Farklı sulama programlarının damla sulama ile sulanan marulda verim ve su kullanımına etkisi
Effects of different irrigation programs on yield and water use efficiency of drip-irrigated lettuce
- Tez No: 1020910
- Danışmanlar: PROF. DR. BİLAL ACAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Konya koşullarında marul (Lactuca sativa L.) yetiştiriciliğinde farklı sulama aralıkları ve sulama düzeylerinin bitki gelişimi, morfolojik özellikler ve biyokimyasal tepkiler üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 15 Eylül – 4 Aralık 2025 tarihleri arasında açık alan koşullarında gerçekleştirilmiş ve sulama planlaması FAO-56 Penman–Monteith yöntemine dayalı olarak yapılmıştır. Denemede iki sulama aralığı (4 gün ve 8 gün) ile dört sulama düzeyi (%40, %60, %80 ve %100 ETc) kombinasyonundan oluşan sekiz farklı uygulama değerlendirilmiştir. Sulama programı süresince evapotranspirasyonu (ETc) 123,7 mm olarak hesaplanmış olup, bu periyot içerisinde yağışın bitki su ihtiyacına katkısı %13,8 olarak gerçekleşmiştir. Araştırma sulama düzeyinin marul gelişimi üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Sulama düzeyinin %40'tan %80 ETc'ye yükseltilmesi, bitki boyu, yaprak alanı, biyokütle ve kök gelişimi gibi tüm morfolojik parametrelerde önemli artışlar sağlamıştır. Ancak %80'den %100 ETc'ye geçişte sınırlı iyileşmeler gözlenmiş ve bu durum %80 ETc seviyesinin optimum sulama düzeyi olabileceğini ortaya koymuştur. En yüksek yaş biyokütle 4 gün aralıkla %100 ETc uygulamasında elde edilirken, 4 gün aralıkla %80 ETc uygulaması yüksek verim ile birlikte yaklaşık %20 su tasarrufu sağlamıştır. Biyokimyasal analizler, kısa sulama aralığının fotosentetik pigmentlerin korunması ve oksidatif stresin azaltılması açısından daha avantajlı olduğunu göstermiştir. Çalışmada, 4 günlük sulama aralığında klorofil ve karotenoid içerikleri daha yüksek, H2O2 ve MDA değerleri ise daha düşük bulunmuştur. Buna karşılık, 8 günlük sulama aralığı, özellikle düşük ve orta sulama düzeylerinde kronik oksidatif strese neden olmuş ve fotosentetik kapasiteyi olumsuz etkilemiştir. Ayrıca, 4 günlük sulama uygulamalarında prolin ve protein yanıtlarının daha dengeli olduğu ve bitkilerin metabolik esnekliğini koruyabildiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, Konya koşullarında marul yetiştiriciliği için 4 gün sulama aralığı ve %80 ETc düzeyi, verim, fizyolojik performans ve su tasarrufu açısından en uygun sulama stratejisi olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, su kaynaklarının giderek azaldığı yarı kurak bölgelerde sürdürülebilir tarımsal üretim için kontrollü kısıntılı sulama uygulamalarının önemli bir yönetimsel yaklaşım olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the effects of different irrigation intervals and irrigation levels on plant growth, morphological characteristics, and biochemical responses in lettuce (Lactuca sativa L.) cultivation under Konya conditions. The research was carried out under open-field conditions between 15 September and 4 December 2025, and irrigation scheduling was performed based on the FAO-56 Penman–Monteith method. In the experiment, eight different treatments consisting of combinations of two irrigation intervals (4 days and 8 days) and four irrigation levels (40%, 60%, 80%, and 100% ETc) were evaluated. During the irrigation program, crop evapotranspiration (ETc) was calculated as 123.7 mm, and the contribution of precipitation to the crop water requirement during this period was 13.8%. The study showed that irrigation level had a determining effect on lettuce growth. Increasing the irrigation level from 40% to 80% ETc resulted in significant increases in all morphological parameters such as plant height, leaf area, biomass, and root development. However, limited improvements were observed in the transition from 80% to 100% ETc, and this revealed that the 80% ETc level could be the optimum irrigation level. While the highest fresh biomass was obtained under the 100% ETc application at a 4-day interval, the 80% ETc application at a 4-day interval provided approximately 20% water savings together with high yield. Biochemical analyses showed that the shorter irrigation interval was more advantageous in terms of preserving photosynthetic pigments and reducing oxidative stress. In the study, chlorophyll and carotenoid contents were higher, whereas H₂O₂ and MDA values were lower under the 4-day irrigation interval. In contrast, the 8-day irrigation interval caused chronic oxidative stress, particularly at low and moderate irrigation levels, and negatively affected photosynthetic capacity. Furthermore, it was determined that proline and protein responses were more balanced in the 4-day irrigation treatments and that plants were able to maintain their metabolic flexibility. As a result, a 4-day irrigation interval and an 80% ETc level were identified as the most suitable irrigation strategy for lettuce cultivation under Konya conditions in terms of yield, physiological performance, and water savings. The obtained findings show that controlled deficit irrigation practices constitute an important management approach for sustainable agricultural production in semi-arid regions where water resources are gradually decreasing.
Benzer Tezler
- Kesme çiçek karanfil (Dianthus caryophyllus L.) yetiştiriciliğinde farklı sulama programlarının verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi
The effects of different irrigation levels on yield and flower quality of carnation (Dianthus caryophllus L.)
KÖKSAL AYDİNŞAKİR
Doktora
Türkçe
2009
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İ. HAKKI TÜZEL
- Damla yöntemiyle sulanan erik ağaçlarında farklı sulama programlarının ağaç gelişmesi, meyve verimi ve kalitesi üzerine etkileri
Effects of different irrigation programs on plum tree growth, yield and fruit quality under drip irrigation
MURAT YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2004
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF.DR. OSMAN YILDIRIM
- Cropgro-ayçiçek modelinin farklı sulama rejimlerindeki performansının belirlenmesi ve Akdeniz koşullarında iklim değişikliğinin ayçiçek üretimine etkisinin değerlendirilmesi
Determining the performance of the cropgro-sunflower model in different irrigation regimes and evaluating the effect of climate change on sunflower production in Mediterranean conditions
CLEVER MWIKA MAAMBO
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMİH METİN SEZEN
- Doğu Akdeniz koşullarında yerfıstığı verimini tahmin etmede cropgro V4.7.5. bitki büyüme modelinin performansının ve duyarlılığının belirlenmesi
Determining the performance and sensitivity of the cropgro V4.7.5 plant growth model in eastern Mediterranean conditions
KADİR CAN ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMİH METİN SEZEN
- Damla yöntemiyle sulanan kavunda farklı sulama programlarının meyve verimi ve kalitesi üzerine etkileri
Effect of different irrigations programs on fruit yield and quality of melon under drip irrigation
NESLİHAN ŞENGÜL
Doktora
Türkçe
2009
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN YILDIRIM