Cumhuriyet tarihinde özel gün reklamları: 1923-2023 yılları arasında yazılı basında yer alan reklamlar üzerine eleştirel bir inceleme
Special day advertisements in the history of the republic: A critical analysis of advertisements in the printed media between 1923-2023
- Tez No: 1019880
- Danışmanlar: PROF. DR. DENİZ SEZGİN EMÜLER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Reklamcılık, İletişim Bilimleri, Advertising, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Tüketim kültürü, Consumption culture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geçmişten günümüze toplumlar, birtakım günlere özel anlamlar atfetmiş ve bu özel günleri çeşitli ritüeller ile kutlamıştır. Ortaya çıkışı belirli bir kişi ya da topluluk için önemli olaylara dayanan bu bağlamda manevi yönü güçlü olan özel günler tüketim kültürünün etkisi ile ekonomik sistemin devamlılığını sağlayan başlıca aktörler arasına girmiştir. Tüketimin bir ideoloji olarak gündelik hayatın merkezine yerleşmesiyle özel günler, markaların çeşitli stratejilerle kazanç sağlamak için faydalandığı günlere dönüşmüştür. Hediyeleşme pratikleri ve güne özel kurgulanan çeşitli kampanyalar ile özel günler yalnızca hatırlanan ya da duygusal mesajlar ile kutlanan zaman dilimleri olmaktan çıkarak tüketim etrafında şekillenen günler haline gelmiştir. Bu çalışma özel günlerin yaşadığı dönüşümü, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yüz yılında yazılı basında yayınlanan özel gün reklamları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Tüketim ideolojisinin reklamlar aracılığı ile gündelik hayatın her anında bireylere dayatıldığı göz önünde bulundurulduğunda reklam metinlerini yalnızca ürün tanıtımı yapan metinler olarak değerlendirmek mümkün değildir. Araştırma kapsamında yayınlandığı dönemin ekonomik, politik, kültürel, toplumsal dinamikleri doğrultusunda şekillenen reklam metinleri üzerinden tarihsel süreç içinde özel günlerin dönüşümü karma metodoloji kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde tüketim kavramının temel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik bir eylem olmaktan çıkarak çok boyutlu kültürel bir yapıya dönüşmesi ele alınmıştır. İkinci bölümde tüketim ve hediye kavramları ile ilişkilendirilerek reklamın bir tüketim aracı olarak tarihsel süreç içindeki dönüşümü ve işlevleri incelenmiştir. Bu bağlamda özel günlerin nasıl tüketim pratikleri ile özdeşleştiği irdelenmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümündeyse Türkiye Cumhuriyeti'nde 1923-2023 yılları arasında yazılı basında yayınlanan özel gün reklamları nicel içerik analizi ve nitel betimsel analiz yöntemleri ile çözümlenmiştir. Yürütülen araştırma sonucunda Türkiye Cumhuriyeti'nin yüz yıllık tarihinde özel günlerin başlangıcındaki manevi ve duygusal derinliklerinden uzaklaşarak reklamlar aracılığıyla tamamen ticarileşen birer tüketim mekanizmasına dönüştüğü saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
Historically, societies have attributed singular significance to specific days, commemorating them through a diverse array of rituals. In this context, special days, whose origins lie in significant events for a particular person or community, and which have a strong spiritual dimension, have become among the main actors in ensuring the continuity of the economic system under the influence of consumer culture. As consumption became entrenched as a central ideology within daily life, these days evolved into instrumentalized opportunities for brands to generate profit through various strategic maneuvers. Through the institutionalization of gift-giving practices and the deployment of bespoke marketing campaigns, special days have transcended their status as mere periods of remembrance or emotional exchange, becoming instead temporal constructs fundamentally shaped by consumption. This study aims to examine the transformation of special days through special day advertisements published in print media during the first century of the Republic of Türkiye. Given that the ideology of consumption is imposed on individuals across every facet of daily life through advertising, it is impossible to regard advertising texts solely as instruments for product promotion. Within the scope of this research, the transformation of special days over the historical trajectory is analyzed using a mixed-methods approach, examining advertising texts shaped by the economic, political, cultural, and social dynamics of their respective periods. The initial section of the study addresses the evolution of the concept of consumption, tracing its shift from an activity focused on satisfying basic needs to a multifaceted cultural construct. The second section investigates the historical transformation and functions of advertising as an instrument of consumption, situated within the context of the concepts of consumption and gift-giving. In this context, the study examines how special days have come to be associated with consumption practices. In the third section of the research, special day advertisements published in the print media of the Republic of Türkiye between 1923 and 2023 are analyzed through the methodologies of quantitative content analysis and qualitative descriptive analysis.. The results of the study indicate that, throughout the centenary of the Republic of Türkiye, special days have diverged from their foundational spiritual and emotional depths, evolving instead into fully commercialized consumption mechanisms facilitated by the medium of advertising.
Benzer Tezler
- Contextualizing the age of Sultan Süleyman the magnificent: Perceptions of Ottoman art in The United States, 1929-1987
Muhteşem Sultan Süleyman dönemi sergisi bağlamında Amerika'da Osmanlı sanatı algıları, 1929-1987
ZEYNEP SİMAVİ
Doktora
İngilizce
2023
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL
- Musics of Harşit valley, Northeastern Turkey
Harşit vadisi müzikleri, Kuzeydoğu Türkiye
MUSTAFA KEMAL ÖZKUL
Doktora
İngilizce
2019
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
- Türk parlamento tarihinde Cumhuriyet Senatosu ve Maraş Senatörleri (1961-1980)
Republican Senate and Maras Senators in the history of The Turkish Parliament (1961 – 1980)
MEHMET CAN GÖKTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Siyasal BilimlerKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN ALPASLAN
- Cumhuriyet Döneminde Urla (1923-1938)
Urla in the Republican Period (1923-1938)
DİDEM ÇAKICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Tarihİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLGÜN NURHAN KARA
- Gençlik merkezi ve halk eğitim merkezlerinde spor yapanların egzersiz bağımlılığı ve huzur ilişkisi
The relationship of exercise addiction and peace of participants in youth centers and public education centers
ELİF ERSOY