Çimento sektöründe kullanılan alternatif yakıtların bulanık karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of alternative fuels used in the cement industry using fuzzy decision-making methods
- Tez No: 1018318
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ALTUNAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çimento üretim süreçlerindeki yoğun enerji ihtiyacı ve ortaya çıkan çevresel etkiler, sektörün sürdürülebilir üretim anlayışı kapsamında ele alınmasını gerektirmektedir. Fosil yakıt kullanımından kaynaklanan çevresel etkilerin azaltılması ve atıkların geri kazanım sürecinde değerlendirilebilmesi amacıyla, çimento sektöründe alternatif yakıt kullanımına yönelik çalışmalar gittikçe yaygınlaşmaktadır. Sektörde kullanılan alternatif yakıtların değerlendirilmesi sürecinde; teknik, operasyonel, ekonomik ve çevresel bazlı birçok kriterin birlikte ele alınması gerekmektedir. Bu nedenle çimento endüstrisinde alternatif yakıt seçimi, birden fazla kriterin eş zamanlı olarak dikkate alındığı bir karar verme süreci olarak tanımlanmaktadır. Bu tez çalışmasında, çimento endüstrisinde kullanılan alternatif yakıtların bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ele alınan alternatif yakıt türleri; biyokütle kökenli yakıtlar, ömrünü tamamlamış lastikler, tehlikeli ve tehlikesiz atık türevli yakıtlar, atık yağlar, arıtma çamurları, tekstil ve karton atıkları ile RDF/SRF karışımları olarak belirlenmiştir. Alternatiflerin değerlendirilmesi sürecinde ise; maliyet, lojistik elverişlilik, ısıl değer, klor içeriği, nem içeriği, tedarik sürekliliği, depolama koşulları ve karbon emisyon düzeyi gibi kriterler dikkate alınmıştır. Değerlendirme sürecinde ise farklı uzmanlık alanlarına sahip karar vericilerin görüşlerine başvurulmuş ve belirsizliklerin modele yansıtılabilmesi amacıyla bulanık çok kriterli karar verme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Değerlendirme kriterlerinin önem dereceleri Bulanık SWARA yöntemi kullanılarak belirlenmiş, alternatif yakıtların performans analizleri ise Bulanık AHP, Bulanık WASPAS, Bulanık MOORA ve Bulanık TOPSIS yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan bulgular, kullanılan farklı yöntemlerden elde edilen değerlendirme sonuçlarının birbirini büyük ölçüde desteklediğini göstermiştir. Analiz sonuçlarına göre; atık yağlar ve ömrünü tamamlamış lastikler en uygun alternatif yakıtlar olarak belirlenirken, arıtma çamurları ve tehlikeli atık türevli yakıtların değerlendirme kriterleri açısından daha düşük performans sergilediği görülmüştür. Ayrıca klor ve nem içeriğinin, süreç performansı açısından; maliyet kriterinin, ekonomik açıdan ve karbon emisyon düzeyinin ise çevresel açıdan belirleyici kriterler arasında yer aldığı saptanmıştır. Bu çalışmada, çimento endüstrisinde kullanılan alternatif yakıtların değerlendirilmesine yönelik olarak; teknik, ekonomik ve çevresel faktörlerin birlikte ele alındığı, bulanık çok kriterli karar verme temelli bütünleşik bir yaklaşım sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The high energy requirements of cement production processes and associated environmental impacts should be considered within the sector's framework of sustainable production. In order to reduce the environmental impacts caused by the use of fossil fuels and to utilize waste in the recycling process, studies on the use of alternative fuels in the cement industry are becoming increasingly widespread. In the process of evaluating alternative fuels used in the sector, numerous criteria based on technical, operational, economic, and environmental factors must be considered together. Therefore, the selection of alternative fuels in the cement industry is defined as a decision-making process in which multiple criteria are taken into account at the same time. The aim of this thesis is to evaluate alternative fuels used in the cement industry using fuzzy multi-criteria decision-making methods. The alternative fuel types examined in the study include biomass-derived fuels, end-of-life tires, fuels derived from hazardous and non-hazardous waste, waste oils, sewage sludge, textile and cardboard waste, and RDF/SRF blends. In the assessment of alternatives, factors such as cost, logistical feasibility, calorific value, chlorine content, moisture content, supply reliability, storage conditions, and carbon emissions are taken into account. During the evaluation process, the opinions of decision-makers with diverse areas of expertise are consulted, and fuzzy multi-criteria decision-making methods are used to reflect uncertainties in the model. The importance weights of assessment criteria are determined using the Fuzzy SWARA method, while the performance analyses of alternative fuels are conducted using the Fuzzy AHP, Fuzzy WASPAS, Fuzzy MOORA, and Fuzzy TOPSIS methods. The findings show that the results obtained using different methods mostly agree with one another. According to the results, while waste oils and end-of-life tires are determined to be suitable alternative fuels, it is observed that treatment sludge and hazardous waste-derived fuels perform less well in terms of evaluation criteria. It is also determined that chlorine and moisture content are key factors in terms of process performance; cost is a critical factor from an economic perspective; and carbon emission levels are a determining factor from an environmental perspective. In this study, an integrated approach based on fuzzy multi-criteria decision-making is presented for the evaluation of alternative fuels used in the cement industry, taking into account technical, economic, and environmental factors.
Benzer Tezler
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Polüsyonun bazı bitki hormonları içeriğine etkileri üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
TACETTİN ÇİMEN
- Evaluation of test results to determine the strength of concrete
Başlık çevirisi yok
N.ÖMER ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPROF. DR. TURHAN Y. ERDOĞAN
- Derik-Mazıdağ (Mardin) fosfat yataklarının sedimantolojisi
Sedimantological investigation of phosphate beds of Derik-Mazidağ (Mardin) area
HAKAN ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BAKİ VAROL