Tıp fakültesi öğrencilerinde sigara ile ilgili eğitimlerin ve psikolojik durumlarının elektronik sigara bilgi düzeyleri ve kullanımları üzerine etkisi
The effect of smoking-related education and psychological state on medical students' knowledge of and use of e-cigarettes
- Tez No: 1017891
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ERÇELİK KONCAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Göğüs Hastalıkları, Chest Diseases
- Anahtar Kelimeler: Elektronik sigara, tıp fakültesi öğrencileri, bilgi düzeyi, tıp eğitimi, Beck Depresyon Envanteri, depresif belirtiler, Electronic cigarettes, medical students, knowledge level, medical education, Beck Depression Inventory, depressive symptoms
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Sigara ile İlgili Eğitimlerin ve Psikolojik Durumlarının Elektronik Sigara Bilgi Düzeyleri ve Kullanımları Üzerine Etkisi Amaç: Elektronik sigara; nikotin içeren sıvıyı ısıtarak aerosol oluşturan, geleneksel sigaraya“güvenli bir alternatif”olarak ortaya çıkan ve dünya genelinde kullanımı hızla artan yeni nesil bir elektronik tütün ürünüdür. Başta solunum sistemi olmak üzere farklı organ ve sistemleri çeşitli mekanizmalarla etkileyerek farklı klinik tablolara yol açabilmekte, aynı zamanda pasif maruziyete de neden olabilmektedir. Bunun yanı sıra elektronik sigara kullanımının depresif belirtiler ve diğer psikolojik etkenlerle ilişkili olabileceği bildirilmektedir. Elektronik sigaraya ilişkin farkındalığın artırılması, kullanımını etkileyen etmenlerin belirlenmesi ve doğru bilginin topluma aktarılmasında hem mevcut hekimler hem de geleceğin hekimleri olan tıp fakültesi öğrencileri önemli bir role sahiptir. Bu doğrultuda çalışmanın birincil amacı, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesinde sigara ve bağımlılıkla ilişkili dersleri henüz almamış dönem 1 öğrencileri ile bu dersleri tamamlamış dönem 3 öğrencilerini karşılaştırarak öğrencilerin elektronik sigaraya ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek ve mevcut eğitim içeriğinin bu konudaki bilgi düzeyine yansımasını değerlendirmektir. Çalışmanın ikincil amacı ise öğrencilerin elektronik sigara kullanım durumlarını belirlemek ve elektronik sigara kullanımı ile Beck Depresyon Envanteri (BDE) aracılığıyla değerlendirilen depresif belirtiler arasındaki ilişkiyi incelemektir Gereç ve Yöntem: Analitik kesitsel tipteki bu araştırmaya 445 öğrenci (224 dönem 1, 221 dönem 3) dâhil edilmiştir. Veriler; sosyodemografik özellikler, yaşam tarzı, tütün ve elektronik sigara kullanım özellikleri, 10 maddelik elektronik sigara bilgi formu (bilgi düzeyi: düşük 0–3, orta 4–6, yüksek 7–10) ve Beck Depresyon Envanteri'ni içeren anket formuyla toplanmıştır Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 19,81±1,59 yıl olup %53,0'ı kadındı. Elektronik sigara bilgi düzeyi genel olarak düşük bulunup; ortalama doğru yanıt sayısı dönem 1'de 3,97±3,33, dönem 3'te 4,03±3,17 olarak belirlenmiş ve sınıflar arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark görülmedi (p=0,876). Bilgi düzeyine göre öğrencilerin %44,3'ü düşük, %26,7'si orta ve %29,0'u yüksek bilgi düzeyinde yer aldı. Hiçbir bilgi maddesinde sınıf farkı izlenmemiş olup, en sık verilen yanıt“Bilmiyorum”oldu. Dönem 3 öğrencilerinin sigara/bağımlılık derslerine katılımı yüksek olmasına rağmen (ortalama 3,65±1,54 ders) bilgi düzeyinde artış görülmedi. Öğrencilerin elektronik sigarayı en sık arkadaş veya aile çevresinden duydukları (%61,1), bunu sosyal medyanın (%36,6) izlediği belirlendi. Elektronik sigara deneme/kullanma; sınıf düzeyi (p=0,032), tütün ürünü kullanımı (p<0,001), alkol kullanımı (p=0,007) ve ailede tütün ürünü kullanımı (p=0,033) ile ilişkili saptandı. BDE puan ortalaması 9,51±8,64 olup öğrencilerin %17,8'inde BDE puanı 17 ve üzerinde bulundu ancak depresif belirti düzeyi elektronik sigara kullanımını tek başına açıklayan bir etken olarak saptanmadı. BDE maddeleri ayrı ayrı değerlendirildiğinde, tıp fakültesi öğrencilerinde karamsarlık, kendini suçlama, işlevsellikte azalma ve intihar düşüncesi gibi depresif belirtilerin farklı sıklıklarda görüldüğü saptandı. Sonuç: Dönem 1 ve dönem 3 öğrencilerinin elektronik sigara bilgi düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmaması ve dönem 3 öğrencilerinde ders katılım sayısı arttıkça bilgi puanında belirgin bir artış görülmemesi, mevcut eğitim içeriğinin elektronik sigaraya ilişkin bilgi düzeyine yeterince yansımadığını düşündürmektedir. Bu bulgular, tütün eğitiminin yalnızca müfredatta bulunmasının yeterli olmadığını; kapsamı, niteliği ve öğretim yöntemiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Tıp fakültesi müfredatındaki tütün kontrolü eğitimlerinin elektronik sigara, nargile ve diğer yeni nesil nikotin ürünlerini kapsayacak biçimde güncellenmesi; teorik bilginin hasta danışmanlığı, risk iletişimi ve bırakma becerileriyle desteklenmesi önerilmektedir. Elektronik sigara kullanımının depresif belirtilerle ilişkili bulunması ise, önleme çalışmalarında yalnızca bilgi düzeyinin değil öğrencilerin ruhsal durumları ve psikososyal risk alanları da dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The Effect of Smoking-Related Education and Psychological State on Medical Students' Knowledge of and Use of E-cigarettes Objective: An e-cigarette is a new-generation electronic tobacco product that generates an aerosol by heating a nicotine-containing liquid; it has emerged as a 'safer alternative' to traditional cigarettes and its use is rapidly increasing worldwide. It can lead to various clinical presentations by affecting different organs and systems—primarily the respiratory system—through various mechanisms, whilst also causing passive exposure. Furthermore, it has been reported that e-cigarette use may be associated with depressive symptoms and other psychological factors. Both practising doctors and medical students—the doctors of the future—play a significant role in raising awareness about e-cigarettes, identifying the factors influencing their use, and disseminating accurate information to the public. Accordingly, the primary aim of this study is to determine students' knowledge levels regarding e-cigarettes by comparing first-year students at Süleyman Demirel University Faculty of Medicine who have not yet taken courses on smoking and addiction with third-year students who have completed these courses, and to assess how the current educational content is reflected in their knowledge levels on this subject. The secondary aim of the study is to determine students' e-cigarette usage patterns and to investigate the relationship between e-cigarette use and depressive symptoms assessed using the Beck Depression Inventory (BDI). Materials and Methods: This analytical cross-sectional study included 445 students (224 in Term 1, 221 in Term 3). Data were collected using a questionnaire comprising sociodemographic characteristics, lifestyle factors, tobacco and e-cigarette use characteristics, a 10-item e-cigarette knowledge questionnaire (knowledge level: low 0–3, moderate 4–6, high 7–10) and the Beck Depression Inventory. Results: The average age of the students was 19.81±1.59 years, and 53.0 per cent were female. The level of knowledge regarding e-cigarettes was generally found to be low; the average number of correct answers was 3.97 ± 3.33 in Term 1 and 4.03 ± 3.17 in Term 3, and no statistically significant difference was observed between the classes (p = 0.876). Based on knowledge level, 44.3 per cent of students were classified as having a low level of knowledge, 26.7 per cent as having a moderate level, and 29.0 per cent as having a high level. No class differences were observed for any knowledge item, and the most common response was 'I don't know'. Although Year 3 students' attendance at smoking/addiction lessons was high (mean 3.65 ± 1.54 lessons), no increase in knowledge level was observed. It was found that students most frequently heard about e-cigarettes from friends or family (61.1 per cent), followed by social media (36.6 per cent). Experimentation with or use of e-cigarettes was found to be associated with year group (p=0.032), tobacco product use (p<0.001), alcohol use (p=0.007) and tobacco product use within the family (p=0.033). The mean BDE score was 9.51 ± 8.64, and 17.8 per cent of students had a BDE score of 17 or above; however, the level of depressive symptoms was not identified as a factor that, on its own, explained e-cigarette use. When the BDE items were assessed individually, it was found that depressive symptoms such as pessimism, self-blame, reduced functioning and suicidal ideation were observed with varying frequencies among medical students. Conclusion: The absence of a significant difference in electronic cigarette knowledge between first- and third-year students, together with the lack of a clear increase in knowledge scores as course attendance increased among third-year students, suggests that the current educational content is not adequately reflected in students' knowledge of electronic cigarettes. These findings indicate that the mere inclusion of tobacco-related education in the curriculum is insufficient and that its content, quality, and teaching methods should also be evaluated. Tobacco control education in medical school curricula should be updated to include electronic cigarettes, waterpipe tobacco, and other new-generation nicotine products. Theoretical knowledge should also be reinforced through training in patient counselling, risk communication, and smoking cessation skills. The observed association between electronic cigarette use and depressive symptoms indicates that prevention strategies should consider not only students' knowledge levels but also their psychological status and psychosocial risk factors.
Benzer Tezler
- Bir üniversite hastanesinde tıpta uzmanlık öğrencilerinde COVİD-19 kaygı ve korkusunun değerlendirilmesi
The assessment of COVİD-19 anxiety and fear of students in medicine in a university hospital
KADRİYE VUSLAT TAVUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Halk SağlığıFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM BULUT
- Kocaeli Üniversitesi öğrencilerinin yabancı dizi izleme eğilimleri, sigara-alkol kullanımları ve bu durumun öğrencilerin kişilik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi
Tendencies of watching foreign tv series of students of Kocaeli University, smoking and drinking alcohol and investigation of the relationship between personal features of students
MEHMET KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiKocaeli ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Tıp fakültesi öğrencilerinde stresle başa çıkma yöntemleri ve psikolojik dayanıklılık
Methods of coping with stress and psychological resistance in faculty of medicine students
BAVVER AYBAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN MUTLU
- Sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin duygusal zeka düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the emotional intelligence levels of the university students in the field of health
ÇİĞDEM GÜNAYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL TÜRKLEŞ
- Tıp öğrencilerinin elektronik sigara alışkanlıkları ile sağlıklı yaşam davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between electronic cigarette habits and healthy lifestyle behaviors of medical students
AYŞE PELİN BURTAÇKIRAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜŞRA KARABEKİROĞLU