Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe (Dil incelemesi-metin-sözlük-tıpkıbasım)
Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe (Language examine-text-dictionary-facsimile)
- Tez No: 1018778
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe, Eski Anadolu Türkçesi, Menâkıbnâme, Dil İncelemesi, Metin, Sözlük, Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe, Old Anatolian Turkish, Menâkıbnâme, Language Examine, Text, Dictionary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eski Anadolu Türkçesi, dilimizin gelişiminde büyük bir öneme sahiptir. 13. ve 15. yüzyıllar arasında gelişimini sürdüren Eski Anadolu Türkçesi, Türk yazı dilinin önemli bir devresini temsil etmektedir. Bu dönemden günümüze ulaşan çok sayıda telif ve tercüme yazma eser, kütüphanelerimizde o dönemin dil kültürünü yansıtmaktadır. Üzerinde çalıştığımız eser İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Tarih koleksiyonunda bulunan Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe adını taşımaktadır. Eserin telif ve istinsah tarihi ile müellif ve müstensihi belli değildir. Bu konuda herhangi bir bilgiye rastlanılmamıştır. Eser, harekeli nesih ile yazılmıştır. Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini yansıtan Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe peygamberlerin hayat hikâyelerini konu edinen mensur bir eserdir. Eserde peygamberlerin ve dinî şahsiyetlerin hikâyelerine yer verilmiştir. Eserde velîlerin hayatlarından menkıbevî kesitler ve ders verici olaylar da yer alır. Eserin dili sade ve akıcıdır, dil özellikleri ve söz varlığı açısından Eski Anadolu Türkçesinin karakteristik izlerini taşımaktadır. Bu çalışma Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe adlı eserin“Giriş, Dil İncelemesi, Metin, Sözlük, Sonuç ve Tıpkıbasım”bölümlerini içermektedir.“Giriş”bölümünde, Eski Anadolu Türkçesinin tarihsel süreci ve dönemleri anlatılmış, dönemin öne çıkan yazarları ile edebiyat dünyasına kazandırdıkları eserleri tanıtılmıştır. Eski Anadolu Türkçesi dönemi anlatıldıktan sonra çalışmaya konu olan eserin özellikleri anlatılarak çalışmada izlenen metot üzerinde durulmuştur.“Dil İncelemesi”bölümünde, ünlüler ve ünsüzlerin“Yazılış Özellikleri”verilmiştir. Daha sonra“Ses Bilgisi”ve“Şekil Bilgisi”bölümleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Belirlenen dil özellikleri metin içerisinde yer alan kelime örnekleri aracılığıyla açıklanmıştır.“Metin”bölümünde ise eser transkribe edilerek Latin harflerine aktarılmıştır. Eserin satır sayısı 13'tür. Sayfa numaraları her sayfanın başında köşeli parantez“[ ]”içerisinde, satır numaraları ise parantez“( )”içinde belirtilmiştir.“Sözlük”bölümünde, metindeki tüm kelimelerin dizinli sözlüğü oluşturulmuştur. Her bir kelimenin metin bağlamındaki anlamı açıklanmıştır. Kelimelerin geçtiği sayfa ve satır numaraları gösterilmiştir. Yabancı kökenli kelimelerin hangi dilden geldiği parantez içinde kısaltma şekliyle yazılmıştır. Türkçe kelimeler için ise ek bir açıklama yapılmamıştır.“Sonuç”bölümünde eserin bütününe dair yapılan değerlendirmeler ve elde edilen önemli bulgular yer almaktadır.“Tıpkıbasım”bölümünde ise, eserin 36 varaktan oluşan tıpkıbasımları eklenmiştir.
Özet (Çeviri)
Old Anatolian Turkish holds great importance in the development of our language. Developing between the 13th and 15th centuries, Old Anatolian Turkish represents a significant period in the development of the Turkish written language. Numerous original and translated manuscripts from this period have survived to the present day, reflecting the language and culture of that era in our libraries. The work we are studying is titled Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe and is located in the Ali Emiri History Collection of the Istanbul National Library. The copyright and copying dates of the work, as well as the author and copyist, are unknown. No information on this matter has been found. The work is written in vocalized Naskh script. Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe, reflecting the linguistic features of Old Anatolian Turkish, is a prose work dealing with the life stories of prophets. The work includes stories of prophets and religious figures. The work also includes anecdotal stories and instructive events from the lives of saints. Although the language of the work is simple and fluent, it bears the characteristic traces of Old Anatolian Turkish in terms of linguistic features and vocabulary. This study includes the“Introduction, Language Examine, Text, Dictionary, Conclusion, and Facsimile”sections of the work entitled Menâkıb-ı Evliyâ ve Letâyif ve Hikâyât-ı Garîbe. The“Introduction”section describes the historical process and periods of Old Anatolian Turkish, and introduces the prominent authors of the period and the works they contributed to the literary world. After describing the Old Anatolian Turkish period, the characteristics of the work that is the subject of the study are explained, and the methodology followed in the study is discussed. The“Language Examine”section presents the“Writing Characteristics”of vowels and consonants. This is followed by a detailed examination of“Phonology”and“Morphology.”The identified linguistic features are explained through word examples found within the text. In the“Text”section, folios“1a-36a”of the work have been transcribed and converted into Latin letters. The work has 13 lines. Page numbers are indicated at the beginning of each page in square brackets“[ ]”, and line numbers are indicated in parentheses“( )”. In the“Dictionary”section, all the words in the text are listed alphabetically. The meaning of each word within the context of the text is explained. The page and line numbers where the words appear are indicated. Words of foreign origin are indicated by their abbreviated form in parentheses. No further explanation is provided for Turkish words. The“Conclusion”section contains an evaluation of the work as a whole and the important findings obtained. The“Facsimile”section includes facsimiles of the work consisting of 36 folios.
Benzer Tezler
- Lali-zade Abdülbaki Efendi'nin Menakıb-ı Melamiyye-i Bayramiyyesi (inceleme-metin)
Başlık çevirisi yok
AYŞE YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL
- Menakıb-ı Emir Sultan (metin-inceleme-gramer-indeks)
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA OKAN BABA
Doktora
Türkçe
1991
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKALIN
- Şah Meşreb Menakıb-namesi (inceleme-metin-sözlük)
Başlık çevirisi yok
MAHMUT FİDANCI
Doktora
Türkçe
1994
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiYeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL ERASLAN