Kadın hemşirelerde vardiyalı çalışmanın D vitamini düzeylerine, gündüz uykululuk haline ve anksiyete semptom düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of shift work on vitamin D levels, daytime sleepiness, and anxiety symptoms in female nurses
- Tez No: 1019908
- Danışmanlar: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Vardiyalı çalışma, sağlık çalışanlarında sirkadiyen ritmi bozarak metabolik, psikiyatrik ve uyku ile ilişkili sorunlara yol açabilmektedir.. Bu çalışmada, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde çalışan kadın hemşirelerde vardiyalı çalışmanın serum D vitamini düzeylerine, gündüz aşırı uykululuk haline ve anksiyete/depresyon semptomlarına etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu'nun 28.01.2025 tarihli ve 2025/51 sayılı kararı ile onaylanan bu çalışma, Mayıs–Temmuz 2025 döneminde 312 kadın hemşire ile yürütüldü. Hemşierlerin sosyodemografik ve mesleki özellikleri yapılandırılmış bir anket ile değerlendirildi. Gündüz aşırı uykululuk hali Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), anksiyete ve depresyon semptomları Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) ile değerlendirildi. Serum 25(OH)D düzeyleri elektrokemilüminesans yöntemi ile ölçüldü; D vitamini eksikliği (<20 ng/mL), GAUH (EUÖ >10) tanımlandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalaması 32,42 ± 6,76 yıl olup, %44,9'u gece, %55,1'i gündüz vardiyasında çalışmaktaydı. Hemşirelerin ortalama D vitamini düzeyi 13,16 ± 7,87 ng/mL olup, %84,3'ünde D vitamini eksikliği, %30,8'inde GAUH, %26,9'unda anksiyete semptomu ve %46,2'sinde depresyon semptomu saptandı. D vitamini eksikliği için lojistik regresyon analizinde; yaş (OR=0,902; p<0,001), meslekte çalışma süresi (OR=0,903; p<0,001), gece vardiyası (OR=2,053; p=0,031) değişkenleri anlamlı bulundu. Gece vardiyasında çalışan hemşirelerde serum 25(OH)D düzeyi gündüz çalışanlara göre düşük saptandı fakat bu durum istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmedi (p=0,056). Gece vardiyasında çalışan hemşirelerin EUÖ puan ortalaması, gündüz vardiyasında çalışanlara göre numerik olarak daha yüksek saptandı (8,88±5,23 vs 8,78±4,64); ancak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmedi (p=0,861). GAUH için lojistik regresyon analizinde; anksiyete semptom varlığı (OR=3,723; p<0,001) ve depresyon semptom varlığı (OR=2,793; p<0,001) GAUH olasılığını artıran bağımsız değişkenlerdi. Anksiyete semptomları için lojistik regresyon analizinde; GAUH varlığı (OR=3,723; p<0,001) ve depresyon semptom varlığı (OR=8,500; p<0,001) anlamlı bulundu. Korelasyon analizinde GAUH ile HAD-Depresyon (r=0,268; p<0,001) ve HAD-Anksiyete (r=0,334; p<0,001) arasında pozitif yönde düşük ilişki; HAD-Depresyon ile HAD-Anksiyete arasında pozitif yönde düşük ilişki (r=0,568; p<0,001) saptandı. Serum D vitamini düzeyi ile GAUH/HADS alt ölçekleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı (tüm p>0,05). Sonuç: Kadın hemşirelerde D vitamini eksikliği, GAUH ve anksiyete/depresyon semptomları yüksek sıklıkta görülmektedir. D vitamini eksikliği açısından gece vardiyasında çalışma ve D vitamini takviyesi almama gibi değişkenler öne çıkarken; GAUH, anksiyete ve depresyon semptomları arasında karşılıklı ve güçlü klinik ilişkiler bulunmaktadır. Bu bulgular, vardiyalı çalışan hemşirelerde D vitamini ve ruhsal/uyku ile ilişkili semptomların birlikte taranmasının ve bütüncül izlem yaklaşımlarının önemini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Shift work can disrupt the circadian rhythm in healthcare workers, leading to metabolic, psychiatric, and sleep-related problems. This study aimed to evaluate the effects of shift work on serum vitamin D levels, excessive daytime sleepiness, and anxiety/depression symptoms among female nurses working at Selçuk University Faculty of Medicine Hospital. Materials and Methods: This study, approved by the Selçuk University Faculty of Medicine Ethics Committee (28 January 2025; No. 2025/51), was conducted between May and July 2025 and included 312 female nurses. Participants' sociodemographic and occupational characteristics were assessed using a structured questionnaire. Excessive daytime sleepiness was evaluated with the Epworth Sleepiness Scale (ESS), and anxiety and depressive symptoms were assessed using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Serum 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] levels were measured by electrochemiluminescence; vitamin D deficiency was defined as <20 ng/mL, and excessive daytime sleepiness as ESS >10. Statistical significance was set at p<0.05. Results: The mean age of the nurses was 32.42 ± 6.76 years; 44.9% worked night shifts and 55.1% worked day shifts. The mean serum vitamin D level was 13.16 ± 7.87 ng/mL, and vitamin D deficiency was present in 84.3% of participants. Excessive daytime sleepiness (EDS) was observed in 30.8%, anxiety symptoms in 26.9%, and depressive symptoms in 46.2%. In logistic regression analysis for vitamin D deficiency, age (OR=0.902; p<0.001), years in the profession (OR=0.903; p<0.001), and night-shift work (OR=2.053; p=0.031) were significant factors. Serum 25(OH)D levels were lower among night-shift nurses than among day-shift nurses; however, the difference was not statistically significant (p=0.056). The mean Epworth Sleepiness Scale (ESS) score was numerically higher in night-shift nurses than in day-shift nurses (8.88 ± 5.23 vs 8.78 ± 4.64), but the difference was not significant (p=0.861). For EDS, anxiety symptoms (OR=3.723; p<0.001) and depressive symptoms (OR=2.793; p<0.001) were independent predictors. For anxiety symptoms, EDS (OR=3.723; p<0.001) and depressive symptoms (OR=8.500; p<0.001) were significant predictors. Correlation analysis showed weak positive correlations between EDS and HADS-Depression (r=0.268; p<0.001) and HADS-Anxiety (r=0.334; p<0.001), and a moderate positive correlation between HADS-Depression and HADS-Anxiety (r=0.568; p<0.001). No significant associations were found between serum vitamin D levels and ESS/HADS subscale scores (all p>0.05). Conclusion: Vitamin D deficiency, excessive daytime sleepiness (EDS), and anxiety/depressive symptoms are highly prevalent among female nurses. Night-shift work and not using vitamin D supplementation appear to be important factors associated with vitamin D deficiency, while EDS, anxiety, and depressive symptoms show strong bidirectional clinical relationships. These findings support the importance of integrated screening for vitamin D status and sleep- and mental health–related symptoms, as well as holistic follow-up approaches in nurses working shifts.
Benzer Tezler
- Ebe ve hemşirelerde vardiyalı çalışmanın premenstural sendrom ve uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of shift work on premenstrual syndrome and sleep quality among midwives and nurses
ÇAĞLA DURMAZ DİRİ
- Vardiyalı çalışmanın hemşirelerde yeme davranışı ve uyku kalitesi üzerine etkisi
The effect of shift working on eating behavior and sleep quality in nurses
SEHER YAVUZ KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Acil TıpHaliç ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN KENDİRKIRAN
- Vardiyalı çalışan hemşirelerde yorgunluk düzeyinin iş yaşam kalitesi ve genel sağlık durumu ile ilişkisi
The relationship between the level of fatigue and the quality of work life and the general health status of nurses working on shifts
SEVGİ TULUPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikSelçuk ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ERGİN
- Gece vardiyasında çalışan hemşirelerde dikkat düzeyi ve ilişkili faktörler
The level of attention and related factors among night shift nurses
MEHMET MURAT TOPALOĞLU
- Hemşirelerde bel ağrıları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of LOW back pain and affecting factors in nurses
ÜLKÜ MANDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZÖHRE IRMAK