Sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının 30-70 yaş arası bireylerde kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlar üzerine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
The effect of a web-based interactive nurse support program based on the health promotion model on knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening in individuals aged 30-70: A randomized controlled study
- Tez No: 1018274
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞERİFE KARAGÖZOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi, Nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının 30–70 yaş arası bireylerde kanser taramalarına yönelik bilgi, tutum ve davranışlar üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılan randomize kontrollü deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30–70 yaş arası bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini müdahale ve kontrol grubunda yer alan toplam 136 birey oluşturmuştur. Araştırmada bireyler blok randomizasyon yöntemi ile müdahale ve kontrol grubuna atanmıştır. Müdahale grubuna araştırmacılar tarafından geliştirilen Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programı uygulanmış, araştırma süresince bireylere program kapsamında kanser taramalarına yönelik düzenli bilgilendirme, hatırlatma ve motivasyon desteği sağlanmıştır. Kontrol grubuna ASM'nin rutin uygulamaları dışında herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği, Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği, Kanser Taramalarına Yönelik Davranış Değerlendirme Formu, Web Sitesi Kullanılabilirlik Ölçeği ve DISCERN Ölçüm Aracı kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda müdahale grubundaki bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu, ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Müdahale grubunda kanser taramalarına yönelik tutum puan ortalamalarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Müdahale grubunda HPV, mamografi ve kolorektal kanser taramalarına yönelik davranış puan ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kanser tarama türlerine göre yapılan değerlendirmelerde özellikle kolorektal kanser taramalarına yönelik tutumlarda anlamlı gelişme olduğu belirlenmiştir. Müdahale grubunda HPV, mamografi ve kolorektal kanser taramalarına yönelik davranış puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Etki büyüklüğü analizlerinde müdahalenin serviks kanseri tarama davranışı üzerinde yüksek düzeyde, kolorektal kanser tarama davranışı üzerinde orta-yüksek düzeyde ve mamografi davranışı üzerinde orta düzeyde etki oluşturduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizinde bilgi düzeyi ile tarama davranışları arasında anlamlı ilişki bulunmazken, tutum düzeyi ile özellikle kolorektal kanser tarama davranışı arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı ilişki saptanmıştır. Ordinal lojistik regresyon analizi sonucunda müdahale grubunda yer alan bireylerin serviks kanseri taraması yaptırma olasılığının kontrol grubuna göre yaklaşık 15 kat, mamografi yaptırma olasılığının yaklaşık 4.5 kat ve kolorektal kanser taraması yaptırma olasılığının yaklaşık 6.5 kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının bireylerin kanser taramalarına yönelik tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkilediği, özellikle daha önce kanser taramasına katılmamış bireylerde tarama davranışlarının geliştirilmesinde etkili ve uygulanabilir bir müdahale yöntemi olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, hemşire liderliğinde yürütülen web tabanlı destek programlarının kanser taramalarına katılımın artırılmasında önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This randomized controlled experimental study was conducted to determine the effect of a web-based interactive nurse support program based on the Health Promotion Model on knowledge, attitudes, and behaviors regarding cancer screening among individuals aged 30–70 years. The population of the study consisted of individuals aged 30–70 years who applied to a Family Health Center. The sample included a total of 136 individuals assigned to the intervention and control groups. Participants were allocated to the intervention and control groups using the block randomization method. The intervention group received a web-based interactive nurse support program based on the Health Promotion Model developed by the researchers. Throughout the study, participants in the intervention group were provided with regular information, reminders, and motivational support regarding cancer screening through the program. No intervention other than the routine practices of the Family Health Center was applied to the control group. Data were collected using the Personal Information Form, Cancer Screening Knowledge Scale, Cancer Screening Attitude Scale, Cancer Screening Behavior Assessment Form, Website Usability Scale, and DISCERN Measurement Tool. The results indicated that the mean knowledge scores regarding cancer screening were higher in the intervention group than in the control group; however, this difference was not statistically significant. The mean attitude scores toward cancer screening were significantly higher in the intervention group compared with the control group. The mean behavior scores related to HPV screening, mammography, and colorectal cancer screening were significantly higher in the intervention group than in the control group. Evaluations according to cancer screening types revealed a particularly significant improvement in attitudes toward colorectal cancer screening. Participants in the intervention group demonstrated significantly higher behavior scores for HPV screening, mammography, and colorectal cancer screening compared with those in the control group. Effect size analyses showed that the intervention had a large effect on cervical cancer screening behavior, a moderate-to-large effect on colorectal cancer screening behavior, and a moderate effect on mammography behavior. Correlation analysis revealed no significant relationship between knowledge levels and screening behaviors, whereas a moderate positive and statistically significant relationship was found between attitude levels and colorectal cancer screening behavior. According to the ordinal logistic regression analysis, individuals in the intervention group were approximately 15 times more likely to undergo cervical cancer screening, 4.5 times more likely to undergo mammography and 6.5 times more likely to undergo colorectal cancer screening compared with those in the control group. In conclusion, the web-based interactive nurse support program based on the Health Promotion Model positively influenced individuals' attitudes and behaviors regarding cancer screening. The intervention was found to be an effective and feasible method, particularly for improving screening behaviors among individuals who had not previously participated in cancer screening programs. The findings suggest that nurse-led web-based support programs have substantial potential to increase participation in cancer screening.
Benzer Tezler
- Sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının bariatrik cerrahi sonrası kilo alan bireylerde sağlıklı yaşam davranışları ve öz yeterlilik üzerine etkisi: Karma yöntem çalışması
The effect of web-based interactive nurse support program based on health promotion model on healthy living behaviors and self-efficacy in individuals who gain weight after bariatric surgery: A mixed method studyy
EZGİ YILDIZ
Doktora
Türkçe
2022
HemşirelikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE KARAGÖZOĞLU
- Tip 2 diyabetli bireylerde sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı ve yüz yüze eğitimin ayak bakım davranışına etkisi
The effect of web-based and face-to-face education based on the health promotion model on foot care behavior in individuals with Type 2 diabetes
AYSUN KÜRKÇÜ
- Sağlık inanç modeline dayalı web tabanlı motivasyonel görüşmelerin obez öğrencilerin obeziteye yönelik inanç, tutum, öz yeterlilik ve davranışlarına etkisi
The effect of web-based motivational interviews based on health belief model on the belief, attitudes, self-efficacy and behavior of obese students towards obesity
MUHAMMED AKİF SAMİ TOKER
Doktora
Türkçe
2025
HemşirelikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN GÜLER
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR