Şizofreni hastalarında Sestrin-2, KEAP1, NRF2 düzeylerinin ve tedavi direnciyle ilişkisinin incelenmesi
Investigation of Sestrin-2, KEAP1, and NRF2 levels in Schizophrenia patients and their relationship with treatment resistance
- Tez No: 1021045
- Danışmanlar: UZMAN EMİNE MERVE AKDAĞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Tedaviye Dirençli Şizofreni, Biyobelirteç, Sestrin-2, KEAP1, NRF2, Oksidatif Stres, Schizophrenia, Treatment-Resistant Schizophrenia, Biomarker, Sestrin-2, KEAP1, NRF2, Oxidative Stress
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, tedaviye yanıt veren şizofreni hastaları, tedaviye dirençli şizofreni hastaları ve sağlıklı gönüllülerde serum Sestrin-2, Kelch-like ECH-associated protein 1 (KEAP1) ve Nuclear factor erythroid 2-related factor 2 (NRF2) düzeylerinin karşılaştırılması; bu moleküllerin hastalık semptom şiddeti ve tedavi direnci ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, DSM-5-TR ölçütlerine göre şizofreni tanısı alan 60 hasta ve yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi (VKİ) açısından hasta gruplarıyla karşılaştırılabilir 28 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Hasta örneklemi; Psikozda Tedavi Yanıtı ve Direnç (Treatment Response and Resistance in Psychosis; TRRIP) grubunun 2017 ölçütlerine göre tedaviye dirençli şizofreni tanımını karşılayan ve klozapin başlanmadan önce çalışmaya alınan 30 tedaviye dirençli şizofreni (TDŞ) hastası ve bu grupla yaş, cinsiyet ve VKİ açısından eşleştirilen 30 tedaviye yanıt veren şizofreni (TYŞ) hastasından oluşturulmuştur. Katılımcılar, DSM-5 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5) ve sosyodemografik veri formu ile değerlendirilmiş; hasta grubuna Kısa Psikiyatri Değerlendirme Ölçeği (KPDÖ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI), Global Değerlendirme Ölçeği (GAS) ve Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği uygulanmıştır. Serum Sestrin-2, KEAP1 ve NRF2 düzeyleri sandviç ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiş ve p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet dağılımı ve VKİ açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Hasta grupları arasında hastalık başlangıç yaşı, hastalık süresi, tedavisiz psikoz süresi ve antipsikotik dozu açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Serum KEAP1, NRF2 ve Sestrin-2 düzeyleri açısından tedaviye dirençli şizofreni, tedaviye yanıt veren şizofreni ve sağlıklı kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (sırasıyla p=0,748; p=0,411; p=0,369). TDŞ grubunda klinik ölçek puanları TYŞ grubuna göre daha yüksek, GAS puanları ise daha düşük bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca TDŞ grubunda hastane yatış sayısı ve hastanede kalınan toplam gün sayısı daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0,005 ve p=0,001). Yüksek doz antipsikotik kullanan hastalarda serum KEAP1 düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,012). Ayrıca birinci kuşak antipsikotik kullanan hastalarda KEAP1 (p=0,017) ve Sestrin-2 (p=0,040) düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. TDŞ grubunda KEAP1 düzeyi ile antipsikotik dozu (r=0,455; p=0,012) ve KPDÖ toplam puanı (r=0,412; p=0,024) arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. Ancak çok değişkenli regresyon analizinde KEAP1 ile antipsikotik dozu arasındaki ilişkinin bağımsız olarak anlamlılığını korumadığı görülmüştür. KEAP1, NRF2 ve Sestrin-2 düzeylerinin birbirleriyle pozitif yönde anlamlı korelasyon gösterdiği saptanmıştır. Tek değişkenli lojistik regresyon analizlerinde KEAP1, NRF2 ve Sestrin-2 düzeylerinin tedavi direncini anlamlı olarak öngörmediği belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmada serum KEAP1, NRF2 ve Sestrin-2 düzeylerinin tedaviye dirençli şizofreni, tedaviye yanıt veren şizofreni ve sağlıklı kontrol grupları arasında anlamlı farklılık göstermediği saptanmıştır. Ayrıca bu moleküllerin tedavi direncini öngörmede anlamlı bir belirleyici olmadığı gösterilmiştir. Bununla birlikte, KEAP1 düzeylerinin antipsikotik dozu ve birinci kuşak antipsikotik kullanımı ile ilişkili bulunması, oksidatif stres yanıtının antipsikotik tedavi özelliklerinden etkilenebileceğini düşündürmektedir. KEAP1, NRF2 ve Sestrin-2 düzeyleri arasındaki pozitif ilişkiler ise bu moleküllerin ortak bir redoks yanıtı içinde birlikte değerlendirilebileceğine işaret etmektedir. Bulguların daha geniş örneklemli, uzunlamasına ve ilaç etkisinin daha kontrollü değerlendirildiği çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to compare serum Sestrin-2, Kelch-like ECH-associated protein 1 (KEAP1) and Nuclear factor erythroid 2-related factor 2 (NRF2) levels among patients with treatment-responsive schizophrenia, patients with treatment-resistant schizophrenia, and healthy controls, and to investigate the relationships of these molecules with symptom severity and treatment resistance. Materials and Methods: The study included 60 patients diagnosed with schizophrenia according to DSM-5-TR criteria and 28 healthy volunteers comparable to the patient groups in terms of age, sex, and body mass index (BMI). The patient sample consisted of 30 patients with treatment-resistant schizophrenia (TRS) who met the 2017 criteria of the Treatment Response and Resistance in Psychosis (TRRIP) Working Group and were enrolled before the initiation of clozapine treatment, and 30 patients with treatment-responsive schizophrenia matched for age, sex, and BMI. Participants were evaluated using the Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders (SCID-5) and a sociodemographic data form. In addition, patients were assessed using the Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS), the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), the Clinical Global Impression Scale (CGI), the Global Assessment Scale (GAS), and the Calgary Depression Scale for Schizophrenia. Serum Sestrin-2, KEAP1, and NRF2 levels were measured using the sandwich enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method. Data were analyzed using appropriate statistical methods, and p<0.05 was considered statistically significant. Results: No significant differences were found among the groups regarding age, sex distribution, or BMI. There were also no significant differences between the patient groups in terms of age at illness onset, duration of illness, duration of untreated psychosis, or antipsychotic dose. Serum KEAP1, NRF2, and Sestrin-2 levels did not differ significantly among patients with treatment-resistant schizophrenia, patients with treatment-responsive schizophrenia, and healthy controls (p=0.748, p=0.411, and p=0.369, respectively). Clinical scale scores were higher and GAS scores were lower in the TRS group than in the treatment-responsive schizophrenia group (p<0.001). In addition, the number of psychiatric hospitalizations and the total duration of hospitalization were significantly greater in the TRS group (p=0.005 and p=0.001, respectively). Serum KEAP1 levels were significantly higher in patients receiving high-dose antipsychotic treatment (p=0.012). Furthermore, patients receiving first-generation antipsychotics had higher KEAP1 (p=0.017) and Sestrin-2 (p=0.040) levels. In the TRS group, KEAP1 levels showed positive correlations with antipsychotic dose (r=0.455, p=0.012) and total BPRS score (r=0.412, p=0.024). However, the association between KEAP1 levels and antipsychotic dose did not remain independently significant in multivariable regression analysis. Significant positive correlations were observed among KEAP1, NRF2, and Sestrin-2 levels. Univariate logistic regression analyses demonstrated that KEAP1, NRF2, and Sestrin-2 levels did not significantly predict treatment resistance. Conclusion: Serum KEAP1, NRF2, and Sestrin-2 levels did not differ significantly among patients with treatment-resistant schizophrenia, patients with treatment-responsive schizophrenia, and healthy controls. Furthermore, these molecules were not found to be significant predictors of treatment resistance. However, the associations of KEAP1 levels with antipsychotic dose and first-generation antipsychotic use suggest that oxidative stress responses may be influenced by characteristics of antipsychotic treatment. The positive correlations among KEAP1, NRF2, and Sestrin-2 indicate that these molecules may function within a common redox response network. These findings should be supported by larger longitudinal studies with more rigorous control of medication effects.
Benzer Tezler
- Kronik şizofrenide sözcük çağrışımların mantıksal bağlantı ve reaksiyon süresi ölçüleri açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
İHSAN DAĞ
- Skizofrenik hastalarda nöroleptik kullanımının serum prolatkin düzeylerine etkisi
Başlık çevirisi yok
SELMA GÖKTÜRK
- Şizofrenik psikozlarda serum kreatin fosfokinaz aktivitesinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HİKMET ARTIRAN
- Sosyal düşünce tarihimizde Erol Güngör
Başlık çevirisi yok
HALİL MUTİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Sosyolojiİstanbul ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİD MERİÇ YAZAN