Riskli birimlerde çalışan hemşirelerde bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının tükenmişlik, klinik karar verme ve varoluşsal kaygı üzerine etkisi
The effect of a mindfulness-based psychoeducation program on burnout, clinical decision-making, and existential anxiety among nurses working in high-risk units
- Tez No: 1020745
- Danışmanlar: PROF. DR. BİRGÜL ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, hemşire, klinik karar verme, psikoeğitim, tükenmişlik, varoluşsal kaygı, Burnout, clinical decision-making, existential anxiety, mindfulness, psychoeducation, nurse
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, acil servis, yoğun bakım ve onkoloji gibi riskli birimlerde çalışan hemşirelerde bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının tükenmişlik, klinik karar verme ve varoluşsal kaygı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla açıklayıcı sıralı karma desenli randomize kontrollü bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırma, Düzce Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde Aralık 2025-Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş; çalışmaya başlangıçta 72 hemşire dahil edilmiş, araştırma 66 hemşire ile tamamlanmıştır. Nicel veriler ön test, son test ve izlem aşamalarında“Tükenmişlik Ölçeği Kısa Versiyonu”,“Hemşirelikte Klinik Karar Verme Özgüven ve Anksiyete Ölçeği”ve“Varoluşsal Endişeler Anketi”kullanılarak toplanmıştır. Müdahale grubuna sekiz oturumdan oluşan bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programı uygulanmış; nicel verilerin ardından müdahale grubundaki hemşirelerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak nitel veriler elde edilmiştir. Nicel veriler tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, Friedman testi ve Bonferroni düzeltmeli Wilcoxon işaretli sıralar testi ile analiz edilmiş; nitel veriler ise tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre müdahale öncesinde gruplar arasında ölçek puanları açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Müdahale sonrasında programın hemşirelerin tükenmişlik düzeylerini azaltmada etkili olduğu; klinik karar verme üzerinde destekleyici katkılar sunduğu ve varoluşsal kaygının özellikle ölüm anksiyetesi ile kaçınma boyutlarında olumlu değişim sağladığı belirlenmiştir. İzlem bulguları bazı etkilerin zamanla kısmen azalabildiğini göstermekle birlikte, nitel bulgular katılımcıların nefese yönelme, bedensel farkındalık, duraklama, kabullenme, öz şefkat ve bilişsel esneklik gibi beceriler geliştirdiklerini ortaya koymuştur. Bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının riskli birimlerde çalışan hemşirelerde tükenmişliği azaltmada etkili olduğu; klinik karar verme ve varoluşsal kaygı üzerinde ise destekleyici katkılar sunduğu söylenebilir. Bu doğrultuda, yapılandırılmış bilinçli farkındalık temelli programların riskli birimlerde çalışan hemşirelere yönelik destekleyici müdahaleler kapsamında uygulanması ve sürdürücü oturumlarla güçlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted as a randomized controlled trial with an explanatory sequential mixed-methods design to examine the effect of a mindfulness-based psychoeducation program on burnout, clinical decision-making, and existential anxiety among nurses working in high-risk units such as emergency departments, intensive care units, and oncology units. The study was carried out between December 2025 and April 2026 with nurses working in the emergency department, intensive care units, and oncology units of Düzce University Research and Practice Hospital. Initially, 72 nurses were included in the study; following randomization, intervention and control groups were formed, and the study was completed with 66 nurses. Quantitative data were collected at the pre-test, post-test, and follow-up stages using the“Burnout Scale Short Version,”the“Nursing Anxiety and Self-Confidence with Clinical Decision-Making Scale,”and the“Existential Concerns Questionnaire.”The intervention group received an eight-session mindfulness-based psychoeducation program. Following the quantitative phase, qualitative data were obtained through semi-structured interviews conducted with nurses in the intervention group. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, the chi-square test, the Mann-Whitney U test, the Friedman test, and the Wilcoxon signed-rank test with Bonferroni correction. Qualitative data were evaluated using thematic analysis. According to the findings, there was no statistically significant difference between the groups in terms of scale scores before the intervention. After the intervention, the program was found to be effective in reducing nurses' burnout levels. It also provided supportive contributions to clinical decision-making and led to positive changes in existential anxiety, particularly in the dimensions of death anxiety and avoidance. Although follow-up findings indicated that some effects partially decreased over time, the qualitative findings revealed that participants developed skills such as focusing on the breath, bodily awareness, pausing, acceptance, self-compassion, and cognitive flexibility. In conclusion, the mindfulness-based psychoeducation program was effective in reducing burnout among nurses working in high-risk units and provided supportive contributions to clinical decision-making and existential anxiety. Accordingly, it is recommended that structured mindfulness-based programs be implemented as supportive interventions for nurses working in high-risk units and strengthened through follow-up sessions.
Benzer Tezler
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN
- ODTÜ Beden Eğitimi ve Spor bölümü 1985-1986 programının öğrencilerin fizyolojik kapasitelerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ALİ AHMET DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
- Türkiye sanayiinin stok-akım katsayılar matrisinin hesaplanması
Stock-flow coefficients matrix of Turkish manufacturing industry
MUSTAFA TURHAN
- Riskli gebelerde feto-plasenter unitin plasental alkalen fosfataz plasental laktojen hormon ve serum total östriolu ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MUHABBET ÇİMŞİT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumOndokuz Mayıs ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
- Kutu kesitli kirişlerin eğilme, burulma ve bozulma etkilerine göre analizi
Başlık çevirisi yok
AHMET BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLHAN SUNGUR