Lise öğretmenlerinin sessiz istifa davranışları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide mesleki profesyonelliğin aracılık etkisi
The mediating effect of occupational professionalism on the relationship between high school teachers' quiet quitting behaviors and organizational citizenship behaviors
- Tez No: 1019300
- Danışmanlar: PROF. DR. KÜRŞAD YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Mesleki profesyonellik, Örgütsel vatandaşlık davranışı, Sessiz istifa, Eğitim, Eğitim yönetimi, Occupational professionalism, Organisational citizenship behaviour, Quiet qutting, Education, Educational administration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada lise öğretmenlerinin sessiz istifa davranışları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide mesleki profesyonelliğin aracılık etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmada, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Kütahya il genelinde bulunan resmi mesleki ve akademik liselerde çalışan 304 öğretmene ulaşılmış ve veriler toplanmıştır. Veriler, Yılmaz, Arık ve Çelik (2024) tarafından geliştirilen Öğretmenler İçin Sessiz İstifa Ölçeği, DiPaola, Tarter ve Hoy, (2005) tarafından geliştirilen Taşdan ve Yılmaz'ın (2008) Türkçe'ye uyarladığı Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği, Yılmaz ve Altınkurt (2014) tarafından geliştirilen Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği ile toplanmıştır. Bu araştırmada öğretmenlerde sessiz istifa ile örgütsel vatandaşlık arasındaki ilişkide mesleki profesyonelliğin aracılık rolünü ortaya koymak için nicel araştırma modelinde ilişkisel tarama modeli kullanılmaktadır. Korelasyonel araştırmalar, hipotez test etmek, ilişkiyi tahmin etmek veya bir değişkenin diğer değişkenler üzerindeki etkisini belirlemek için kullanılır (Cohen, Manion ve Morrison, 2007). Araştırmada, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin test edilmesinde yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modeli, değişkenler arasındaki nedensel varsayımların, doğrudan ve dolaylı etkilerinin tespit edilmesine olanak sağlayan bir analiz tekniğidir (Hair vd., 2006). Araştırmada lise öğretmenlerinin sessiz istifa düzeyleri, örgütsel vatandaşlık düzeyleri ve mesleki profesyonellik düzeyleri belirlenmiş, bu davranışların demografik değişkenler açısından değerlendirilmesi alan yazın çerçevesinde yapılmıştır. Araştırmanın son aşamasında sessiz istifa davranışları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide mesleki profesyonelliğin aracılık etkisi, korelasyon ve aracılık analizleri kullanılarak test edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları lise öğretmenlerinin sessiz istifa davranışlarının örgütsel vatandaşlık davranışları ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca mesleki profesyonelliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde pozitif ve güçlü bir yordayıcı olduğu belirlenmiştir. Aracılık analizlerinden elde edilen bulgular, yönetsel boyutta sessiz istifa davranışlarının örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde mesleki profesyonelliğin tam aracı rol üstlendiği, çalışan boyutta ise mesleki profesyonelliğin kısmi aracı rol oynadığını göstermektedir. Sonuç: Araştırma sonucunda elde edilen sonuçlar, lise öğretmenlerinin sessiz istifa davranışlarının örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde mesleki profesyonelliğin alt boyutlara göre farklılaşan bir aracı rol üstlendiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of the Study: This study aims to determine the mediating effect of occupational professionalism on the relationship between high school teachers' quiet quitting behaviours and their organisational citizenship behaviours. Methods: In line with this, 304 teachers working in official vocational and academic high schools throughout the province of Kütahya were reached and data were collected during the 2024-2025 academic year. In the study, data were collected using Quiet Quitting Scale for Teachers developed by Yılmaz, Arık and Çelik (2024); Organisational Citizenship Scale developed by DiPaola, Tarter, and Hoy (2005) and adapted into Turkish by Taşdan and Yılmaz (2008); and Occupational Professionalism of Teachers Scale developed by Yılmaz and Altınkurt (2014). In this study, a correlational survey model within a quantitative research model is used to reveal the mediating role of occupational professionalism in the relationship between quiet quitting and organisational citizenship among teachers. Correlational studies are used to test hypotheses, predict relationships, or determine the effect of one variable on other variables (Cohen, Manon, & Morrison, 2007). In this research, the structural equation modeling was used to test the direct and indirect relationships between variables. The structural equation modeling is an analysis technique that allows for the identification of direct and indirect effects of causal assumptions between variables (Hair et al., 2006). Findings: The research findings indicate that high school teachers' quiet quitting behaviours are negatively related to their organisational citizenship behaviours. Furthermore, it was determined that occupational professionalism is a positive and strong predictor of organisational citizenship behaviour. Findings from the mediation analyses indicate that occupational professionalism plays a full mediating role in the effect of quiet quitting behaviours on organisational citizenship behaviours at the managerial level, while it plays a partial mediating role at the employee level. Conclusion: The results obtained from the research show that occupational professionalism plays a mediating role that varies according to subdimensions in the effect of high school teachers' quiet resignation behaviours on organisational citizenship behaviours.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin ve mezunların bakış açılarından Ermeni azınlık okullarında tarih öğretimi
History teaching in Armenian minority schools from teachers and graudates' point of views
KAHRAMAN DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜCEL KABAPINAR
- Liselerde çalışan öğretmenlerde örgütsel bağlılık ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkinin saptanması (Eyüp ilçe örneği)
Detection of the relation between organizational loyalty and organizational silence of teachers working at high schools (Eyüp di̇stri̇ct sample)
AHMET SEVGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN DOĞAN
- Liselerde görev yapan öğretmen ve yöneticilerin örgütsel sessizliğe ilişkin görüşleri
The views of managers and teachers working in high schools about organizational silence
AZİZE YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYCAN ÇİÇEK SAĞLAM
- Farklı kademelerde derse giren öğretmenlerde ses analizi
Sound analysis of teacher entered the class at different levels
LUTFİYE ATACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sağlık EğitimiTurgut Özal ÜniversitesiOdyoloji ve Konuşma Bozuklukları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YÜKSEL
- An analysis of EFL teachers' methodological choices and their views on post method pedagogy
Türkiye'deki İngilizce öğretmenlerinin yabancı dil öğretim yöntemleri tercihlerinin ve yöntem sonrası pedagojiye bakış açılarının incelenmesi
BERRAK GENEYİKLİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİNÇ ERGENEKON EMİR