16. yüzyıl Osmanlı siyasetnamelerinde verilen öğütlerin niteliksel analizi
Qualitative analysis of the advices given in 16th century Ottoman political treatises
- Tez No: 1017490
- Danışmanlar: PROF. DR. SAİT AŞGIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Kamu Yönetimi, Political Science, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, 16. yüzyıl Osmanlı siyasetnamelerindeki öğütlerin niteliksel analizinin yapılması amaçlanmıştır. 16. yüzyılın ele alınmasının sebebi, araştırmanın hedefiyle örtüşen eserlerin bu dönemde takdim edilmiş olmasıdır. Bu doğrultuda, tezde ilk olarak“siyasetname”kavramına değinilmiş, siyasetnamelerin ortaya çıkışı ve bu türün genel özelliklerine yer verilmiştir. Osmanlı siyasetnamelerinden genel olarak bahsedildikten sonra ikinci kısımda 16. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin nasıl bir konumda olduğunu anlayabilmek için döneme dair genel bilgiler verilerek eserlerin uygun şekilde değerlendirilebileceği çerçevenin oluşturulması hedeflenmiştir. Sonrasında, tez kapsamında incelenmek üzere üç müellif grubundan seçilen siyasetnameler için onları kaleme alan kişiler ve muhtevaları konusunda temel bilgiler aktarılmıştır. Ayrıca eserlerin içinde yer alan öğütler ortaya koyulmuştur. Bu nasihatlerin belirli ölçütler bağlamında değerlendirilmesi ise tezin son bölümünü oluşturmaktadır. Yapılan analize göre, araştırmaya konu siyasetnamelerde, müelliflerin sahip oldukları mesleki birikim ve idari tecrübelerin hem içeriksel tercihlerine hem de öğütlerin sunuluş biçimine yansıdığı saptanmıştır. Bununla birlikte, nasihatlerin arka planının adalet, hak, doğruluk gibi“ahlaki”değerler ile temellendirilerek verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğütlerin içerikleri yönünden bakıldığında ise“ehl-i örf”müellifin kaleme aldığı eserde dönemin sorunlarına dair tavsiyeler açık bir biçimde yer alıyorken diğer müellif gruplarında problemleri ele alan ifadelerin oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Ayrıca, Sultan II. Murad'ın nasihatlerini havi eserin belirli noktalarda ehl-i ilim müellife daha yakın sonuçlar vermesi, Padişahın“ilmî”gelenekle şekillenmiş bir eğitim sürecinin yani ilmî odaklı bir yetişme tarzının yansıması olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to conduct a qualitative analysis of the advice presented in 16th century Ottoman political treatises. The focus on the 16th century is due to the fact that works aligning with the research objectives were submitted during this period. Accordingly, the thesis first addresses the concept of the political treatise, discussing its emergence and the general characteristics of this literary genre. Following a general discussion on Ottoman political treatises, the second section provides a contextual overview of the 16th century Ottoman Empire, with the objective of constructing an analytical framework through which the selected works can be appropriately evaluated. Following this, the thesis presents essential background information on the authors and the content of the political treatises selected from three distinct authorial groups for detailed examination. Furthermore, the counsel contained within these texts is identified and categorized. The final section of the study is devoted to the evaluation of these admonitions according to a set of defined criteria. According to the analysis, it is observed that the authors' professional backgrounds and administrative experiences influenced both their content preferences and the manner in which the counsel was presented. Additionally, it is concluded that the underlying rationale of the advice is often grounded in moral values such as justice, rights, and truthfulness. In terms of content, the work authored by a member of the“ehl-i örf”class distinctly includes recommendations addressing the socio-political issues of the time, whereas similar expressions are found to be considerably limited in the works of other authorial groups. Furthermore, the fact that Sultan Murad II's advisory text, at certain points, yields results more closely aligned with those of the scholar-author (ehl-i ilim), has been interpreted as a reflection of the Sultan's upbringing shaped by an intellectual tradition—that is, an education process oriented towards scholarly values.
Benzer Tezler
- Fundamentals of authority and legitimacy in the 16th century Ottoman siyasetnamas
On Altıncı asır Osmanlı siyasetnamelerinde otorite ve meşruiyetin temelleri
TAHİR YILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
TarihAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTAÇ YILDIZ
- Söylem kuramı ve XVI. yüzyıl siyasetnamelerinde söylem analizi
Discourse theory and discourse analaysis on political texts of 16th century
TOLGA ELBİRLİK
Doktora
Türkçe
2015
DilbilimCelal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERHAT KARABULUT
- 17. Yüzyıl siyasetnâmelerinin temel meseleleri: Hâbnâme üzerinde bir değerlendirme
Fundamental issues of 17th century politicsbook: An analysis of Hâbnâme
ABDULLAH KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Siyasal BilimlerUludağ ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERDA KÜÇÜKALP
- 16. yüzyıl Osmanlı saray dokumaları ve dokumacılık sanatında tasarımcının rolü
Başlık çevirisi yok
AZAR VAGHEFİ
- 16. yüzyıl Osmanlı Dönemi minyatür sanatı ve Kanuni Dönemi minyatür sanatçısı Matrakçı Nasuh
Başlık çevirisi yok
NİLGÜN ÇAĞLAYAN