Çocukluk çağı akut lösemileri ve tedavilerinin göz üzerine yan etkileri
Ophthalmic side effects of childhood acute leukemias and their treatments
- Tez No: 1019835
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KOÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: çocukluk çağı akut lösemisi, göz komplikasyonları, kemoterapi yan etkisi, blefarit, optik koherens tomografi, korneal boyanma, childhood acute leukemia, ophthalmic complication, chemotherapy side effect, blepharitis, optical coherence tomography, corneal staining
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çocukluk çağı akut lösemileri, modern tedavi yaklaşımlarıyla uzun dönem sağkalıma ulaşan ve bu nedenle hastalık ile tedaviye bağlı geç komplikasyonların izlenmesi giderek daha önemli hâle gelen bir hasta grubudur. Bu çalışmada, akut lösemi tanısıyla izlenen çocuk hastalarda hem hastalığın kendisine hem de uygulanan kemoterapi protokollerine bağlı uzun dönem göz bulgularının sistematik biçimde değerlendirilmesi; tanı tipi, risk grubu ve tedavi protokolü temelinde oluşabilecek farklılıkların ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalı'nda akut lösemi tanısıyla izlenen ve tedavisi tamamlanan 95 çocuk hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, tanı tipi, risk grubu, uygulanan kemoterapi protokolü ve mevcut tedavi fazı kayıt altına alındı. Tüm olgulara tam oftalmolojik muayene yapılmış; gözyaşı kırılma zamanı (TBUT), Schirmer testi, gözyaşı menisküs yüksekliği ölçümü, floresein boyanma temelinde Oxford skorlaması, DEQ-5 anketi, fundus muayenesi, optik koherens tomografi (OCT) ile retinal sinir lifi tabakası (RNFL) ve gangliyon hücre kompleksi (GCC) kalınlık ölçümleri ile pakimetri uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 25.0 yazılımı kullanılarak analiz edilmiş; gruplar arası karşılaştırmada Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve ki-kare testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık eşiği p<0,05 olarak kabul edilmiştir. XII Bulgular: Hastaların erkek/kız oranı 1,32 olup ortalama yaş 12,6 ± 4,5 yıl olarak saptandı. En sık tanı grubu %75,8 oranıyla Pre-B ALL olup bunu %13,7 ile AML, %7,4 ile T-ALL ve %3,2 ile matür B-ALL izledi. Tanı sırasındaki göz dibi veya retinada lösemik infiltrasyon oranı %3,2 olarak hesaplandı. Korneal boyanma oranı sağ ve sol gözde sırasıyla %7,4-8,6 oranında saptanırken konjonktival boyanma hiçbir hastada izlenmedi. Blefarit %43,2 oranıyla en sık karşılaşılan oküler yüzey bulgusu olarak öne çıktı. TBUT hastaların %81,9'unda 10 saniye üzerinde olup Schirmer testi ortanca değeri 10,0 mm, gözyaşı menisküs yüksekliği ortanca 0,2 mm ve DEQ-5 skoru ortanca 2,0 idi. Fundus muayenesi %90,4 hastada normal olarak değerlendirildi; OCT'de anormallik oranı sırasıyla %14,1 ve %12,0 olarak ölçüldü. Pakimetri ortanca hastanın sağ gözde 545 µm, sol gözde 543 µm bulundu. Çalışma popülasyonunda hiçbir hastada katarakt saptanmadı. B-ALL, T-ALL ve AML tanı grupları ile standart, orta ve yüksek risk grupları arasında oküler parametreler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark gösterilemedi (p>0,05). Tedavi protokolüne göre yapılan analizde St. Jude Total XV protokolü uygulanan grupta korneal boyanma oranı (sağ %30,8; sol %33,3) ALL-BFM-ESCP grubuna kıyasla (sağ %4,2; sol %5,6) anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,05); aynı analizde St. Jude Total XV grubunun yaş ortalaması (15,4 yıl) ALL-BFM-ESCP grubundan (11,9 yıl) anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p=0,028). Sonuç: Akut lösemili çocuk hastalar modern kemoterapi protokolleri ve agresif destek tedavi koşullarında oküler bulguların büyük çoğunluğu sınırlı düzeyde kalmaktadır. Bununla birlikte, blefaritin yüksek prevalansı ve St. Jude Total XV protokolünde belirginleşen korneal boyanma artışı, izlemde özellikle dikkat edilmesi gereken iki klinik sinyaldir. Tanı anında baseline OCT içeren kapsamlı oftalmolojik muayene, yüksek doz sitarabin ve metotreksat tedavisi sırasında profilaktik topikal koruma, blefarite yönelik yapılandırılmış göz kapağı hijyeni eğitimi ile idame ve sonrasında yıllık oftalmolojik kontrolün çocukluk çağı lösemi izlem programına entegre edilmesi önerilmektedir. XIII
Özet (Çeviri)
Aim: Childhood acute leukemias represent a patient group that achieves long term survival with modern therapeutic approaches; consequently, monitoring late complications related to the disease and its treatment has become increasingly important. The objective of this study was to systematically evaluate ocular findings attributable both to the disease itself and to the chemotherapy regimens administered in pediatric patients followed for acute leukemia, and to determine whether such findings differ according to diagnostic subtype, risk category, or treatment protocol. Materials and Methods: A total of 95 pediatric patients followed with a diagnosis of acute leukemia in the Pediatric Hematology Division of the Department of Pediatrics, Marmara University Faculty of Medicine, were enrolled. Demographic data, diagnostic subtype, risk category, treatment protocol, and current treatment phase were recorded for each patient. All participants underwent a comprehensive ophthalmic assessment that included tear break-up time (TBUT), Schirmer test, tear meniscus height measurement, fluorescein-based Oxford grading of the cornea and conjunctiva, the DEQ-5 questionnaire, fundus examination, optical coherence tomography (OCT)-based retinal nerve fiber layer (RNFL) and ganglion cell complex (GCC) thickness measurements, and pachymetry. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 25.0; the Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, and chi-square tests were used for between-group comparisons. A p value below 0.05 was accepted as the threshold of statistical significance. Results: The male-to-female ratio was 1.32 and the mean age was 12.6 ± 4.5 years. The most frequent diagnostic group was Pre-B ALL (75.8%), followed by AML (13.7%), T-ALL (7.4%), and mature B-ALL (3.2%). Leukemic infiltration at diagnosis XV was identified in 3.2% of cases. Corneal staining was present in 7.4% of right eyes and 8.6% of left eyes, while conjunctival staining was not observed in any patient. Blepharitis was the most common ocular surface finding, identified in 43.2% of the cohort. TBUT exceeded 10 seconds in 81.9% of patients, the median Schirmer value was 10.0 mm, the median tear meniscus height was 0.2 mm, and the median DEQ-5 score was 2.0. Fundus examination was normal in 90.4% of right eyes and 91.5% of left eyes; the OCT abnormality rates were 14.1% and 12.0%, respectively. Median pachymetry values were 545 µm for the right eye and 543 µm for the left. No cataract was detected in the study population. No statistically significant difference was found between B-ALL, T-ALL, and AML diagnostic groups, nor among standard-, intermediate-, and high-risk categories, with respect to ocular parameters (p>0.05). However, when results were stratified by treatment protocol, corneal staining was significantly higher in patients treated with the St. Jude Total XV protocol (right 30.8%; left 33.3%) compared with those receiving ALL-BFM-ESCP (right 4.2%; left 5.6%) (p<0.05). The mean age of the St. Jude Total XV group (15.4 years) was also significantly greater than that of the ALL-BFM-ESCP group (11.9 years; p=0.028). Conclusion: In pediatric patients with acute leukemia treated under modern chemotherapy protocols and aggressive supportive care, the majority of ocular findings remain limited in scope and severity. Nevertheless, the high prevalence of blepharitis and the increased corneal staining seen with the St. Jude Total XV protocol stand out as two clinical signals deserving particular vigilance during follow-up. Incorporating a comprehensive ophthalmic examination with baseline OCT at the time of diagnosis, prophylactic topical surface protection during high-dose cytarabine and methotrexate cycles, structured eyelid hygiene education targeting blepharitis, and annual ophthalmic monitoring throughout maintenance therapy and beyond is recommended as part of the routine surveillance of pediatric leukemia patients.
Benzer Tezler
- Çocuklarda akut viral hepatit etkenlerinin bizdeki insidansı
Başlık çevirisi yok
SEYED ALİ NAGHİ KAZEMİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR TÜMAY
- Emevi Halifesi Ömer b. Abdülaziz ve Devri (717-720)
Başlık çevirisi yok
MEVLÜT KOYUNCU
Doktora
Türkçe
1987
Tarihİstanbul ÜniversitesiOrtaçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKKI DURSUN YILDIZ
- Çocukluk çağı tek taraflı fıtıklarında karşı taraf fıtığını ortaya koyabilmeyi amaçlayan klinik bir çalışma
Başlık çevirisi yok
ERBUĞ KESKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı
- Çocukluk çağı aritmilerinde sol ventrikül fonksiyonlarının iki boyutlu ekokardiyografi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
M.AKİF GÜVEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı