Geri Dön

Birinci basamak Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş erişkin hastaların sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının incelenmesi

Investigation of sustainable and healthy nutrition behaviors of adult patients aged 18–65 presenting to a primary care Family Health Center

PDF İndir

  1. Tez No: 1018744
  2. Yazar: HASİBE ÇELİK KÖSE
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: sustainable eating, healthy eating, eating behavior, primary healthcare, family medicine
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, Antalya ilindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran 18–65 yaş arası erişkinlerin sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının değerlendirilmesi ve bu davranışlarla ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Antalya il merkezindeki 7 aile sağlığı merkezinde yürütülen kesitsel ve analitik tipteki araştırmaya 450 yetişkin birey dâhil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık durumları ve alışveriş alışkanlıkları araştırmacı tarafından hazırlanan veri toplama formu ile değerlendirilmiştir. Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının belirlenmesinde 32 maddeden ve yedi alt boyuttan oluşan Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey HSD post-hoc testi, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların ölçek ortalama madde puanı 4,28±1,07 olarak bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,960'tır. En yüksek alt boyut puanı Sağlıklı ve Dengeli Beslenme (4,78±1,35), en düşük alt boyut puanı ise Et Tüketiminin Azaltılması (3,58±1,33) alt boyutunda saptanmıştır. Yaş ile ölçek genel ortalama puanı arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,200; p<0,001). Yaş gruplarına göre ölçek puanları anlamlı farklılık göstermiştir (F=3,929; p=0,004). En yüksek puan ortalaması 50–59 yaş grubunda, en düşük puan ortalaması ise 18–29 yaş grubunda belirlenmiştir. Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme kavramını daha önce duyan bireylerin (4,38±1,04), bu kavramı duymayanlara göre (4,09±1,11) daha yüksek puan aldığı görülmüştür (p=0,007). Pazardan alışveriş yapan (4,46±0,99) ve manavdan alışveriş yapan (4,53±0,99) bireylerin puanları ilgili karşılaştırma gruplarından anlamlı düzeyde yüksektir (sırasıyla p<0,001 ve p=0,040). Sigara kullanmayan bireylerin puanları sigara kullananlara göre (p=0,001), kronik hastalığı bulunan bireylerin puanları ise kronik hastalığı bulunmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,016). Meslek grupları arasında anlamlı farklılık saptanmış ve en düşük puan ortalaması öğrencilerde belirlenmiştir (F=5,043; p<0,001). Çoklu doğrusal regresyon modelinde yaş (β=0,160; p=0,003), sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme kavramını daha önce duymuş olma durumu (β=-0,125; p=0,008) ve pazardan alışveriş yapma durumu (β=0,130; p=0,009) ölçek genel ortalama puanıyla bağımsız ilişkisini sürdürmüştür. Model toplam varyansın %7,5'ini açıklamıştır. Sonuç: Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları; yaş, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme kavramını daha önce duyma durumu ve bazı alışveriş alışkanlıklarıyla ilişkili bulunmuştur. Çok değişkenli model toplam değişkenliğin sınırlı bir bölümünü açıklamıştır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde sürdürülebilir beslenmenin sağlık ve çevre boyutlarını birlikte ele alan danışmanlık çalışmalarına yer verilmesi yararlı olabilir.

Özet (Çeviri)

Objective: This study aimed to evaluate sustainable and healthy eating behaviors among adults aged 18–65 years attending family health centers in Antalya and to identify factors associated with these behaviors. Method: This cross-sectional analytical study was conducted in seven family health centers in central Antalya and included 450 adults. Participants' sociodemographic characteristics, health status, and food shopping habits were assessed using a data collection form developed by the researcher. Sustainable and healthy eating behaviors were evaluated using the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale, which consists of 32 items and seven subscales. Descriptive statistics, independent-samples t-test, one-way analysis of variance, Tukey HSD post-hoc test, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were used. Results: The mean item score of the scale was 4.28±1.07, and the Cronbach's alpha coefficient was 0.960. The highest subscale score was observed for Healthy and Balanced Eating (4.78±1.35), whereas the lowest score was observed for Meat Reduction (3.58±1.33). Age was positively and weakly correlated with the mean scale score (r=0.200; p<0.001). Scale scores differed significantly across age groups (F=3.929; p=0.004). The highest mean score was found in participants aged 50–59 years, while the lowest mean score was found in those aged 18–29 years. Participants who had previously heard of sustainable and healthy eating had higher scores (4.38±1.04) than those who had not (4.09±1.11; p=0.007). Participants who shopped at open-air markets (4.46±0.99) and greengrocers (4.53±0.99) had significantly higher scores than the respective comparison groups (p<0.001 and p=0.040, respectively). Scores were also higher among non-smokers than smokers (p=0.001) and among participants with chronic diseases than those without chronic diseases (p=0.016). A significant difference was found across occupational groups, with the lowest mean score observed among students (F=5.043; p<0.001). In the multiple linear regression model, age (β=0.160; p=0.003), having previously heard of sustainable and healthy eating (β=-0.125; p=0.008), and shopping at open-air markets (β=0.130; p=0.009) remained independently associated with the mean scale score. The model explained 7.5% of the total variance. Conclusion: Sustainable and healthy eating behaviors were associated with age, previous awareness of the concept, and selected shopping habits. The multivariable model explained only a limited proportion of the total variance. Incorporating counseling on both the health-related and environmental dimensions of sustainable eating into primary healthcare services may be beneficial.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    340690

    Çanakkale bölgesi Aile sağlığı merkezine başvuranlarda irritabl barsak sendromu yaygınlığı ve hastaların özellikleri

    Prevelance of irritable bowel syndrome and properties of patients applied to family healt center in the region of Çanakkale

    KENAN ÖZGEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Aile HekimliğiÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Dahili Tıp Bilimleri Bölümü

    DOÇ. DR. ERKAN MELİH ŞAHİN

  2. Tez No

    471373

    Birinci basamağa başvuran erişkin bireylerin karşılanmamış koruyucu sağlık hizmeti ihtiyacının belirlenmesi

    Detecting unmet preventative healthcare needs of adults who apply to primary health care

    SÜHEYLA ATALAY

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Aile HekimliğiMarmara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET AKMAN

  3. Tez No

    670072

    İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bornova 27 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

    The evaluation of level of knowledge, attitude and behavior of periodic health examination in patients who applicant to İzmir Tepecik Education and Research Hospital Bornova No 27 Education Family Health Center

    ŞEYMA CUNİER BABÜRŞAH

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALUK MERGEN

  4. Tez No

    763136

    Aralıklı açlık diyetinin erişkin bireylerde vücut kompozisyonu ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi: Prospektif gözlemsel bir çalışma

    The effects of intermittent fasting on the body composition and biochemical parameters in adults: A prospective observational study

    MERVE YÜZBAŞIOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Beslenme ve DiyetetikBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ACLAN ÖZDER

  5. Tez No

    785819

    Aile hekimliği uzmanlarına başvuran diyabetes mellitus tanılı hastaların COVİD-19, influenza ve pnömokok aşısı ile ilgili farkındalıkları, aşılanma oranları ve etki eden faktörlerin incelenmesi

    Investigation of awareness, vaccination rates and affecting factors of patients with diabetes mellitus who applied to family medicine specialists about COVİD-19, influenza and pneumococcal vaccine

    BURCU ALKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Aile HekimliğiPamukkale Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TAMER EDİRNE

  6. Tez No

    926908

    Aydın ili Efeler ilçesi aile sağlığı merkezlerine başvuran bireylerde uyku bozukluğu prevalansı ve depresyon riskiyle ilişkisi

    Prevalence of sleep disorders and their relationship with depression risk in individuals applying to family health centers in Efeler district, Aydın province

    GİZEM KAHRAMAN AK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA DİBEK

Geri Dön