Bilişsel çarpıtmaların mutluluk üzerindeki etkisinde özşefkat ve bilinçli farkındalığın aracı rolünün incelenmesi
Examination of the role of self-compassion and mindfulness in the effect of cognitive distortions on happiness
- Tez No: 1018059
- Danışmanlar: PROF. DR. SULTAN TARLACI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel Çarpıtmalar, Mutluluk, Özşefkat, Bilinçli Farkındalık, Üniversite Öğrencileri, Cognitive Distortions, Happiness, Self-compassion, Mindfulness, University Students
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mutluluk, bireylerin sürekli biçimde deneyimlemeyi arzuladığı, yaşam hedeflerinin merkezine yerleştirdiği temel duygulardan biridir. Bu nedenle mutluluğun altında yatan bilişsel ve psikolojik süreçlerin incelenmesi ruh sağlığı alanında önemli bir araştırma konusudur. Üniversite dönemi ise akademik ve sosyal yaşamdaki zorluklarla başa çıkma becerilerinin sınandığı, psikolojik iyi oluşun biçimlendiği kritik bir gelişim sürecidir. Bu bağlamda, bireylerin olayları algılama ve yorumlama biçimini yansıtan bilişsel çarpıtmalar ile mutluluk arasındaki ilişki, psikolojik danışma ve ruh sağlığı alanında üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu araştırmanın temel amacı; üniversite öğrencilerinde bilişsel çarpıtmalar ile mutluluk arasındaki ilişkide özşefkat ve bilinçli farkındalığın rolünü incelemektir. İlişkisel tarama modelinde desenlenen araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 223 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Başlangıçta 229 katılımcıdan veri elde edilmiş; ancak üniversite öğrencisi olmayan ve hatalı yaş girişi yapan altı katılımcı analiz dışı bırakılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (BÇÖ), Oxford Mutluluk Ölçeği (OMÖ), Özşefkat Ölçeği (ÖŞÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (MAAS) kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen toplam puanların iç tutarlılık katsayıları BÇÖ için .92, OMÖ için .92, ÖŞÖ için .92 ve MAAS için .89 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve bilişsel çarpıtmaların on alt boyutu ile mutluluk arasındaki çok değişkenli ilişkiyi, özşefkat ve bilinçli farkındalık kontrol altına alındığında incelemek amacıyla kısmi kanonik korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; bilişsel çarpıtmalar ile mutluluk arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu (r = −.40, p < .001), özşefkat ve bilinçli farkındalığın ise mutlulukla pozitif yönlü ve anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir (sırasıyla r = .57 ve r = .35, p < .001). Özşefkat ve bilinçli farkındalık değişkenleri kontrol edildiğinde dahi bilişsel çarpıtmaların on alt boyutu ile mutluluk arasındaki çok değişkenli ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (Rc = .339, Wilks' Λ = .885, F(10, 210) = 2.72, p = .003). Yapı katsayıları incelendiğinde, mutluluğu anlamlı biçimde yordayan bilişsel çarpıtma türlerinin olumluyu küçültme, aşırı genelleme, felaketleştirme ve zorunluluk ifadeleri olduğu saptanmıştır. Demografik değişkenler açısından; mutluluk, özşefkat ve bilinçli farkındalık puanlarının cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu ve algılanan ekonomik düzey bakımından anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, bilişsel çarpıtmaların mutluluk üzerindeki olumsuz etkisinin yalnızca genel bir ilişkiyle sınırlı kalmadığını; özşefkat ve bilinçli farkındalık gibi koruyucu faktörlerin etkisi kontrol edildiğinde dahi belirli çarpıtma türlerinin mutluluğu azalttığını göstermektedir. Bu sonuçlar ışığında; üniversite öğrencilerinin mutluluk düzeylerini artırmaya yönelik psikolojik danışma süreçlerinde bilişsel yeniden yapılandırmanın, özşefkati ve bilinçli farkındalığı güçlendirici uygulamalarla bütünleştirilmesinin önemli olduğu önerilmektedir. Ayrıca olumluyu küçültme, aşırı genelleme, felaketleştirme ve zorunluluk ifadeleri gibi çarpıtma türlerine yönelik hedefli müdahalelerin, bireylerin öznel iyi oluş düzeylerinin yükseltilmesinde özellikle işlevsel olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Happiness is one of the fundamental emotions that individuals continuously strive to experience and place at the center of their life goals. Therefore, the cognitive and psychological processes underlying happiness constitute an important area of research in mental health. The university period, in particular, is a critical developmental stage in which individuals' ability to cope with the academic and social challenges they encounter is tested and their psychological well-being is shaped. In this context, the relationship between cognitive distortions, which reflect the way individuals perceive and interpret events, and happiness is a notable research topic for psychological counseling and mental health. The main purpose of this research is to examine the role of self-compassion and mindfulness in the relationship between cognitive distortions and happiness among university students. The study group of this research, which was designed in the relational survey model, consisted of 223 university students who were studying at various universities in Turkey and participated voluntarily. Data were initially obtained from 229 participants; however, six participants who were younger than 18 years old or were not university students were excluded from the analyses. Data were collected using a Personal Information Form, the Cognitive Distortions Scale (CDS), the Oxford Happiness Questionnaire (OHQ), the Self-Compassion Scale (SCS), and the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). The internal-consistency coefficients of the total scale scores were .92 for the CDS, .92 for the OHQ, .92 for the SCS, and .89 for the MAAS. In the analysis of the data, descriptive statistics, independent-samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson product–moment correlation analysis, and partial canonical correlation analysis were used; the latter examined the multivariate relationship between the ten subdimensions of cognitive distortions and happiness while statistically controlling for self-compassion and mindfulness. The findings revealed that there was a significant negative relationship between cognitive distortions and happiness (r = −.40, p < .001), whereas self-compassion and mindfulness were positively and significantly related to happiness (r = .57 and r = .35, respectively, p < .001). Even when self-compassion and mindfulness were statistically controlled, the multivariate relationship between the ten subdimensions of cognitive distortions and happiness remained statistically significant (Rc = .339, Wilks' Λ = .885, F(10, 210) = 2.72, p = .003). Examination of the structure coefficients showed that the cognitive-distortion subtypes that significantly predicted happiness were minimizing the positive, overgeneralization, catastrophizing, and should statements. In terms of demographic variables, happiness, self-compassion, and mindfulness scores did not differ significantly by gender, marital status, employment status, or perceived economic level. The findings indicate that the negative impact of cognitive distortions on happiness is not limited to a general association; even when protective factors such as self-compassion and mindfulness are controlled for, certain types of distortions continue to reduce happiness. In light of these results, it is suggested that, within psychological counseling processes aimed at increasing the happiness levels of university students, cognitive restructuring should be integrated with practices that strengthen self-compassion and mindfulness. Furthermore, targeted interventions focusing on distortions such as minimizing the positive, overgeneralization, catastrophizing, and should statements may be especially functional for enhancing individuals' subjective well-being
Benzer Tezler
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Üniversitelerde okutulan güzel sanatlar müzik dersi programının incelenmesi
Studying the fine arts music curriculum taught in universities
FERDA GÜRGAN
- Gazi Eğitim Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor bölümü öğrencilerinde dolaşım ve solunuma etkili bazı parametrelerin“Boy, kilo, spor yapma yılı, sigara alışkanlığı”araştırılması
Başlık çevirisi yok
RASİM KALE
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. FADIL ERTOGAN
- Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayi Anonim Şirketi'nin örgütsel sosyoloji açısından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
M. SERDAR KARAMANOĞLU