Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Al-i İmrân Sûresinin 101. ayetinden sûrenin sonuna kadar)
Investigation of Alaaddin es-Samarkandî's work named Sharhu't-Te'vilât (from the 101st verse of Al-i İmrân Surah to the end of the surah)
- Tez No: 1020871
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN HARBİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mâtürîdîlik düşüncesinin teşekkül ve yayılım sürecinde önemli bir merkez olan Semerkant, pek çok seçkin âlimin yetiştiği ilmî bir havza olarak öne çıkmaktadır. Bu geleneğin mühim temsilcilerinden biri olan Alâeddîn es-Semerkandî, özellikle fıkıh usûlü ve fürû alanlarında ortaya koyduğu eserlerle İslâm ilimler tarihinde seçkin bir konuma sahiptir. İlme olan derin vukûfiyeti ve öğretici yönü sebebiyle kaynaklarda otorite bir şahsiyet olarak anılan Semerkandî, aynı zamanda tefsir sahasında da önemli katkılar sunmuştur. Müellifin, İmam Mâtürîdî'nin Teʾvîlâtü'l-Kur'ân adlı eserine yazdığı Şerhu Teʾvîlâti'l-Kur'ân, dirayet tefsiri geleneği içerisinde değerlendirilebilecek, kelâmî ve fıkhî tahlilleri bir araya getiren kapsamlı bir çalışmadır. Günümüze yazma nüshalar hâlinde ulaşan ve henüz bütüncül bir neşri gerçekleştirilemeyen bu eser, içerdiği ilmî birikim bakımından tahkiki gerekli metinler arasında yer almaktadır. Bu çalışma, Alâeddîn es-Semerkandî'nin söz konusu şerhinin Âl-i İmrân sûresinin 101. âyetinden sûrenin sonuna kadar olan kısmının tahkikini konu edinmektedir. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın amacı ve yöntemi ortaya konulmuştur. Birinci bölümde müellifin hayatı, ilmî şahsiyeti, hocaları, talebeleri, Semerkandî'nin eserleri, Şerhu Teʾvîlâti'l-Kur'ân adlı eserin muhtevası ile tahkik sürecinde izlenen yöntem ve esasları ele alınmıştır. İkinci ve son bölümde ise çalışmanın esasını teşkil eden tahkikli metne yer verilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Mâtürîdî tefsir geleneğinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı ve neşredilmemiş bir metni ilim dünyasına kazandırmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Samarkand, which was an important center in the formation and expansion process of Māturīdism, stands out as an intellectual milieu where many distinguished scholars were trained. One of the prominent representatives of this tradition, ʿAlāʾ al-Dīn al-Samarqandī, occupies a distinguished position in the history of Islamic scholarship, particularly through his works in the fields of uṣūl al-fiqh and furūʿ al-fiqh. Referred to in the sources as an authoritative scholar due to his profound scholarly competence and educational approach, al-Samarqandī also made significant contributions to the field of Qur'anic exegesis. His work Sharḥ Taʾwīlāt al-Qurʾān, written as a commentary on Imām al-Māturīdī's Taʾwīlāt al-Qurʾān, is a comprehensive study within the tradition of rational (dirāya) tafsīr, bringing together theological and juridical analyses. Having survived in manuscript form and not yet subjected to a complete critical edition, this work is among the texts that require scholarly investigation due to its rich intellectual content.This study focuses on the critical edition (taḥqīq) of the section of al-Samarqandī's aforementioned commentary covering from verse 101 to the end of Sūrat Āl ʿImrān. The research consists of two main sections. In the introduction, the aim and methodology of the study are presented. The first section examines the author's life, scholarly identity, teachers, students, works, the content of Sharḥ Taʾwīlāt al-Qurʾān, as well as the methods and principles followed in the critical edition process. The second and final section presents the critically edited text that constitutes the main body of the study. In this respect, the study aims to contribute to a better understanding of the Māturīdī exegetical tradition and to introduce an unpublished text to the academic world.
Benzer Tezler
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Fatiha Sûresi ve Bakara Sûresinin 24. ayetine kadar)
The critical edition of Aladdin Samarqandi's Sharhu't-Tawilat (Surah of Al-Fatihah and until the 24th verse of the Surah of Bakara)
TÜRKİ AHMET
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TEMİZKAN
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Nisâ Sûresi 1-50. âyetler)
Research of Alâeddin es-Samerkandî's work called Şerhu't-Te'vilât (Surah an-Nisâ, verses 1-50)
TUĞBA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN HARBİ
- Alâeddîn es-Semerkandî'nin (ö. 539/1144) Şerhu't-Tevilât'ında Mâide Suresi tefsirinin tahkik ve incelemesi
The commentary on the chapter of al-Maidah in Sharh al-Ta'wilat by Ala al-Di̇n al-Samarqandi̇ (d. 539/1144): An analysis and verification
ZIKRA ADNAN IBRAHIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. SAMİ ÇÖLLÜOĞLU
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vîlât'ında Mu'tezile'ye yönelik eleştirileri
Alâeddin es-Semerkandî's criticism against Mu'tezile in Sharh al-Ta'wilat
MOHAMMED AHMED SHIHAB
- Trabzon Muhafaza-ı Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin Milli Mücadele'deki yeri
Başlık çevirisi yok
ALAADDİN UZLU