Eski Uygur şiirinde hâl kategorisi
The case category in old Uighur poetry
- Tez No: 1020648
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Budist Türk edebiyatı, Budizm, Eski Türkçe, Eski Uygur Türkçesi, Uygur edebiyatı, Uygurca, Uygurlar, Şiir, Buddhist Turkish literature, Buddhism, Old Turkish, Old Uighur Turkish, Uighur literature, Uighur language, Uighurs, Poem
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eski Uygur Türkçesi Dönemi'nin farklı inanç sistemleri etkisinde (Manihaizm, Budizm, İslamiyet) vücuda getirilen manzum metinlerde yer alan hâl kategorilerini tespit ederek Türk dilinin tarihî derinliğini ortaya koymayı hedefleyen“Eski Uygur Şiirinde Hâl Kategorisi”adlı çalışmada seçilen 50 manzum metin Cengiz Alyılmaz'ın Orhun Yazıtları'nın Söz Dizimi adlı çalışmasındaki tasnif esas alınarak 18 alt başlık altında incelendi ve örneklerle birlikte dikkatlere sunuldu. Çalışmanın ana malzemesini oluşturan metinler, Arat'ın Eski Türk Şiiri (ETŞ, 1991) adlı antoloji nitelikli eseri ve Zieme tarafından hazırlanan Die Stabreimtexte der Uiguren von Turfan und Dunhuang (1991) adlı eserden seçildi. Söz konusu manzum metinler detaylı bir şekilde tarandı ve bu tarama sonucunda hâl eklerinin metindeki bağlama göre anlam ağırlıklı olarak hangi hâl kategorisine ait oldukları tespit edildi. Görevli dil ögeleri belirlenen ilgili alt başlıklarda sistemli bir şekilde sıralanarak manzum metinlerden alınan örneklerle birlikte verildi. Türkçenin hâl ekleri hususundaki çeşitliliğini ve zenginliğini eski Uygur şiiri üzerinden ortaya koyan çalışmada, elde edilen veriler ile ortaya konan bulgular“Sonuç”bölümünde tablolar ile somutlaştırıldı. Manzum metinlerin dil ve anlam özelliklerine göre ele alındığı bu çalışma:“Giriş”,“Eski Uygur Dönemi Edebiyatı”,“Eski Uygur Dönemi Şiiri”,“Hâl Kategorisi”,“Hâl Kategorisi Üzerine Yapılmış Çalışmalar”,“Eski Uygur Şiirinde Hâl Kategorisi”ve“Sonuç ve Öneriler”bölümlerinden oluşmaktadır.
Özet (Çeviri)
In the study titled“The Case Category in Old Uighur Poetry”, which aims to reveal the historical depth of the Turkic language by identifying the case categories found in poetic texts produced under the influence of various belief systems (Manichaeism, Buddhism, and Islam) during the Old Uighur Turkic Period, 50 selected poetic texts were examined under 18 subheadings based on the classification in Cengiz Alyılmaz's work Syntax of the Orkhon Inscriptions and presented to attention along with examples. The texts that constitute the main material of the study were selected from Arat's anthological work titled Eski Türk Siiri (Old Turkic Poetry, ETS, 1991) and the work prepared by Zieme titled Die Stabreimtexte der Uiguren von Turfan und Dunhuang (1991). The aforementioned poetic texts were scanned in detail, and as a result of this scan, it was determined to which case category the case suffixes predominantly belonged in terms of meaning, according to their context within the text. Functional language elements were systematically listed under the relevant identified subheadings and provided together with examples taken from the poetic texts. In the study, which reveals the diversity and richness of the Turkic language regarding case suffixes through old Uighur poetry, the obtained data and findings were concretized with tables in the“Conclusion”section. This study, in which poetic texts are analyzed according to their linguistic and semantic characteristics, consists of the following sections:“Introduction”,“Old Uighur Period Literature”,“Old Uighur Period Poetry”,“Case Category”,“Studies on the Case Category”,“The Case Category in Old Uighur Poetry”and“Conclusion and Recommendations”.
Benzer Tezler
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- Yetik ozan, hayatı ve şiirlerinin tematik incelemesi
The life of Yetik ozan and analysis of his poems
AHMET SAVAŞ ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Biyografiİstanbul Kültür ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURALİ YILMAZ
- Necati Bey Divanı'nda dini motifler
Religious motifs in Necati Bey?s Divan
TUNCAY SANDIKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. RAİDE SAİD
- Bektaşi adab ve erkanı
Bektashi manners and rituals
HÜSEYİN ÖZCAN
Doktora
Türkçe
2001
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL