Neoliberal dönüşümün olumsuzluk birikimi ve şoklara direnç dinamikleri: NOE ve NDE endeksleri ile uluslararası tarihsel-karşılaştırmalı bir analiz (1980-2024)
Adversity accumulation and shock-resilience under neoliberal transformation: A cross-country historical analysis using NOE and NDE indices (1980-2024)
- Tez No: 1018873
- Danışmanlar: PROF. DR. CEM DİŞBUDAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, 1980 sonrasında küresel ölçekte hegemonik hale gelen neoliberal dönüşümün ülkeler üzerinde biriktirdiği olumsuzlukları ve bu olumsuzluklara karşı sergilenen şok ve dayanıklılık performansını birlikte ölçmeyi amaçlamaktadır. Literatürde neoliberalizmin çoğunlukla tekil politika araçları ya da ayrı göstergeler üzerinden tartışılması, ülkelerarası uzun dönemli karşılaştırmaya imkân veren bütünleşik bir nicel çerçevenin eksik kalmasına yol açmaktadır. Tez, bu boşluğu iki tamamlayıcı endeks geliştirerek doldurmaktadır: Neoliberalizm Olumsuzluk Endeksi (NOE) ve Neoliberalizm Direnç Endeksi (NDE). NOE, 1980–2024 döneminde 30 ülkeyi kapsayan panel veri setinde enflasyon, işsizlik, gelir eşitsizliği, borç ve faiz baskısı ve sosyal devlet erozyonu gibi neoliberal vaatleri ve sonuçlarını temsil eden bir endeksleme mantığıyla üretilmiştir. NDE ise NOE zaman serilerinin davranışsal özelliklerinden türetilen dört bileşeni eşit ağırlıkla birleştirerek ülkelerin şoklara karşı dayanıklılığını ölçmektedir. Bulgular, neoliberalizmin küresel ölçekte tek hatlı bir“benzeşme”süreci olmadığını; farklı kurumsal bileşimler altında farklı maliyetler ve direnç yapıları ürettiğini göstermektedir. Nordik ülkeler düşük NOE ve yüksek NDE, Anglo-Sakson ülkeler yüksek eşitsizlik ve finansallaşma kanalıyla yükselen NOE'yi, Güney Avrupa ise borçlanma ve kemer sıkma sarmalıyla artan olumsuzlukları, Latin Amerika ülkeleri ise neoliberalizasyonun yüksek maliyetli örneklerini temsil etmektedir. Türkiye, örneklemde en yüksek NOE düzeyine karşın orta bant NDE üretmesiyle aşırı uç bir laboratuvar olarak ayrışmaktadır. Tez, düzey ile davranış ayrımı üzerinden neoliberal politikaların toplumsal maliyetlerini ve kurumsal sonuçlarını yeniden düşünmeye çağırırken; sosyal devletin yeniden inşası, emek rejiminde kurumsal düzenleme, borçlanma ve finansallaşmanın dizginlenmesi ve vergi yapısının emeğin lehine yeniden düzenlenmesi yönünde politika çıkarımları sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation aims to jointly measure the adverse outcomes accumulated across countries by the neoliberal transformation that became hegemonic on a global scale after 1980, as well as countries' shock exposure and resilience performance in response to these outcomes. Neoliberalism is most often discussed through individual policy instruments or isolated indicators, which has resulted in the absence of an integrated quantitative framework that enables long-term cross-country comparison. This dissertation addresses this gap by developing two complementary indices: the Neoliberalism Adversity Index (NOE) and the Neoliberalism Resilience Index (NDE). The NOE is constructed for a panel dataset covering 30 countries over the period 1980–2024, using an indexation framework that captures key neoliberal outcomes such as inflation, unemployment, income inequality, debt and interest payment pressures, and the erosion of the welfare state. The NDE measures countries' resilience architectures to shocks by combining four components derived from the behavioral properties of the NOE series: long-run trend, downside volatility, post-shock recovery dynamics, and relative responses compared to peer countries. The findings demonstrate that neoliberalism does not constitute a linear process of“convergence”; rather, it generates heterogeneous costs and resilience structures under different institutional configurations. Nordic countries cluster at low NOE/high NDE; Anglo-Saxon cores show higher NOE driven by inequality and financialization; Southern Europe face worsening outcomes tied to debt and austerity; and Latin America and transition economies reflect the high costs of peripheral neoliberalization. Turkey is an outlier, combining the highest NOE with mid-range NDE. The dissertation rethinks neoliberalism's social and institutional costs and argues for rebuilding the welfare state, re-regulating labor, curbing debt and financialization, and shifting taxation in labor's favor.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- New conceptualizations of democracy in an age of information/technology:a critical appraisal
Başlık çevirisi yok
D. BEYBİN KEJANLIOĞLU
- Türk mimarlığında yabancı mimarlar
Foreign architects within the context of Turkish architecture
AYŞE NASIR
- Finansal sistemin ekonomik kalkınmadaki yeri“Türk finansal sistemi örneği”
Başlık çevirisi yok
METİN TOPRAK
