Geri Dön

Ebû Abdillâh Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî'ye göre nübüvvet ve Hz. Muhammed'in peygamberliği

The understanding of prophethood of Abu Abdullah Muhammad b. Yusuf al Senussi

  1. Tez No: 1019158
  2. Yazar: FATIMA AHSEN NUR GÜNGÖR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM KAPLAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Eş`ari, Kelam, Kuzey Afrika, Nübüvvet, Eş`ari, Islamic theology, North Africa
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada XV. yüzyılda Kuzey Afrika'daki akîdevî kelâm geleneğine ve Eş'arî düşünceye bağlı çok yönlü bir âlim olan Muhammed b. Yusuf es-Senûsî'nin nübüvvet ve Hz. Muhammed'in peygamberliğine dair görüşleri ele alınmıştır. Nübüvvet meselesini hem kelâmî hem de mantıkî argümanlarla temellendiren Senûsî, aynı zamanda tasavvufî unsurları da dikkate alan interdisipliner bir yaklaşım ortaya koymuştur. Bununla birlikte, ele aldığı teorik konuları halkın anlayabileceği bir seviyeye indirgeme çabası, onun düşüncesini özgün kılan en belirleyici yönlerden biri olmuştur. Bu tezde, birinci el kaynaklar incelenerek Senûsî'nin nübüvvet anlayışı analiz edilmiştir. Ayrıca onun düşüncesinin fikrî, tarihî ve kültürel arka planı, Eş'arî geleneğe bağlılığı ve kendi kelam sistematiği içindeki özgün yönleri çerçevesinde ortaya konulmuştur. Bu kapsamda nebî, resûl, vahiy, ilham, mucize ve kerâmet gibi kavramlar açıklanmış nübüvvetin imkânı, gerekliliği, peygamberlerin sıfatları, ismet meselesi, mucize, ahlâk ve akıl delilleri detaylı bir biçimde incelenerek Senûsî'nin özgün izah ve yorumları tahlil edilmiştir. Müellifin nübüvvet düşüncesi ortaya konulurken yoğun şekilde faydalandığı Kelâm geleneğinin Teftâzânî ve Cüveynî gibi öncü isimlerinin görüşleriyle de mukayeseler yapılmıştır. Ayrıca Hz. Muhammed'in peygamberliğine dair aklî ve hissî ispat argümanları, onun fazileti, son peygamber oluşu, vahiy geleneğindeki yeri ve evrensel mesajına dair açıklamaları ortaya konmuştur. Çalışmanın neticesinde Senûsî'nin Kelâm geleneğinin en mühim meselelerinden biri olan nübüvveti, mantıkî istidlal yöntemleriyle sistematik bir şekilde yeniden ortaya koyduğu ve kendi bütüncül Eş'arî ve tasavvufi görüşü çerçevesinde yorumladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, müellifin hem mantık hem de tasavvufî kavramları kullanarak ortaya koyduğu bu yaklaşımının, günümüzde deizm gibi peygamberlik müessesesini hedef alan modern inanç problemlerine ve nübüvvet merkezli çağdaş tartışmalara yapısal çözümler sunabilecek dinamik bir mahiyet arz ettiği değerlendirilmiştir.

Özet (Çeviri)

This study examines the views of Muhammad ibn Yusuf al-Sanusi, a multifaceted scholar adherent to the 15th-century North African theological tradition and Ash'ari thought, on prophethood and the prophethood of Muhammad. Al-Sanusi grounded the issue of prophethood with both theological and logical arguments, while also employing an interdisciplinary approach that incorporated Sufi elements. Furthermore, his effort to simplify theoretical topics to a level understandable to the general public stands as one of the most defining aspects of his thought. In this thesis, al-Sanusi's understanding of prophethood is analyzed by examining primary sources. Additionally, the intellectual, historical, and cultural background of his thought is explored within the framework of his adherence to the Ash'ari tradition and the unique aspects of his own theological system. Within this scope, concepts such as prophet, messenger, revelation, inspiration, miracle, and karamah (divine grace) are explained. The possibility and necessity of prophethood, the attributes of prophets, the issue of infallibility, as well as miracles, moral and rational proofs are examined in detail, thereby analyzing al-Sanusi's original explanations and interpretations. While presenting the author's theory of prophethood, comparisons are also made with the views of leading figures from the established tradition of Kalam, such as al-Juwayni and al-Taftazani, whose works he heavily utilized. Furthermore, rational and sensory arguments for the prophethood of Muhammad, his virtue, his status as the last prophet, his place in the tradition of revelation, and explanations regarding his universal message are presented. As a resûlt of the study, it has been determined that al-Sanusi systematically re-presented prophethood-one of the most crucial issues in the Kalam tradition- through logical methods of inference, interpreting it within the framework of his holistic Ash'ari and Sufi perspective. Consequently, it has been assessed that this approach, which the author put forward by utilizing both logic and Sufism, possesses a dynamic nature capable of offering structural solutions to modern belief problems targeting the institution of prophethood, such as deism, and to contemporary debates centered on prophethood.

Benzer Tezler

  1. Buğday ekiminin mekanik esasları üzerinde bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    ADNAN DEĞİRMENCİOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    ZiraatEge Üniversitesi

    Tarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İSMET ÖNAL

  2. Geometry of almost complex substructures

    Başlık çevirisi yok

    ALİ DOĞANAKSOY

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    1987

    MatematikOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    DOÇ. DR. TURGUT ÖNDER

  3. Designing automated office

    Başlık çevirisi yok

    ÇİĞDEM ERBUĞ KURŞUNLUOĞLU

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1987

    MimarlıkOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    MEHMET ASATEKİN

  4. Basic pipe flow computations

    Başlık çevirisi yok

    AHMET IŞIK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1987

    İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    PROF. DR. SUHA SEVÜK