Mahmud Fenârî'de tasavvufi terbiye ve ölüm
Sufi education and death in Mahmud Fanari
- Tez No: 1021000
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ORHAN MUSAHANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üftâde'nin talebesi Mahmûd Fenârî'nin yazdığı Risâle fi't-Tasavvuf 'an Tarîki Üftâde, Üftâde'nin seyrüsülûk anlayışını tabiat, nefs, ruh ve sır olmak üzere dört mertebede temellendirir. Bu çalışmadaki amacımız müellifin eserini ilmi yöntemle neşredip, eserin kavramsal yapısını irdeleyerek Celvetîlik tarihine olan katkısını değerlendirmek ve Celvetîlik tarihi açısından önemli bir isim olan Mahmûd Fenârî'yi ve onun düşüncelerini ortaya koymaktır. Ayrıca Halvetîlik ile Celvetîliğin benzer ve farklı yönleri ele alınmaktadır. Bunun yanında, Celvetîliğin erken döneminde kaleme alınan Mahmûd Fenârî'ye ait bu eser gün yüzüne çıkarılarak literatüre kazandırılmaktadır. Giriş ve üç bölümden oluşan tezimizin ilk bölümünde Mahmûd Fenârî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümünde Risâle fi'Tasavvuf''an Tarîki Üftâde'nin yöntemi açıklanmış, muhtevâsı kısmında metinde yer alan Celvetîyyede sülûkün mertebeleri, tabiat, nefs ruh, sırr, Celvetî kaynaklarda dört mertebe, tasavvufta dört sayısının sembolik kullanımı, zikir, tevhîdin fazileti, veliler ve şeyhlerin mertebeleri, müridin halleri, lemme, Halvetîlik ve Celvetîlik arasındaki benzerlikler ve farklılıklar gibi kavramlar ele alınmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise, Mahmûd Fenârî tarafından kaleme alınan ve Bursa İnebey Yazma Eser Kütüphanesi'nde kayıtlı bulunan Risâle fî ahvâli'l-mevt adlı bir diğer eser, kelâm ve tasavvuf disiplinleri çerçevesinde incelenmiştir. Müellifin hayattayken istinsah edildiği bilinen tek eser olması ve oğlunun vefatı üzerine kaleme alınması hasebiyle şahsî bir matem tecrübesinin ürünü olmanın ötesinde sistematik bir kelâmî savunu niteliği taşıyan risale, ölümün mahiyeti, ruhun bedenden ayrılışı, ölüm sarhoşluğunun şiddeti, ölüm meleğinin sıfatları, ruhların menzilleri, ecelin değişmezliği, kabir azabının ispatı ve mahiyeti, berzah hayatı, mümin cinlerin uhrevî durumu, süt emen bebeklerin ve peygamberlerin kabir sorgusu ile ölülerin kabirdeki idraki gibi ahiret ahvâline dair temel meseleleri Ehl-i Sünnet'in kurumsal kelâm anlayışı doğrultusunda ele alınmıştır. Fâsıkların durumu, şefaatin kapsamı, defnedilmeyenlerin sorgusu, bebeklerin telkin yoluyla cevap vermesi ve peygamberlerin sorgudan muaf tutulması gibi konular incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Written by Üftâde's disciple Mahmud Fanari, Risâla fî al-Tasawwuf 'an Tarîq Üftâde bases Üftâde's understanding of sayr wa-suluk (spiritual journeying) on four stages: nature (tabi'at), the carnal self (nafs), the spirit (ruh), and the secret (sirr). Our objective in this study is to publish a critical edition of the author's work using scientific methods, examine its conceptual structure, evaluate its contribution to the history of the Jalwatiyya order, and shed light on Mahmud Fanari an important figure in Jalwati history and his thought. Furthermore, the similarities and differences between the Halwatiyya and Jalwatiyya orders are discussed. In addition, this work by Mahmud Fanari, penned during the early period of Jalwatiyya, is brought to light and contributed to the literature. In the first chapter of our thesis, which consists of an introduction and three chapters, information about the life and works of Mahmud Fanari is provided. In the second chapter, the methodology of Risâla fî al-Tasawwuf 'an Tarîq Üftâde is explained. Under its content section, concepts in the text are examined, such as the stages of suluk in the Jalwatiyya, nature, the carnal self, the spirit, the secret, the four stages in Jalwati sources, the symbolic use of the number four in Sufism, dhikr (remembrance), the virtue of tawhid (oneness), the ranks of saints and sheikhs, the states of the disciple (murid), lemma (evil suggestions/instigations), and the similarities and differences between Halwatiyya and Jalwatiyya. In the third chapter of our study, another work written by Mahmud Fanari and preserved in the Bursa Inebey Manuscript Library, titled Risâla fî ahwâl al-mawt, is examined within the frameworks of the disciplines of kalam (Islamic theology) and Sufism. This treatise is the only known work of the author to have been copied (transcribed) during his lifetime and was penned upon the death of his son. Therefore, beyond being the product of a personal experience of mourning, it carries the character of a systematic theological defense. The work addresses fundamental matters concerning the states of the afterlife in line with the institutional kalam understanding of the Ahl al- Sunnah, such as the nature of death, the separation of the soul from the body, the severity of the agony of death (sakarat al-mawt), the attributes of the Angel of Death, the stations of souls, the immutability of the appointed time of death (ajal), the proof and nature of the punishment in the grave, the life of barzakh (the purgatory/intermediary realm), the eschatological status of believer jinn, the grave interrogation of suckling infants and prophets, and the perception of the dead in the grave. Topics such as the status of the transgressors (fasiqun), the scope of intercession (shafa'ah), the interrogation of the unburied, the answering of infants through prompting (talqin), and the exemption of prophets from the interrogation are also investigated.
Benzer Tezler
- Halid Ziya Uşaklıgil'in Servet-i Fünun Edebiyatı hakkında görüşleri
Başlık çevirisi yok
MAHMUT BABACAN
- Tekel'in paşabahçe ispirto ve içki fabrikasında resmi-gayriresmi ilişkilere sosyometrik bir yaklaşım
Başlık çevirisi yok
SULTAN KOCAOLUK
- Pazarköy (Isparta ili) ve dolayının jeolojisi
Başlık çevirisi yok
MAHMUT MUTLUTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiMineraloji-Petrografi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜCEL YILMAZ
- Karbonat minerallerinin fosfat adsorpsiyonuna yüzey kaplamalarının etkisi
Başlık çevirisi yok
OSMAN SAK
- Sistemler yaklaşımı açısından hastane organizasyonu ve yönetimi -teori ve uygulama-
Başlık çevirisi yok
MAHMUD ÖZDEMİR