Karayolu ulaşımının karbon emisyonunda rolü: Türkiye'de seçili illerde panel kantil veri analizi
The role of road transportation in carbon emissions: Panel quantilever data analysis in selected provinces of Turkey
- Tez No: 1018806
- Danışmanlar: PROF. DR. ZAFER KANBEROĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ulaşım sektörü, karbon emisyonlarına önemli ölçüde katkı sağlayan temel sektörlerden biridir. Otomobiller, otobüsler, kamyonlar, uçaklar, gemiler ve trenler gibi ulaşım araçları fosil yakıtların yanması sonucu yüksek miktarda karbondioksit (CO₂) ve diğer zararlı gazları atmosfere salmaktadır. Ulaşım sektörünün gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla birlikte bireysel araç kullanımındaki artış, karbon emisyonlarının yükselmesine neden olmaktadır. Buna bağlı olarak trafik yoğunluğu, trafik sıkışıklığı ve gürültü kirliliği gibi çevresel sorunlar da artmaktadır. Özellikle kentlerde nüfus artışı ve hava taşımacılığının küresel ölçekte yaygınlaşması, ulaşımın çevresel etkilerini daha belirgin hale getirmektedir. Bu nedenle ulaşım sektörünün çevresel etkilerinin azaltılması amacıyla enerji verimliliğinin artırılması, alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerinin geliştirilmesi yönünde çeşitli stratejiler uygulanmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de 2010–2023 döneminde büyükşehir belediyesi statüsüne sahip 30 ile ait veriler kullanılarak karayolu ulaşımının karbon emisyonları üzerindeki etkisini, toplamsal olmayan sabit etkiler yaklaşımına dayalı panel kantil regresyon yöntemi ile analiz etmektedir. Bu kapsamda, Türkiye'deki büyükşehirlerin karayolu ulaşımından kaynaklı sera gazı emisyon miktarları IPCC tarafından geliştirilen Tier 1 yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, motorlu araç sayısı, nüfus, ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve ticari açıklık değişkenlerinin karbon emisyonları üzerinde anlamlı ve kantil düzeylerine göre değişen etkiler yarattığını göstermektedir. Motorlu araç sayısı değişkeninin ise tüm kantil düzeylerinde pozitif ve çoğu durumda istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Elde edilen bulgular, etkinin kantiller arasında farklılaştığını ve ulaşım kaynaklı emisyonların homojen bir yapı göstermediğini ortaya koymaktadır. Bu durum, emisyon düzeylerine bağlı olarak değişen dinamiklerin varlığına ve ilişkinin heterojen bir yapıya sahip olduğuna işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
The transportation sector is one of the primary sectors that significantly contributes to carbon emissions. Transportation vehicles such as automobiles, buses, trucks, airplanes, ships, and trains release large amounts of carbon dioxide (CO₂) and other harmful gases into the atmosphere as a result of fossil fuel combustion. With the development and expansion of the transportation sector, the increase in individual vehicle use leads to rising carbon emissions. Accordingly, environmental problems such as traffic density, traffic congestion, and noise pollution also intensify. Particularly in urban areas, population growth and the global expansion of air transportation make the environmental impacts of transportation more pronounced. For this reason, various strategies are being implemented to reduce the environmental effects of the transportation sector, including improving energy efficiency, promoting renewable and alternative energy sources, and advancing sustainable transportation systems. This study analyses the impact of road transport on carbon emissions using data from the 30 provinces with metropolitan municipality status in Turkey during the period 2010–2023, employing a panel quantile regression method based on the nonaggregated fixed effects approach. In this context, the quantities of greenhouse gas emissions from road transport in Turkey's metropolitan cities were calculated using the Tier 1 method developed by the IPCC. The findings indicate that the variables of number of motor vehicles, population, economic growth, energy consumption and trade openness have significant effects on carbon emissions, which vary according to quantile levels. It is observed that the number of motor vehicles variable is positive across all quantile levels and statistically significant in most cases. The findings reveal that the effect varies across quantiles and that transport-related emissions do not exhibit a homogeneous structure. This indicates the presence of dynamics that vary depending on emission levels and that the relationship possesses a heterogeneous structure.
Benzer Tezler
- Acil yardım ve tedavi hastanelerinin idari mali ve teknik yönden planlaması
Başlık çevirisi yok
SERVET OKUYUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HastanelerGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Gemlik-Bursa karayolu boyunca meydana gelen heyelanlar
Başlık çevirisi yok
OĞUZ KANTÜRER
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiTürkiye Coğrafyası Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. YILDIZ HOŞGÖREN
- Kaymakam Kayası (Gerze-Sinop) ve Tonya (Trabzon) yöreleri üst kretase istiflerinin heterohelicid ve küçük bentomik foraminifer faunası
Başlık çevirisi yok
NERGİS ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Jeoloji MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiGenel Jeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKER ÖZSAYAR
- Doğu Karadeniz bölgesi kıyı şeridini korumak için en uygun yapı tipinin belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
RASİM TULGAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BASRİ ERTAŞ
- Kutu kesitli kirişlerin eğilme, burulma ve bozulma etkilerine göre analizi
Başlık çevirisi yok
AHMET BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLHAN SUNGUR