Sinema ve televizyonda tiyatro etkisi
The influence of theatre on ci̇nema and televi̇si̇on
- Tez No: 1018738
- Danışmanlar: PROF. SEFA ÇELİKSAP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ana fikirde, binlerce yıllık köklü bir geçmişe sahip olan tiyatro disiplininin; sinema, televizyon ve günümüz dijital platformları ekseninde geçirdiği yapısal ve estetik dönüşümü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tiyatro, tarihsel süreç içerisinde teknolojik gelişmelerle birlikte fiziksel sahne kısıtlılıklarından sıyrılmış ve ekran gerçekçiliğinin dinamik yapısıyla birleşerek yeni anlatım dilleri geliştirmiştir. Araştırma kapsamında, tiyatro birikiminin görüntülü mecralarda nasıl yeniden yapılandığı; mekân, mizansen ve oyunculuk pratikleri üzerinden kuramsal bir düzlemde incelenmiştir. Teorik çerçeve; Walter Benjamin'in“teknik yeniden üretilebilirlik”ve“aura”kavramları, Frankfurt Okulu'nun“Kültür Endüstrisi”eleştirisi, Ünsal Oskay'ın“anlık rahatlama”ve Jean Baudrillard'ın“simülasyon”kuramları üzerine inşa edilmiştir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışma; Şekerpare, Dogville, Oyunun Oyunu (Noises Off) ve Venedik Taciri (The Merchant of Venice) filmleri ile Bizimkiler, Avrupa Yakası ve Seksenler televizyon dizileri örnekleri üzerinden ayrıtılandırılmıştır. Araştırma sonucunda, tiyatro disiplininin dijitalleşme ve kitle kültürü kuşatması altında estetik bir kayıp yaşama riski taşısa da, aslında görüntülü mecralara insani bir derinlik ve performatif bir direnç aşıladığı tespit edilmiştir. Sinema ve televizyonun, köklerini tiyatrodan alarak yapısal bir bağlılık sürdürdüğü; dijital platformların ise izleyiciyi aktif bir kullanıcıya dönüştürdüğü görülmüştür. Ulaşılan en güncel bulgu ise, yapay zekâ ve dijital ikizleme teknolojilerinin yarattığı etik kriz karşısında tiyatronun kurucu rolüdür. Teknolojinin performansı mekanikleştirdiği ve sanatçıyı birer veri setine indirgediği bu yeni düzlemde tiyatro; dramaturji mirası, insani kusur ve anlık mevcudiyet ilkesiyle ekran gerçekliğini insanileştiren tek irade olarak varlığını sürdürmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the structural and aesthetic transformation of the millennia-old discipline of theatre within the axes of cinema, television, and contemporary digital platforms. Throughout the historical process and in tandem with technological advancements, theatre has transcended its physical stage limitations and developed new narrative languages by merging with the dynamic structure of screen realism. Within the scope of this research, the reconfiguration of theatrical heritage in visual media is examined through a theoretical framework focusing on space, mise-en-scène, and acting practices. The theoretical foundation of this study is constructed upon Walter Benjamin's concepts of“technical reproducibility”and“aura,”the Frankfurt School's critique of the“Culture Industry,”Ünsal Oskay's notion of“instant gratification,”and Jean Baudrillard's“simulation”theory. Adopting a qualitative research methodology, the study provides a detailed analysis through cinematic examples such as Şekerpare, Dogville, Noises Off, and The Merchant of Venice, as well as television series including Bizimkiler, Avrupa Yakası, and Seksenler. The research findings indicate that although the discipline of theatre faces the risk of aesthetic erosion under the siege of digitalization and mass culture, it ultimately instills a humanistic depth and performative resilience into visual media. It is observed that cinema and television maintain a structural dependency by drawing their roots from theatre, while digital platforms transform the spectator into an active user. The most contemporary finding of this study concerns the foundational role of theatre in the face of the ethical crises precipitated by Artificial Intelligence and digital twinning technologies. In this new paradigm, where technology mechanizes performance and reduces the artist to mere data sets, theatre sustains its existence as the sole agency capable of humanizing screen reality through its heritage of dramaturgy, the embrace of human fallibility, and the principle of instantaneous presence.
Benzer Tezler
- Adile Naşit'in sanat hayatı
Adile Naşit's life of art
MERVE ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk İnkılap TarihiYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRİYE DİNÇER
- Televizyon yapımlarında dekor
Scene in television production
ÜNAL İÇÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Radyo-TelevizyonGazi ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF.DR. KEZBAN GÜLERYÜZ
- Türk sinemasında dramatik yapı ve seyirci üzerindeki etkisi
Dramatic structure in Turkish cinema and the impacts on the audiences
MUSTAFA MERT ATALAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
PROF. SAMİ ŞEKEROĞLU
- Sinema dramaturjisi:“Asiye Nasıl Kurtulur?”filmlerinin dramaturjik çözümlemesi
Cinema dramaturgy: The Dramaturgical analyses of“Asiye Nasıl Kurtulur?”films
ÖZCAN GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Sahne ve Görüntü SanatlarıAnadolu ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDUN AKYÜREK
- Televizyon yayıncılığında Amerikan formatının hâkimiyeti: Türkiye ve Kazakistan örneği
The dominance of the American format in the television broadcasting, the example of Kazakhstan and Turkey
ASSEL URAZOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Radyo-TelevizyonAkdeniz ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NARİN TÜLAY ŞEKER