Boşanma deneyimi olan bireylerin psikolojik dayanıklılıkları, bilişsel çarpıtmaları ve işlevsel olmayan tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships among psychological resilience, cognitive distortions and dysfunctional attitudes in individuals who have experienced divorce
- Tez No: 1019939
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, boşanma deneyimi olan bireylerin psikolojik dayanıklılıkları, bilişsel çarpıtmaları ve işlevsel olmayan tutumları arasındaki ilişkileri incelemektir. Ayrıca araştırma değişkenlerine ait veriler algılanan sosyal destek, psikiyatrik tanı durumu, evlenme yaşı, boşanan bireylerin birbiri ile şu anki ilişkileri, çocuk sahibi olma ve sosyo-ekonomik düzeye göre karşılaştırılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'de yaşayan, 174 kadın ve 68 erkek olmak üzere 242 toplam gönüllü boşanma deneyimi olan katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde, katılımcılara yönelik bazı demografik bilgileri öğrenmek amacı ile araştırmacının hazırladığı Sosyodemografik Bilgi formu, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği; Düşünce Özellikleri Ölçeği (Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği), İşlevsel Olmayan Tutumlar Ölçeği (DAS-R-TR) kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 27.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde Bağımsız Gruplar T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi yapılmıştır. Korelasyon analizi sonuçları, boşanma deneyimi olan bireylerin bilişsel çarpıtmalar ile işlevsel olmayan tutumlar değişkenlerinin tüm boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiğini tespit etmiştir. Aynı zamanda, bilişsel çarpıtma değişkenin zihin okuma alt boyutu hariç diğer boyutları ile psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı ve negatif yönde ilişkilere rastlanmıştır. Bu bulgularla birlikte, işlevsel olmayan tutumlar değişkeninin mükemmeliyetçilik alt boyutu hariç onay arama boyutu ile psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı ve negatif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi bulgularına göre, felaketleştirmenin, iki uçlu düşünmenin, duygudan sonuç çıkarmanın, etiketlemenin, kişiselleştirmenin, meli-malı'nın, aşırı genellemenin, olumluyu azımsamanın psikolojik dayanıklılık ile doğrudan negatif; onay arama ile doğrudan pozitif yönde ilişkili olduğu; psikolojik dayanıklılığın ise onay arama ile doğrudan negatif ilişkili olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular, psikolojik dayanıklılığın kısmi aracı olduğunu göstermektedir. Filtrelemenin psikolojik dayanıklılık ile doğrudan negatif, psikolojik dayanıklılığın ise onay arama ile doğrudan negatif ilişkili olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular filtreleme ve onay arama ilişkisinde psikolojik dayanıklılığın tam aracı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, psikolojik dayanıklılığın algılanan sosyal destek, evlenme yaşı, boşanan bireylerin birbiri ile şu anki ilişkileri, çocuk sahibi olma, algılanan sosyo-ekonomik düzeye; işlevsel olmayan tutumların algılanan sosyal desteğe; bilişsel çarpıtmaların ise psikiyatrik tanı varlığına göre incelenmesi sonucunda anlamlı düzeyde farklılık gözlenmemiştir. Bu sonuçlar, boşanma deneyimi sonrasında psikolojik dayanıklılığın inşasının önemini, bilişsel çarpıtmalar ile işlevsel olmayan tutumlara karşı koruyucu faktör olduğuna işaret etmektedir. Bu kapsamda geliştirilecek klinik müdahaleler ve önleyici çalışmalarda, psikolojik dayanıklılık ve bilişsel çarpıtma gibi bilişsel yapıların dikkatle değerlendirilmesini ve psikolojik dayanıklılığı geliştirmenin kritik olduğunu düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the relationships among psychological resilience, cognitive distortions, and dysfunctional attitudes in individuals with divorce experience. In addition, the study variables were compared according to perceived social support, psychiatric diagnosis status, age at marriage, quality of the current relationship with the former spouse, having children, and socioeconomic status. The sample consisted of 242 volunteer participants with divorce experience living in Türkiye, including 174 women and 68 men. During the data collection process, the Sociodemographic Information Form developed by the researcher, the Resilience Scale for Adults, the Cognitive Distortions Scale, and the Dysfunctional Attitudes Scale-Revised Turkish Form (DAS-R-TR) were used. The data were analyzed using the SPSS 27.0 software package. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were conducted in the analysis of the data. The results of the correlation analyses indicated positive and significant relationships between cognitive distortions and all dimensions of dysfunctional attitudes among individuals with divorce experience. In addition, significant negative relationships were found between psychological resilience and all dimensions of cognitive distortions, except for the mind-reading subdimension. Furthermore, among the dimensions of dysfunctional attitudes, a significant negative relationship was found between psychological resilience and approval seeking, whereas no significant relationship was observed between psychological resilience and perfectionism.According to the findings of the mediation analyses, catastrophizing, dichotomous thinking, emotional reasoning, labeling, personalization, should statements, overgeneralization, and discounting the positive were directly and negatively associated with psychological resilience and directly and positively associated with approval seeking. Psychological resilience, in turn, was directly and negatively associated with approval seeking. These findings indicate that psychological resilience has a partial mediating role. Filtering was found to be directly and negatively associated with psychological resilience, while psychological resilience was directly and negatively associated with approval seeking. These findings suggest that psychological resilience fully mediates the relationship between filtering and approval seeking. Moreover, no statistically significant differences were found in psychological resilience according to perceived social support, age at marriage, current relationship quality with the former spouse, having children, and perceived socioeconomic status. Similarly, dysfunctional attitudes did not differ significantly according to perceived social support, and cognitive distortions did not differ significantly according to the presence of a psychiatric diagnosis. These findings highlight the importance of psychological resilience in the post-divorce adjustment process and suggest that strengthening resilience may be critical in clinical interventions and preventive programs targeting cognitive distortions and dysfunctional attitudes among divorced individuals.
Benzer Tezler
- Tanenlerin çilek organ ve dokularındaki dağılımı ve mevsimsel değişimi üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ŞENEL ALBAYRAK
- Atatürk barajı sağ sahil dolomitik kireçtaşlarının karst hidrojeolojisi
Başlık çevirisi yok
CELAL OĞUZ ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. OKAY EROSKAY
- Surface charging of high-voltage spacers in SF6
Başlık çevirisi yok
ŞENOL İ. BEKTAŞ
Doktora
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. MİRZAHAN HIZAL
- Plazmada elektron yoğunluğunun ölçülmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAT DALDABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. H. ERGUN BAYRAKÇI
- Ergin kobay mide mukozasında, müköz hücrelerin histokimyasal yöntemlerle ışık mikroskobu düzeyine incelenmesi
Başlık çevirisi yok
CANNUR ATLI