Uluslararası hukukta saldırı kavramının belirlenmesi ve değerlendirilmesi
Determination and evaluation of the concept of aggression in international law
- Tez No: 1017978
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKKI HAKAN ERKİNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Milli Savunma Üniversitesi
- Enstitü: Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harp ve Silahlı Çatışma Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Harp ve Silahlı Çatışma Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, uluslararası hukukta silahlı saldırı kavramının belirlenmesine ilişkin mevcut belirsizlikleri gidermeyi ve bu kavramın uygulanmasına yönelik sistematik bir değerlendirme çerçevesi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 2/4. maddesinde düzenlenen kuvvet kullanma yasağı ile 51. maddede yer alan meşru müdafaa hakkı arasındaki denge, silahlı saldırı kavramını uluslararası hukukta merkezi bir konuma yerleştirmektedir. Bununla birlikte, söz konusu kavramın açık bir tanımının bulunmaması, uygulamada farklı ve zaman zaman genişletici yorumlara yol açmaktadır. Bu çalışma, bu dağınık yaklaşımın hukuki öngörülebilirliği zayıflattığını ileri sürmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde, saldırı, kuvvet kullanımı ve silahlı saldırı kavramları arasındaki ayrım netleştirilmekte; klasik devletler arası silahlı saldırı fiilleri, isnat kuralları ve uluslararası sorumluluk rejimi çerçevesinde sistematik olarak analiz edilmektedir. Bu kapsamda Uluslararası Adalet Divanı(UAD) içtihadında geliştirilen“ağırlık ve yoğunluk”ölçütünün, silahlı saldırının belirlenmesinde tek başına yeterli olmadığı, ancak gerekli bir başlangıç eşiği oluşturduğu ortaya konulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise devlet dışı aktörler tarafından gerçekleştirilen terör saldırılarının silahlı saldırı olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği sorunu ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışma, söz konusu saldırıların otomatik olarak silahlı saldırı XII olarak kabul edilemeyeceğini; ancak ağırlık ve yoğunluk, süreklilik veya sistematiklik, devlete isnat edilebilirlik, kaynak devletin desteği, rızası veya kontrolü ile bu devletin isteksizliği veya yetersizliği gibi nedenlerin birlikte değerlendirilmesi halinde bu sonuca ulaşılabileceğini ileri sürmektedir. Bu çerçevede meşru müdafaa hakkının gereklilik, orantılılık ve aciliyet koşulları da tamamlayıcı unsurlar olarak ele alınmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, silahlı saldırı kavramının ne yalnızca devlet merkezli dar bir yorumla sınırlandırılabileceğini ne de sınırsız biçimde genişletilebileceğini savunmaktadır. Bu doğrultuda tez, silahlı saldırının tespitinde tekil ölçütlere dayalı yaklaşımlar yerine, birden fazla nedenlerin hiyerarşik ve birlikte değerlendirilmesini esas alan ölçüt temelli bir yaklaşım önermektedir. Bu yaklaşım önerisi, kuvvet kullanma yasağının aşınmasını engellerken, uluslararası terör saldırılarının doğurduğu güvenlik ihtiyaçlarını da dikkate alan dengeli ve uygulanabilir bir hukuki çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to address the conceptual ambiguity surrounding the notion of“armed attack”in international law and to propose a systematic framework for its assessment. Positioned at the intersection of the prohibition of the use of force under Article 2(4) of the United Nations Charter and the inherent right of self-defence under Article 51, the concept of armed attack constitutes the legal threshold triggering the lawful use of force. However, the absence of a clear and comprehensive definition has led to fragmented interpretations in state practice, doctrine, and international jurisprudence, thereby undermining legal predictability. The first part of the study clarifies the distinction between the concepts of use of force, aggression, and armed attack, and examines classical inter-state armed attacks within the framework of attribution rules and the regime of state responsibility. In this context, it is argued that the“scale and effects”criterion developed in the jurisprudence of the International Court of Justice constitutes a necessary but not sufficient threshold for determining the existence of an armed attack. The second part focuses on the qualification of terrorist acts carried out by non-state actors as armed attacks. The study contends that such acts cannot be automatically classified as armed attacks; however, they may reach this threshold when assessed cumulatively on the basis of multiple criteria, including scale and effects, continuity or systematic character, attribution to a state, the involvement, support, consent or control of the territorial state, as well as the unwillingness or inability of that state to prevent such XV acts. Furthermore, the requirements of necessity, proportionality, and immediacy are examined as complementary conditions governing the lawful exercise of self-defence. In conclusion, this study argues that the concept of armed attack should neither be confined to a strictly state-centric interpretation nor be expansively construed without limits. Instead, it proposes a criteria-based and hierarchically structured suggested approach that evaluates multiple factors in conjunction. This approach preserves the integrity of the prohibition of the use of force while simultaneously accommodating the evolving security challenges posed by international terrorism, thereby offering a balanced and operational legal framework.
Benzer Tezler
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türk Hukukunda özel hayat ve korunması
Başlık çevirisi yok
MİNE KAYA
- Uluslararası Ceza Mahkemesinin ulus-devlet egemenliğine etkisi
The effect of International Criminal Court on the nation-state sovereignty
SELCEN ERDAL
- Terör olgusunun Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları Hukuku üzerindeki değiştirici etkisi
The changing influence of the phenomenon of terror on International Law and Human Rights Law
SİNEM YARGIÇ
- Vaccination as a medical intervention example in Turkish Civil Law
Bir tıbbi müdahale örneği olarak Türk Medeni Hukukunda aşı
ZEYNEP ÖZGE OĞUZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT GEZDER
