Sporda pozitif psikolojik terapi algısı: Ölçek geliştirme çalışması
Perception of positive psychological therapy in sports: A scale development study
- Tez No: 1017642
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER FARUK TUTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Spor, Psychology, Sports
- Anahtar Kelimeler: Spor psikolojisi, Sport psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Munzur Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Spor ortamında pozitif psikoloji uygulamalarının önemine dikkat çekmekle birlikte, antrenörler, psikologlar ve danışmanların, sporcuların güçlü yönlerini geliştirmek ve psikolojik dayanıklılıklarını artırmak için etkili stratejiler tasarlamalarına destek olacağı düşünüldüğünden çalışmamızda sporda pozitif psikoloji algısını ölçmeye yönelik alana özgü ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl ve Tunceli) bölgesinde spor yapan bireyler oluşturmaktadır. Örneklemini ise 2025-2026 yılında TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl ve Tunceli) bölgesinde spor bilimleri fakültelerinde öğrenim gören 350 lisans öğrencisi katılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde çalışma doğrultusunda toplanan verilerin güvenirlik kat sayılarının belirlenmesi için reliability analysis ve bireylerin vermiş olduğu cevaplarının tutarlığının kontrolü için KMO (Kaiser-Meyer Olkin) analizlerinden yararlanılmıştır. Faktör yüklerinin belirlenmesi için açımlayıcı faktör analizlerinden (AFA) Direct Oblimin döndürme yöntemi kullanılmıştır. Ölçeğe ilişkin uyum iyiliği indeksleri kabul değerlerine bakılması için ise doğrulayıcı faktör analizinden (DFA) faydalanılmıştır. Ölçeğin kullanılabilir son halini almasından sonra normallik sınaması yapılarak parametrik testlerden independent t testi ve one way anova testinden yararlanılmıştır. Ölçek ve alt boyutları arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesi için pearson kolerasyon testi kullanılmıştır. Çalışmada hata payı p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Çalışma bulguları doğrultusunda sporda pozitif psikolojik terapi algı ölçeği alt boyutları ve madde numaralarının son haline göre ölçek 3 alt boyut ve 15 maddeden oluşmaktadır. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır. Likert tipi ölçme aracından elde edilen puanların yorumlanmasında, aritmetik ortalamaların anlamlandırılabilmesi amacıyla belirli aralıklar oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, cinsiyet ve yaş değişkenlerinin sporda pozitif psikolojik terapi algısı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığını, buna karşın psikolojik terapi alma deneyiminin algı düzeyini anlamlı biçimde etkilediğini göstermiştir. Ayrıca ölçeğin bilişsel algı, güçlenme algısı ve başvurma algısı alt boyutlarının toplam ölçek puanı ile yüksek düzeyde pozitif ilişkiler sergilediği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, Sporda Pozitif Psikolojik Terapi Algısı Ölçeği'nin alt boyutlarının birbiriyle uyumlu olduğunu ve sporda pozitif psikolojik terapi algısının çok boyutlu ancak bütüncül bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The present study aimed to develop a field-specific scale to measure the perception of positive psychological therapy in sports, considering that positive psychology practices can contribute to designing effective strategies for enhancing athletes' strengths and psychological resilience. The population of the study consisted of individuals engaged in sports activities in the TRB1 region (Malatya, Elazığ, Bingöl, and Tunceli), while the sample comprised 350 undergraduate students studying at faculties of sport sciences in the same region during the 2025–2026 academic year. In the scale development process, Reliability Analysis was conducted to determine the reliability coefficients of the collected data, and the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) test was used to assess sampling adequacy and response consistency. Exploratory Factor Analysis (EFA) with the Direct Oblimin rotation method was employed to determine the factor structure of the scale. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed to evaluate the model fit indices and assess the construct validity of the scale. Following the finalization of the scale, normality analyses were conducted, and parametric tests, including the Independent Samples t-test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA), were applied. Pearson Correlation Analysis was used to examine the relationships between the scale and its sub-dimensions. The level of significance was set at p < .05. According to the findings, the Perception of Positive Psychological Therapy in Sports Scale consists of 15 items grouped under three sub-dimensions. The scale does not contain any reverse-coded items. To facilitate the interpretation of scores obtained from the Likert-type measurement tool, specific score intervals were established. The findings indicated that gender and age did not have a significant effect on perceptions of positive psychological therapy in sports, whereas prior experience of receiving psychological therapy significantly influenced perception levels. Furthermore, the Cognitive Perception, Empowerment Perception, and Help-Seeking Perception sub-dimensions demonstrated strong positive correlations with the total scale score. These results suggest that the sub-dimensions of the Perception of Positive Psychological Therapy in Sports Scale are conceptually coherent and that the construct represents a multidimensional yet integrated structure.
Benzer Tezler
- Gazi Eğitim Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor bölümü öğrencilerinde dolaşım ve solunuma etkili bazı parametrelerin“Boy, kilo, spor yapma yılı, sigara alışkanlığı”araştırılması
Başlık çevirisi yok
RASİM KALE
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. FADIL ERTOGAN
- ODTÜ Beden Eğitimi ve Spor bölümü 1985-1986 programının öğrencilerin fizyolojik kapasitelerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ALİ AHMET DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
- Spor salonlarında tesis büyüklüğüne bağlı olarak program ilkelerinin araştırılması
Formulation of the programme of requiriments related to the capacity of space in sports centers
MERAL ERDOĞAN
- Eskişehir okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş grubundaki çocukların ad bildiren sözcükleri edinim gelişimi
Başlık çevirisi yok
YASEMİN HOŞCAN