Urartu Krallığı yazıtlarında propaganda
Propaganda in the inscriptions of the Urartian Kingdom
- Tez No: 1019449
- Danışmanlar: PROF. DR. RAFET ÇAVUŞOĞLU, DOÇ. DR. ORHAN VAROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Demir Çağı, Iron Age
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Propaganda, sosyal ve psikolojik bir olgu olarak konuşucunun ya da bildiricinin çeşitli niyetler doğrultusunda okuyucu ya da dinleyici üzerinde yaratmaya çalıştığı algı yöntemidir. Propaganda için gerekli ortam ve yetkinlik, insanlık tarihinin başlangıcı ve ilk dilsel üretim araçlarına kadar geçmişe götürülülebilir. Eski Yakındoğu'da, ilk kurallı yazılı iletişim sistemini oluşturan Sümerler'den itibaren geliştirilen çivi yazısının anlam taşıyıcı olarak kullanıldığı Urartu çivi yazılı belgelerinde de propagandaya dair bilgiler bulunmaktadır. Urartu yazıtlarının propaganda bilgileri barındıran yazıtları, pulusi olarak adlandırılan bazalt taş blokları ya da kaya yüzeylerine işlenmiş kral yıllıkları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yazıtların içeriği değerlendirildiğinde, krali bildirimler barındırdıkları ve bu bildirimlerin de daha çok askeri sefer ve zaferler, mimari ve dini faaliyetleri kapsadığı anlaşılmaktadır. Urartu krallarının propaganda amaçlı gerçekleştirdikleri dilsel eylemlerin de bu konular hakkındaki algı yönetimine dayandığı anlaşılmaktadır. Kral I. Sarduri ile başlayan Asur dili ve yazı sistemi ile oluşturulan ilk yazıtlarda tanrısal öncelemeden çok kralın propagandanın merkezinde olduğunu görmekteyiz. Tanrı Ḫaldi'nin Urartu inanç dünyasına yerleşmesiyle birlikte sonraki krallar başta Tanrı Ḫaldi olmak üzere diğer tanrıları da birer propaganda unsuru olarak kullanmışlardır. Tanrıların inanç dünyalarındaki yeri ve önemine göre onlara adanacak kurban sayıları belirlenirken krallığın devamlılığı için ihtiyaç duyulan gücün ve yardımın odağında da tanrılar bulunmaktaydı. Krallar askeri ya da mimari olsun her türden eylemi tanrı adına gerçekleştirmekteydiler. Bu bağlamda Tanrı Ḫaldi'nin Urartu saltanatı üzerindeki etkisi de anlaşılmaktadır. Krallar, propagandanın gerçekleştiricileri, başta Ḫaldi olmak üzere tüm tanrılar ve askeri mimari faaliyetler kaynak, üzerlerinde algı yönetimi oluşturulan toplum(lar) da propagandanın hedef kitlesi olarak incelenen yazıtlarda ortaya çıkmaktadırlar. Urartu Krallığı yazıtlarında uygulanan propagandanın anlaşılabilmesi için bütün yazıtlar incelenmiş ve 10 yazıt ele alınmıştır. Sardur Burç Yazıtı, Kelişin Steli, Meher Kapı Yazıtı, Minua Kanal Yazıtı, Horhor Yıllıkları, Analıkız Yazıtları, Surp Pogos Kilisesi'nden çıkarılan II. Sarduri Yazıtı, Çavuştepe İrmuşini Tapınağı Yazıtı, Ayanis Susi Tapınağı Yazıtı ve Rusa Barajı Yazıtı bu bağlamda değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Propaganda, as a social and psychological phenomenon, is the management of perception that a speaker or messenger attempts to create in the reader or listener with various intentions. The necessary environment and competence for propaganda can be traced back to the beginning of human history and the first linguistic communication tools. Information about propaganda can also be found in Urartian cuneiform documents, which used cuneiform writing as a carrier of meaning, developed from the Sumerians, who created the source of systematic written communication system in the ancient Near East. The Urartian inscriptions containing information about propaganda appear as royal annals carved into basalt stone blocks known as pulusi or rock surfaces. An evaluation of the content of these inscriptions reveals that they contain royal announcements, mostly concerning military campaigns and victories, architectural and religious activities. It is understood that the linguistic actions undertaken by Urartian kings for propaganda purposes were based on the management of perception regarding these matters. In the first inscriptions created with the Assyrian language and writing system, beginning with King Sarduri I, we see that the king, rather than divine precedence, is at the center of the propaganda. With the establishment of the god Ḫaldi in the Urartu belief system, subsequent kings used Ḫaldi, along with other gods, as elements of propaganda. The number of sacrifices to be offered to the gods was determined according to their place and importance in the belief system, and the gods were also at the center of the power and assistance needed for the continuity of the kingdom. Kings carried out all kinds of actions, whether military or architectural, in the name of the gods. In this context, the influence of the god Ḫaldi on the Urartu kingdom becomes clear. The kings, as implementers of propaganda, all the gods, primarily Ḫaldi, and military and architectural activities, as the source, and the society(ies) on which perception management was carried out, as the target audience of the propaganda, all emerge in the inscriptions examined. To understand the propaganda applied in the Urartu Kingdom inscriptions, all inscriptions were examined, and 10 inscriptions were selected for analysis. The Sardur Burç Inscription, the Kelişin Stele, the Meher Kapi Inscription, the Minua Canal Inscription, the Horhor Annals, the Analıkız Inscriptions, the II. Sarduri Inscription from the Surp Pogos Church, the Çavuştepe İrmuşini Temple Inscription, the Ayanis Susi Temple Inscription, and the Rusa Dam Inscription are evaluated within this context.
Benzer Tezler
- Urartu yazılı kaynaklarında geçen yer adları ve lokalizasyonları
Toponym and localizations according to Urartian written sources
KENAN IŞIK
- Van Gölü Havzası ile Urmiye Gölü Havzası Urartu materyal kültürlerinin merkez-taşra farklılıkları çerçevesinde bir karşılaştırması
A comparison of The Urartian material cultures of Lake Van Basin and Lake Urmiye Basin in the frame of core-periphery differences
ERDOĞAN ÖDÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ArkeolojiBitlis Eren ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEVFİK EMRE ŞERİFOĞLU
- Hakkari'de Urartu izleri
Urartian traces in Hakkari
ÖMER TANYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL COŞKUN
- Eski Ön Asya`da süvari sınıfının gelişimi
The development of the cavalry class in Ancient Anterior Asia
TACETTİN BELLİ