Geri Dön

CMIP6 iklim değişikliği senaryoları altında taşkın frekans analizi: Rüstemgedik Köprüsü (Muş) örneği

Flood frequency analysis under CMIP6 climate change scenarios: A case study of the Rüstemgedik Bridge (Muş)

PDF İndir

  1. Tez No: 1017513
  2. Yazar: SUAT İĞDE
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRAH YALÇIN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
  6. Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, CMIP6, Ekstrem yağış, GCM, SSP, Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli, Taşkın debisi, Taşkın frekans analizi, Taşkın hesapları, Yağış tahmini, Yağış-akış modelleri, İklim modelleri, Climate change, CMIP6, Extreme precipitation, GCM, SSP, Intergovernmental Panel on Climate Change, Flood flow, Flood frequency analysis, Flood calculation, Precipitation forecast, Rainfall-runoff models, Climate models
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İklim değişikliğinin tetiklediği ekstrem yağış olayları ile bu yağışların neden olduğu akımların öngörülebilmesi, sosyo-ekonomik yaşamın sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, iklim değişikliğinin Ağrı ilindeki aşırı yağış ve akım özellikleri üzerindeki etkileri, SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 emisyon senaryolarını içeren iki farklı paylaşımlı sosyo-ekonomik rota (SSP) kapsamında değerlendirilmiştir. Analizlerde, Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi'nin altıncı fazından (CMIP6) elde edilen 10 farklı Küresel Sirkülasyon Modeli (GCM) kullanılmıştır. Çalışmada, 1950-2014 dönemi CMIP6 tarihsel deney veriler referans alınmış, 2025-2099 dönemi için geleceğe yönelik projeksiyonlar incelenmiştir. Hem tarihsel hem de geleceğe yönelik GCM çıktıları, Ağrı meteoroloji istasyonu verileriyle dağılım eşleştirmesi yöntemi uygulanarak yanlılık düzeltmesine tabi tutulmuştur. Mevsimsel ve yıllık yağış ortalamalarındaki değişimler, tarihsel referans dönemi (1950-2014) ile kısa (2025-2049), orta (2050-2074) ve uzun vadeli (2075-2099) gelecek dönemler için 25'er yıllık periyotlar hâlinde analiz edilmiştir. Günlük maksimum yağış serileri kullanılarak 5, 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 yıllık tekerrürlü yağış miktarları log-normal (iki parametreli), log-normal (üç parametreli), log-Pearson tip III ve Gumbel olasılık dağılım fonksiyonları ile hesaplanmıştır. Tekerrür periyotlarına ilişkin elde edilen medyan değerler, SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryoları altındaki değişimlerin belirlenmesinde referans olarak kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, SSP2-4.5 senaryosu altında tekerrürlü yağış miktarlarında %16.9-%24.8; SSP5-8.5 senaryosu altında ise %19.7-%34.3 aralığında artış beklenmektedir. Yağışlardan türetilen akımlar Snyder yöntemi ile hesaplanmış olup, SSP2-4.5 senaryosunda %38.0-%52.0; SSP5-8.5 senaryosunda ise %52.3-%72.3 arasında artışlar öngörülmektedir. Mevsimsel değerlendirmeler, sonbahar ve yaz aylarında yağışlarda azalma, kış ve ilkbahar aylarında ise artış eğilimi olacağını göstermektedir. Bu çalışma, su ile ilgili altyapı projelerini planlarken değişen iklim koşullarını dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

The ability to predict extreme precipitation events triggered by climate change and the streamflows generated by these events is of great importance for the sustainability of socioeconomic life. In this study, the impacts of climate change on extreme precipitation and streamflow characteristics in Ağrı Province were evaluated under two Shared Socio-economic Pathway (SSP) scenarios, namely SSP2-4.5 and SSP5-8.5. In the analyses, ten different Global Circulation Models (GCMs) obtained from the sixth phase of the Coupled Model Intercomparison Project (CMIP6) were used. In this study, CMIP6 historical experiment data for the period 1950-2014 were taken as the reference, and future projections for the period 2025-2099 were examined. Both historical and future GCM outputs were subjected to bias correction using the distribution mapping method based on the observed data from the Ağrı meteorological station. Changes in seasonal and annual precipitation averages were analyzed for the historical reference period (1950-2014) and for short-term (2025-2049), medium-term (2050-2074), and long-term (2075-2099) future periods in 25-year intervals. Using daily maximum precipitation series, rainfall amounts with return periods of 5, 10, 25, 50, 100, 200, and 500 years were estimated using log-normal (two-parameter), log-normal (three-parameter), log-Pearson type III, and Gumbel probability distribution functions. The median values obtained for the return periods were used as reference values to determine the changes under the SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios. According to the results, increases of 16.9%-24.8% in return period precipitation are expected under the SSP2-4.5 scenario, while increases ranging from 19.7% to 34.3% are projected under the SSP5-8.5 scenario. The runoff derived from precipitation was calculated using the Snyder method, and increases of 38.0%-52.0% under the SSP2-4.5 scenario and 52.3%-72.3% under the SSP5-8.5 scenario are projected. Seasonal evaluations indicate a decrease in precipitation during autumn and summer, whereas an increasing trend is expected in winter and spring. This study emphasizes the importance of considering changing climate conditions when planning water-related infrastructure projects.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    802719

    Evaporation modelling of lake Turkana using artificial neural networks (ANNs) based on climate projections

    Turkana Gölü buharlaşma mıktarının iklim projeksıyonlarına dayalı olarak yapay sinir ağları (ANNs) ile modellenmesi

    DIANER CHERONOH BWOGO

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Bilim ve TeknolojiAnkara Üniversitesi

    Entegre Su Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YEŞİM AHİ

  2. Tez No

    998565

    İklim değişikliğinin Eskişehir'deki devlet ve il yollarındaki drenaj yapıları üzerindeki etkisi

    The impact of climate change on drainage structures on state and provincial roads in Eski̇şehi̇r

    MERT ŞABANO

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İnşaat MühendisliğiEskişehir Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA TOMBUL

  3. Tez No

    954786

    Global habitat suitability of rhagoletis pomonella (walsh, 1867) (diptera: tephritidae) under CMIP6 climate change scenarios predicted by ensemble model

    Rhagoletis pomonella (walsh, 1867) (diptera: tephritidae)'nın küresel habitat uygunluğunun CMIP6 iklim değişikliği senaryoları altında ensemble modeli ile belirlenmesi

    BINAFSH ALO KHALAF KHALAF

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    ZiraatHarran Üniversitesi

    Entomoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET MAMAY

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SHAHID FAROOQ

  4. Tez No

    1004121

    İklim değişikliği senaryoları altında erozyon risklerinin rusle modeli ile tahmini ve küresel atmosferik salınımların yağış erozivitesine etkileri

    Estimation of erosion risks under climate change scenarios using the rusle model and effects of global atmospheric oscillations on rainfall erosivity

    AHMET FARUK İPEK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERCAN KAHYA

  5. Tez No

    970705

    Integrating hybrid boosting machine learning models for enhanced streamflow projections acroos CMIP6 SSP climate scenarios: A hydrological perspective

    Hibrit boosting makine öğrenmesi modellerinin entegre edilmesiyle CMIP6 SSP iklim senaryoları kapsamında geliştirilmiş akım projeksiyonları: Hidrolojik bir bakış

    ABDULHADİ PALA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    İnşaat MühendisliğiGaziantep Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYTAÇ GÜVEN

Geri Dön