis: A comparative study of the approaches of Elmalili Hamdi Yazir and Muhammed Esad
- Tez No: 1021078
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMED ERSÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Kur'an Tefsirinde Hikmetin Anlamı: Elmalılı Hamdi Yazır ve Muhammed Esed'in Yaklaşımları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”başlıklı bu çalışma, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmada ele alınan müfessirler Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır ve Muhammed Esed'in hayatları, ilmî kişilikleri, idari görevleri, eserleri ve tefsir anlayışları tanıtılmıştır. Çağdaşları arasında önemli bir yere sahip olan Elmalılı, Osmanlı ilim geleneğini sürdüren, dönemin müspet ilimlerine vakıf, kapsamlı bir kültürel birikime sahip, derinlikli bir düşünce dünyası olan dinî sahada otorite kabul edilen bir ilim erbabıdır. Muhammed Esed ise, klasik İslâm ilimleri ile modern düşünceyi birleştiren, Arapça, Tefsir ve İslâm tarihi alanlarında yetkin bir ilim adamıdır. Esed, Kur'an'ı aklî ve çağdaş bir perspektifle yorumlamaya çalışmış; vahiy ile akıl arasında denge kuran yaklaşımı ve Kur'an'ın evrensel mesajını modern insana ulaştırma gayreti ile öne çıkmıştır. Ayrıca, hikmet kavramının sözlük ve terim anlamları ele alınmış; kavramın Kur'an ve Sünnet'teki kullanımı genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Hikmet kavramı Elmalılı Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'an Dili adlı tefsiri çerçevesinde incelenmiştir. Elmalılı, Bakara Sûresi'nin 269. âyetini yorumlarken hikmet kelimesinin anlamını açıklamış, ardından farklı müfessirlerin görüşlerine yer vererek bu kavramın yirmi dokuz farklı anlamda kullanıldığını detaylı biçimde ele almıştır. Ardından, Muhammed Esed'in Kur'an Mesajı adlı meâl-tefsir bağlamında da hikmet kavramı değerlendirilmiş; Esed'in özellikle İsrâ Sûresi'nin 39. âyetine getirdiği açıklamalar incelenmiştir. Her iki müfessirin yorumları, sade ve karşılaştırmaya elverişli bir üslupla analiz edilmiştir. İkinci bölümde, Elmalılı ve Esed'in tefsirlerinde hikmet kavramına ilişkin yorumları karşılaştırmalı bir biçimde incelenmiş ve bu kavramın Kur'an'daki ilgili âyetlerdeki yorumları analiz edilerek karşılaştırılmıştır.
Özet (Çeviri)
“The Meaning of Ḥikmah in Qur'anic Exegesis: A Comparative Study of the Approaches of Elmalılı Hamdi Yazır and Muhammad Asad,”consists of two chapters. The first chapter introduces the two exegetes examined in this study, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır and Muhammad Asad, by presenting their lives, scholarly backgrounds, administrative positions, major works, and approaches to Qur'anic exegesis. Elmalılı, who occupies a distinguished place among his contemporaries, was a prominent scholar who continued the Ottoman scholarly tradition, possessed an extensive cultural background, was well acquainted with the positive sciences of his time, and was recognized as an authority in the field of Islamic studies. Muhammad Asad, on the other hand, was a distinguished scholar who combined the classical Islamic sciences with modern thought and was highly competent in the fields of Arabic, Qur'anic exegesis, and Islamic history. He interpreted the Qur'an from a rational and contemporary perspective and became well known for his efforts to establish a balance between revelation and reason and to convey the universal message of the Qur'an to modern readers. In addition, the lexical and terminological meanings of the concept of ḥikmah (wisdom) are examined, and its usage in the Qur'an and the Sunnah is discussed in general terms. The concept of ḥikmah is then examined within the framework of Elmalılı Hamdi Yazır's Hak Dini Kur'an Dili. In his commentary on verse 269 of Sūrat al-Baqarah, Elmalılı explains the meaning of the term ḥikmah and, by referring to the views of various exegetes, discusses the concept in twenty-nine different senses in detail. Subsequently, the concept of ḥikmah is also examined within the context of Muhammad Asad's The Message of the Qur'an, with particular attention given to his interpretation of verse 39 of Sūrat al-Isrāʾ. The interpretations of both exegetes are analyzed in a clear and comparative manner. The second chapter comparatively examines Elmalılı Hamdi Yazır's and Muhammad Asad's interpretations of the concept of ḥikmah by analyzing and comparing their commentaries on the relevant Qur'anic verses in which the concept appears.
Benzer Tezler
- Tefsir geleneğinde hikmet: Fahreddin Râzî örneği
The wisdom in the tafsīr tradition: The case of Fakhr al- dīn al-Rāzī
SAKİN TAŞ
- Kur'ân'ın anlaşılmasında Garîbu'l-Kur'ân'ın yeri (Kurtubî tefsiri örneği)
The place of unfamiliar words in understanding Quran (The example of al Qurtubi's exegesis)
MEHMET DEMİR
Doktora
Türkçe
2020
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA KAZIM YILMAZ
- İmam Fahreddin Razi'nin Mefatihu-l Gayb eserinde ki İşari tefsiri
Imam Fahreddin Razi's interpretation of work on Mefatihu'l Gayb
SAMAR JASIM KHANJAR AL-SHAMMARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinKastamonu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SOAAD AHMED ALY SHOLAK
- آيات الحدود في تفسير المراغي (تحليل ومقارنة)
Merâğî tefsirinde had cezasıyla ilgili âyetlerin karşılaştırmalı analizi / The hudud verses in the interpretation of al-Maraghi(Analysis and comparison)
WASU ZUBAIR WASU
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU