Acil servis çalışanlarında algılanan iş stresi ve stres ile başa çıkma yöntemleri
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1020610
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM YİĞİT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Acil Tıp, Emergency Medicine
- Anahtar Kelimeler: Acil servis, iş stresi, tükenmişlik, başa çıkma stratejileri, sağlık çalışanları, Emergency department, occupational stress, burnout, coping strategies, healthcare workers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Acil Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Türkiye genelinde acil servislerde görev yapan sağlık çalışanlarının algıladıkları iş stresi düzeyini ve stresle başa çıkma yöntemlerini belirlemek; iş stresi, başa çıkma stratejileri ve tükenmişlik arasındaki ilişkisel yapıyı incelemek amacıyla kesitsel ve tanımlayıcı olarak tasarlanmıştır. Yöntem: Araştırma, 1–31 Mart 2026 tarihleri arasında çevrimiçi anket yöntemiyle yürütülmüş; beş farklı meslek grubundan (acil tıp asistanı, uzman hekim, pratisyen hekim, hemşire, paramedik/ATT) ve farklı kurum tiplerinden toplam 352 acil servis çalışanı araştırmaya dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırma kapsamında geliştirilen Acil Servis Çalışanlarına Yönelik İş Stresi Ölçeği (AS-İSÖ), İş Stresine Yönelik Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği (İSBÇSÖ) ve Acil Servis Çalışanlarına Yönelik Tükenmişlik Ölçeği (AS-TÖ) kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliği Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile sınanmış; güvenirlik Cronbach alfa katsayısıyla değerlendirilmiştir. Veriler IBM SPSS 31.0 ve AMOS 31 programlarıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Acil servis çalışanlarında algılanan iş stresinin yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Tükenmişlik orta-yüksek düzeyde saptanmış olup duygusal tükenme en belirgin boyut olarak öne çıkmıştır. Başa çıkma stratejileri açısından sosyal ve duygusal yöntemler, fiziksel ve sağlık odaklı yöntemlere kıyasla daha sık kullanılmaktadır. Kadın çalışanlarda, pratisyen hekimler ve hemşirelerde iş stresi daha yüksek bulunmuş; nöbet sayısı ve süresi arttıkça iş stresi ve tükenmişlik düzeylerinin de arttığı belirlenmiştir. 26–35 yaş grubunda ve bekar bireylerde tükenmişlik daha yüksek seyretmiş; paramedik/ATT grubunda ise başa çıkma stratejileri en yüksek, tükenmişlik en düşük düzeyde saptanmıştır. İş stresi ile tükenmişlik arasında anlamlı ve orta düzeyde güçlü bir ilişki belirlenmiş (r=0,513; p<0,001); bu ilişki özellikle duygusal tükenme boyutunda belirginleşmiştir. Başa çıkma stratejilerinin iş stresi ile tükenmişlik arasında anlamlı bir aracılık rolü üstlenmediği, ancak tükenmişlik üzerinde bağımsız ve koruyucu yönde bir ilişki gösterdiği saptanmıştır. Maladaptif başa çıkma davranışlarının acil servis çalışanlarında anlamlı bir sıklıkta gözlendiği belirlenmiş; katılımcıların %42,6'sının kurum içi psikolojik destek hizmetinden haberdar olmadığı ya da bu hizmete erişiminin bulunmadığı saptanmıştır. Tartışma: Elde edilen bulgular, acil servis çalışanlarında iş stresinin ve tükenmişliğin önlenmesinde yalnızca bireysel başa çıkma becerilerinin geliştirilmesinin yeterli olmadığını; kurumsal psikolojik destek mekanizmalarının oluşturulması ve mevcut hizmetlerin çalışanlara etkin biçimde duyurulması dahil örgütsel ve yapısal düzeyde kapsamlı müdahalelerin de zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study was designed as a cross-sectional and descriptive research to determine the levels of perceived occupational stress and coping strategies among healthcare workers employed in emergency departments across Turkey, and to examine the relational structure among occupational stress, coping strategies, and burnout. Methods: The study was conducted between March 1–31, 2026, using an online survey method. A total of 352 emergency department healthcare workers from five different occupational groups (emergency medicine residents, specialist physicians, general practitioners, nurses, and paramedics/emergency medical technicians) and various institution types were included. Data were collected using three scales developed within the scope of this study: the Emergency Department Workers' Occupational Stress Scale (EDWOSS), the Occupational Stress Coping Strategies Scale (OSCSS), and the Emergency Department Workers' Burnout Scale (EDWBS). The construct validity of the scales was examined through Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis, and reliability was assessed using the Cronbach's alpha coefficient. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 31.0 and AMOS 31. Results: Findings revealed that perceived occupational stress among emergency department workers was high. Burnout was found to be at a moderate-to-high level, with emotional exhaustion emerging as the most prominent dimension. Regarding coping strategies, social and emotional methods were used more frequently than physical and health-oriented methods. Occupational stress was higher among female workers, general practitioners, and nurses, and both stress and burnout levels increased as the number and duration of shifts rose. Burnout was higher in the 26–35 age group and among single individuals, while paramedics/EMTs demonstrated the highest coping scores and the lowest burnout levels. A significant and moderately strong relationship was identified between occupational stress and burnout (r=0.513; p<0.001), particularly pronounced in the emotional exhaustion dimension. Coping strategies did not demonstrate a significant mediating role between occupational stress and burnout; however, they showed an independent protective association with burnout. Maladaptive coping behaviors were observed at a notable frequency, and 42.6% of participants were found to be either unaware of or without access to institutional psychological support services. Conclusions: The findings indicate that preventing occupational stress and burnout in emergency department workers requires not only enhancing individual coping skills but also implementing comprehensive organizational and structural interventions, including the establishment of institutional psychological support mechanisms and the effective communication of existing services to healthcare workers.
Benzer Tezler
- Acil servis personelinde görülen ikincil travmatik stres düzeyinin disosiyasyon düzeyi, sosyal destek algısı ve başaçıkma stratejileri açısından incelenmesi
The investigation of secondary traumatic stress levels observed in emergency service personnel in terms of dissociation level, perceived social support and coping strategies
PINAR HAKSAL
- İstanbul 112 acil sağlık hizmetleri çalışanlarının mesleki tükenmişlik düzeyleri, algılanan stres düzeyi ve stresle başa çıkma stillerinin evlilik doyumunu yordama gücü
Investigation of the influence of occupational burnout levels, perceived stress, strategies of coping with stress on marital satisfaction in İstanbul 112 emergency health service's employees
ÇİĞDEM URGANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
- COVİD 19 pandemisinde İzmir'deki acil servis asistanlarının dayanıklılık düzeyi ve stresle başa çıkma yöntemlerinin algılanan stres düzeyi üzerine etkisi ve etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi
The effect of resilience level and methods of coping with stress of emergency service assistants in İzmir in the COVİD-19 pandemic on the perceived stress level and evaluation of the influencing factors
İDRİS ACU
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN