Yukarı Fırat Havzası'nda düşük akım olaylarının frekans–süre özelliklerinin uzun dönem akım serileri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency–duration characteristics of low flow events in the Upper Euphrates Basin using long-term streamflow series
- Tez No: 1018176
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CANSARAN ERTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Su, hidrolojik döngü kapsamında yeryüzü ile atmosfer arasında sürekli dolaşım halinde bulunarak iklim sistemi üzerinde belirleyici bir rol oynamakta; küresel ısınma, kuraklık ve taşkın gibi süreçler aracılığıyla tüm canlı yaşamını doğrudan veya dolaylı biçimde etkilemektedir. Bu çerçevede hidrolojik döngüde meydana gelen değişimler yalnızca su miktarını değil, aynı zamanda suyun zamansal ve mekânsal dağılımını da değiştirerek akarsu rejimlerinin karakterini belirlemektedir. Özellikle iklim değişikliğine duyarlı yarı kurak havzalarda bu değişimler, su kaynakları üzerinde baskı oluşturarak düşük akım riskini artırmaktadır.Bu çalışmada, Yukarı Fırat Havzası'nda en az 30 yıllık günlük akım verisine sahip istasyonlar kullanılarak düşük akım olaylarının sıklık-süre (FDF) özellikleri analiz edilmiştir. Düşük akım olayları, eşik değer olarak belirlenen P75 yüzdelik değeri üzerinden tanımlanmış; uzun dönem akım serileri ve hareketli zaman pencereleri kullanılarak akım rejimindeki zamansal değişimler incelenmiştir.Elde edilen sonuçlara göre, incelenen 16 istasyonun 9'unda yıllık ortalama olay sıklığını temsil eden α* parametresinde artış, 3 istasyonda azalış, 4 istasyonda ise belirsizlik gözlenmiştir. Olay süresini temsil eden β parametresi ise 10 istasyonda azalma, 3 istasyonda artış göstermiş, 3 istasyonda ise belirgin bir eğilim tespit edilememiştir. Mekânsal analizler sonucunda, istasyonların 6'sında düşük akım olaylarının daha sık ancak daha kısa süreli gerçekleştiği belirlenirken, 7 istasyonda bu özelliklerin belirsiz olduğu değerlendirilmiştir.Ayrıca, düşük akım karakteristiklerini temsil eden α* ve β parametreleri ile kar su eşdeğeri (KSE) arasındaki ilişkiler istasyon bazında incelenmiştir. Analiz sonuçları, α* parametresi ile KSE arasında çoğu istasyonda negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, β parametresi ile KSE arasındaki ilişkilerin istasyonlar arasında daha değişken olduğu; bazı istasyonlarda pozitif, bazı istasyonlarda negatif veya zayıf ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, Yukarı Fırat Havzası'nda düşük akım rejiminin hem zamansal hem de mekânsal olarak önemli değişimler gösterdiğini ortaya koymakta olup, su kaynakları yönetimi ve iklim değişikliğine uyum stratejileri açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Water continuously circulates between the Earth's surface and the atmosphere through the hydrological cycle, playing a crucial role in the climate system and directly or indirectly affecting all living organisms via processes such as global warming, drought, and floods. In this context, changes in the hydrological cycle influence not only the quantity of water but also its temporal and spatial distribution, thereby shaping the characteristics of streamflow regimes. Particularly in climate-sensitive semi-arid basins, these changes exert pressure on water resources and increase the risk of low-flow conditions. In this study, low-flow events in the Upper Euphrates Basin were analyzed using the frequency–duration–frequency (FDF) approach based on daily streamflow data from stations with at least 30 years of records. Low-flow events were defined using the P75 percentile threshold, and temporal variations in streamflow behavior were evaluated through long-term flow series and moving time windows. The results indicate that, among the 16 analyzed stations, the α* parameter, representing the annual average frequency of low-flow events, increased at 9 stations, decreased at 3 stations, and remained uncertain at 4 stations. The β parameter, representing event duration, decreased at 10 stations, increased at 3 stations, and showed no clear trend at 3 stations. Spatial analysis revealed that low-flow events became more frequent but shorter in duration at 6 stations, while uncertainties persisted at 7 stations. Furthermore, the relationships between low-flow characteristics (α* and β) and snow water equivalent (SWE) were examined on a station basis. The findings show a predominantly negative relationship between α* and SWE across most stations. In contrast, the relationship between β and SWE exhibited greater variability, with positive, negative, or weak correlations depending on the station. These findings demonstrate that the low-flow regime in the Upper Euphrates Basin exhibits significant temporal and spatial variability, providing important insights for water resources management and climate change adaptation strategies.
Benzer Tezler
- Bir pamuk iplikhanesinde fiili çalışma metodlarının incelenmesi ve mevcut işlemlerin standart sürelerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
MÜRŞİDE KESEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İşletmeEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA NAZMİ ERCAN
- Çeşitli rib örgülerin boyutsal özellikleri üzerine bazı araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ARZU YAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ARİF KURBAK
- Kastamonu çarşaf bağlamaları motif özellikleri
Başlık çevirisi yok
N.TOMRİS KATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
El SanatlarıGazi ÜniversitesiEl Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RÜÇHAN ARIK
- Poli (etilen tereftalat) elyaf ve ipliklerin bazik ortamdaki davranışı
Başlık çevirisi yok
NURAY OLUKÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA ŞANLI
- The Effect of shape and density on the free settling velocity of particles
Başlık çevirisi yok
OSMAN NURİ İPEKÇİ
