Ergenlerde Ebeveynleşmenin Örtük Profil Analizi: Bağlanma, Yaşam Doyumu, Psikolojik Kontrol ve Ebeveyn Ebeveynleşmesi Bağlamında İncelenmesi
Latent Profiles of Parentification in Adolescents: An Examination in the Context of Attachment, Life Satisfaction, Psychological Control, and Parents' Own Parentification
- Tez No: 1019919
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKTAN DEMİRCİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ebeveynleşme ergenlerin psikososyal gelişimi üzerinde rol oynayan çok boyutlu bir deneyimdir. Bu çalışmada ergenlerin ebeveynleşme profillerinin saptanması ve bu profillerin ebeveyne ve akrana bağlanma, yaşam doyumu, ebeveynden algılanan psikolojik kontrol ve ebeveynlerinin ebeveynleşmeleri düzeyleri arasındaki farklılaşmanın incelenmesi amaçlanmıştır. Türkiye'nin İstanbul ilinin Esenyurt ilçesinde 14-18 yaş arasında ortaöğrenimine devam eden 619 ergen ve bu ergenlerin ebeveynleri araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Ebeveynleşme Ölçeği Ergen Formu, Anne-Baba ve Akrana Bağlanma Envanteri, Anne Babadan Algılanan Psikolojik Kontrol Ölçeği, Yaşam Doyum Ölçeği, Ebeveynleşme Envanteri kullanılmıştır. Ergenlerin ebeveynleşme profilleri örtük profil analizi yöntemiyle incelenmiş, bu doğrultuda dört farklı profil saptanmıştır. Keşfedilen bu dört profilin anne-baba ve akrana bağlanma, ebeveynden algılanan psikolojik kontrol durumu, yaşam doyumu ve ebeveynlerin ebeveynleşme durumu ile ilişkisi incelenmiştir. Ergenlerin ebeveynleşme profilleri ile belirtilen bu değişkenler arasındaki ilişkide ebeveynleşmeden algılanan faydanın bir koruyucu faktör olmadığı, ve ebeveynleşmeden algılanan adaletsizlik algısının bir risk faktörü olarak değerlendirilebileceği elde edilen bulgular sonucunda ortaya konmuştur. Ebeveynlerin ebeveynleşme düzeyleri ile ergenlerin profilleri birlikte incelendiğindeyse ebeveynleşme deneyimini gerçekleştiren ebeveynlerin genellikle çocuklarına da bu durumu aktardığı görülmüştür. Mevcut çalışmanın bulguları ebeveynleşmenin yalnızca olumsuz bir olgu olmadığı, çok boyutlu bir yapı olduğu, adaletsizlik kavramının bu yapının oluşmasında kritik rol oynadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Parentification is a multidimensional experience that plays a role in adolescents' psychosocial development. The present study aimed to identify adolescents' parentification profiles and to examine the differences among these profiles in terms of parent and peer attachment, life satisfaction, perceived parental psychological control, and parents' levels of parentification. The sample of the study consisted of 619 adolescents between the ages of 14 and 18 who were attending secondary education in the Esenyurt district of Istanbul, Türkiye, and their parents. Within the scope of the study, the Personal Information Form, the Parentification Scale-Adolescent Form, the Inventory of Parent and Peer Attachment, the Perceived Parental Psychological Control Scale, the Satisfaction with Life Scale, and the Parentification Inventory were used as data collection tools. Adolescents' parentification profiles were examined through latent profile analysis, and four distinct profiles were identified accordingly. The relationships between these four identified profiles and parent and peer attachment, perceived parental psychological control, life satisfaction, and parental parentification were examined. The findings revealed that the perceived benefits of parentification did not function as a protective factor in the relationship between adolescents' parentification profiles and the aforementioned variables, whereas perceptions of unfairness related to parentification could be considered a risk factor. Furthermore, when parents' levels of parentification and adolescents' profiles were examined together, it was observed that parents who had experienced parentification generally transmitted this experience to their children. The findings of the present study demonstrate that parentification is not solely a negative phenomenon but rather a multidimensional construct, and that the concept of unfairness plays a critical role in the formation of this structure. The findings obtained were discussed in line with the relevant literature.
Benzer Tezler
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Sivas yöresinde metopism oranının araştırılması
Incidence of the metopism in Sivas regio
ERDEM GÜMÜŞBURUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
MorfolojiCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Toraks ölçümleri ve solunum fonksiyonlarının antrenmanlarla değişimi
Başlık çevirisi yok
ERDOĞAN LİMAN