Bingöl'de Çapakçur Irmağı kuzeyinde yer alan orta-düşük periyodlu alanın sismik tehlike ve risk analizi
Seismic hazard and risk analysis of the medium-low period area located north of the Çapakçur River in Bingol
- Tez No: 1020572
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN AKBAYRAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Sismik risk, Sismik tehlike, Seismic risk assesment, Seismic hazard
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, Bingöl ili Merkez ilçesi Şehit Mustafa Gündoğdu Mahallesi'nde bulunan yapı stokunun deprem riski açısından, zemin özellikleri ve sahaya özel sismik tehlike verileri ile birlikte bütüncül olarak değerlendirilmesidir. Çalışmanın temel problemi, mevcut yapıların tasarımında kullanılan deprem parametrelerinin, gerçek sahaya özgü tehlike koşullarını ne ölçüde yansıttığı ve bunun yapıların olası deprem performansına etkisinin belirlenmesidir. Bu kapsamda, çalışma alanındaki 418 adet bina için Hızlı Görsel Tarama (HGT) yöntemi uygulanmış; 121Y406 numaralı proje kapsamında elde edilen zemin dinamik özelliklerini temsil eden Vs30 ve hâkim titreşim periyodu (Tz) verileri ile sahaya özel sabit tehlike spektrumu (uniform hazard spectrum, UHS) ve en büyük yer ivmesi (PGA) değerleri birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca, yapı kat sayıları ile zemin hâkim periyotları karşılaştırılarak olası rezonans etkileri tartışılmıştır. Elde edilen bulgular, çalışma alanındaki zeminlerin 480–540 m/sn aralığında Vs30 değerlerine sahip olduğunu ve zemin hâkim titreşim periyotlarının ağırlıklı olarak 0,60–1,00 sn aralığında yoğunlaştığını göstermektedir. Bu durum, özellikle 5–7 katlı yapıların doğal titreşim periyotları ile örtüşerek rezonans riskini artırmaktadır. Nitekim yapılan analizler, 5, 6 ve 7 katlı yapıların önemli bir kısmının rezonans bandında yer aldığını ortaya koymuştur. HGT sonuçları ise yapı stokunun belirli bir bölümünün orta ve ileri hasar grubunda bulunduğunu ve mevcut yapıların homojen bir güvenlik seviyesine sahip olmadığını göstermektedir. Sahaya özel sismik tehlike analizleri sonucunda elde edilen PGA değerlerinin (DD2 için yaklaşık 0,85–0,90 g), yapıların tasarımında esas alınan değerlerden belirgin şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu fark, 2019 öncesi yapılarda iki kat, 2019 sonrası yapılarda 1,3 kat olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla mevcut yapıların gerçek deprem talebine göre yetersiz kalabileceği anlaşılmıştır. Ayrıca, UHS ile standart tasarım spektrumları arasında özellikle orta periyot aralığında önemli farklılıklar bulunması, deprem talebinin mevcut yönetmeliklerle olduğundan düşük tahmin edilebileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çalışma alanındaki deprem riskinin; zemin büyütmesi, rezonans etkisi, yapı kusurları ve sahaya özgü yüksek sismik tehlike düzeylerinin birleşiminden kaynaklandığı belirlenmiştir. Bu bulgular, deprem risk değerlendirmelerinde yalnızca yapı özelliklerinin değil, zemin davranışı ve sahaya özel tehlike parametrelerinin birlikte ele alınmasının zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis is to comprehensively evaluate the earthquake risk of the building stock located in Şehit Mustafa Gündoğdu Neighborhood of the central district of Bingöl Province, by integrating soil properties and site-specific seismic hazard data. The main problem addressed in this study is to determine to what extent the seismic design parameters used in existing buildings reflect the actual site-specific hazard conditions, and how this discrepancy affects the potential seismic performance of the structures. Within this scope, the Rapid Visual Screening (RVS) method was applied to 418 buildings in the study area. Soil dynamic properties represented by Vs30 and predominant ground period (Tz), obtained within the framework of Project No. 121Y406, were evaluated together with site-specific Uniform Hazard Spectrum (UHS) and Peak Ground Acceleration (PGA) values. In addition, possible resonance effects were analyzed by comparing building heights with predominant soil periods. The results indicate that the soils in the study area have Vs30 values ranging between 480 and 540 m/s, and that the predominant ground periods are mainly concentrated in the range of 0.60–1.00 seconds. This condition increases the risk of resonance, particularly for 5–7 story buildings whose natural periods coincide with the soil periods. The analyses reveal that a significant portion of 5, 6, and 7 story buildings fall within the resonance band. RVS results further show that a considerable number of buildings fall into moderate and high damage categories, indicating that the existing building stock does not possess a uniform safety level. Site-specific seismic hazard analyses demonstrate that the obtained PGA values (approximately 0.85–0.90 g for DD2) are significantly higher than those considered in the original design of the buildings. This difference reaches approximately two times for buildings constructed before 2019 and about 1,3 times for those constructed after 2019. Therefore, it is concluded that the existing structures may be insufficient to meet the actual seismic demand. Furthermore, the significant discrepancies observed between the UHS and standard design spectra, particularly in the mid-period range, indicate that seismic demand may be underestimated by current code-based approaches. In conclusion, the earthquake risk in the study area is governed by the combined effects of soil amplification, resonance, structural deficiencies, and high levels of site-specific seismic hazard. These findings highlight the necessity of incorporating not only structural characteristics but also soil behavior and site-specific hazard parameters in seismic risk assessments.
Benzer Tezler
- Tavuk karaciğer gama-glutamil transferazının saflaştırılması ve bazı kinetik özelliklerinin araştırılması
The Purification of the chicken liver a gamma-glutamyl transferase and the research of some kinetic properties
FİLİZ TARCAN
- Tavşanlı iğne oyaları
Başlık çevirisi yok
NURSEL BAYKASOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
El SanatlarıGazi ÜniversitesiEl Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL BİNGÖL
- Çift diyodlu simetrik olmayan bir gunn osilatörünün çalışma karakteristiklerinin teorik ve deneysel incelenmesi
Theoretical and experimental analysis of an asymmetrically loaded two-diode gunn oscillator
CEVDET IŞIK
Doktora
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF. DR. BİNGÜL YAZGAN