Travma sonrası kısa süreli yarı yapılandırılmış terapi modelinin, travma sonrası stres ve büyüme ile öznel iyilik hali üzerine etkisi
The effect of a short term semi structured post-traumatic therapy model on post-traumatic stress, growth, and subjective well-being
- Tez No: 1018102
- Danışmanlar: PROF. DR. HANNA SCHERLER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremine maruz kalmış ve travma sonrası stres düzeyi yüksek seyreden bireylere uygulanan travma sonrası kısa süreli yarı yapılandırılmış terapi modelinin; travma sonrası stres, travma sonrası büyüme ve öznel iyi oluş üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, ön test–son test–izlem ölçümlerini içeren, seçkisiz atanmış deney ve kontrol gruplu deneysel desenle yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını 18–25 yaş aralığında, DSM 5 için travma sonrası stres bozukluğu kontrol listesi ölçeğinde kesme puanının üzerinde skor alan, herhangi bir psikiyatrik ya da psikolojik tedavi almayan toplam 11 genç yetişkin oluşturmaktadır. Katılımcılar seçkisiz atama yoluyla deney (n = 6) ve kontrol (n = 5) gruplarına ayrılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının PCL-5 ön test puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Deney grubuna bu tez kapsamında geliştirilen travma sonrası kısa süreli yarı yapılandırılmış terapi modeli uygulanmıştır. Kontrol grubu ise bekleme listesi grubu olarak belirlenmiş ve izlem ölçümleri tamamlandıktan sonra terapi alabilecekleri bildirilmiştir. Terapi modeli, haftada bir kez gerçekleştirilen, her biri 50–60 dakika süren toplam 15 oturumdan oluşmaktadır. Oturumlar çevrim içi olarak Microsoft Teams uygulaması aracılığıyla yürütülmüştür. Veri toplama araçları; travma sonrası stres düzeyini ölçmek amacıyla PCL-5, travma sonrası büyümeyi ölçmek amacıyla PTGI-X (Travma Sonrası Büyüme Envanteri) ve öznel iyi oluşu ölçmek amacıyla Öznel İyi Oluş Ölçeğidir. Verilerin analizinde nonparametrik testlerden Friedman testi, grup içi karşılaştırmalar için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve gruplar arası karşılaştırmalar için Mann–Whitney U Testi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; deney grubunun ön test, son test ve izlem testi ölçümleri arasında travma sonrası büyüme puanlarında anlamlı bir değişim görülmemiş; buna karşın travma sonrası stres düzeyi ve öznel iyi oluş puanlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Kontrol grubunda ise ön test, son test ve izlem testi ölçümlerine göre travma sonrası büyüme, travma sonrası stres düzeyi ve öznel iyi oluş açısından anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Gruplar arası karşılaştırmalar sonucunda deney ve kontrol grupları arasında yalnızca travma sonrası büyüme son test puanları açısından anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, travma sonrası büyümenin daha uzun süreli terapi uygulamaları sonrasında ve boylamsal çalışmalar kapsamında ele alınmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Travma sonrası büyüme kavramının doğası gereği nicel yöntemlerin nitel yöntemlerle birlikte kullanılmasının alana katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Ayrıca kısa süreli travma sonrası büyüme odaklı terapi modelinin farklı travma grupları üzerinde uygulanmasının, gelecek araştırmalar için yol gösterici olabileceği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effects of a brief posttraumatic growth–oriented therapy model on posttraumatic stress, posttraumatic growth, and subjective well-being in individuals exposed to the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquake whose posttraumatic stress levels remained high. The study employed a randomized experimental design with experimental and control groups and included pretest, posttest, and follow-up measurements.The participants consisted of 11 young adults aged 18–25 who scored above the cutoff on the PCL-5 and were not receiving any psychiatric or psychological treatment. Participants were randomly assigned to the experimental (n = 6) and control (n = 5) groups, and no significant difference was found between the groups in PCL-5 pretest scores. The experimental group received the brief posttraumatic growth–oriented therapy model developed within the scope of this thesis, consisting of 15 weekly online sessions lasting 50–60 minutes. The control group was assigned to a waitlist condition. Data were collected using the PCL-5, the PTGI-X, and the Subjective Well-Being Scale. Nonparametric tests, including the Friedman test, the Wilcoxon signed-rank test, and the Mann–Whitney U test, were used for data analysis. The results indicated significant changes in posttraumatic stress and subjective well-being in the experimental group, whereas no significant change was observed in posttraumatic growth. No significant changes were found in the control group. Between-group comparisons revealed a significant difference only in posttraumatic growth posttest scores. Based on the findings, it is suggested that posttraumatic growth should be addressed following longer-term therapeutic interventions and within a longitudinal framework in future studies. Given the nature of the posttraumatic growth construct, the use of quantitative methods in combination with qualitative approaches may contribute to the field. Furthermore, applying the brief posttraumatic growth–oriented therapy model to different trauma populations may guide future research.
Benzer Tezler
- Hacettepe Hastanesi'nden Devlet İstatistik Enstitüsü'ne gönderilen ölüm raporlarında yazılı ölüm nedenlerinin gerçekliği
Başlık çevirisi yok
BERRİN AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İstatistikHacettepe ÜniversitesiBiyoistatistik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADİR SÜMBÜLOĞLU
- Doğu Karadeniz bölgesinde trametes (fomes) pini (thore ex.fr.) fr.'nin yayılışı konukçuları ve zararı üzerine araştırmalar
Stydies on distribution, hosts and damage of trametes (fomes) pini (thore ex.fr.) fr. in the eastern black-sea region of Turkey
MEHMET ABATAY
- 1984-1986 yılları arasında kliniğimizde yapılan vitrektomi ameliyatları geç sonuçları
Başlık çevirisi yok
MEHMET MÜSLİM