Kula-Selendi (Manisa) yöresinin hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal incelenmesi
Hydrogeological and hydrogeochemical investigation of the Kula-Selendi (Manisa) region
- Tez No: 1017484
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLTEKİN TARCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çevre Mühendisliği, Jeoloji Mühendisliği, Halk Sağlığı, Environmental Engineering, Geological Engineering, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora çalışması, Kula-Selendi (Manisa) yöresinde yeraltı sularının hidrojeokimyasal özelliklerini ve iz element kaynaklarını, ayrıca bunlarla ilişkili sağlık ve çevresel risklerin jeolojik denetimini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında sulama suyu-toprak etkileşimleri ile tarımsal toprakların potansiyel ekolojik riskleri incelenmiştir. Kayaçlar ve yeraltı sularındaki doğal radyoaktivitenin litolojik kontrolü değerlendirilmiştir. Topraklar için litoloji temelli doğal arka plan değerleri geliştirilmiş ve sulama sularına yönelik birleşik bir risk skoru oluşturulmuştur. Su, toprak ve kayaç örneklerinde majör, iz ve radyolojik parametrelerin birlikte ele alınması, hidrojeokimyasal süreçlerin ve element mobilizasyon mekanizmalarının ayırt edilmesini sağlamıştır. Yeraltı suları, düşük mineralli soğuk sularda kalsiyum-magnezyum-bikarbonat, termal ve mineralli sularda ise sodyum-bikarbonat fasiyesiyle temsil edilmektedir. Temel bileşen analizi, jeotermal akışkanlarda silikat ayrışmasına bağlı bor ve lityum zenginleşmesini, sedimanter akiferlerde karbondioksit etkili karbonat çözünmesini, sığ akiferlerde nitrat ve sülfatla temsil edilen antropojenik ve oksidasyon kontrollü girdileri ve majör iyon kimyasından büyük ölçüde bağımsız arsenik mobilizasyonunu ortaya koymuştur. Arsenik zenginleşmesinin, jeotermal sistemlerden büyük ölçüde bağımsız olarak, sedimanter akiferlerin yapısal ve stratigrafik özellikleri tarafından kontrol edildiği belirlenmiştir. Sağlık risk değerlendirmeleri, arseniğin birincil; lityum, bor ve nitratın ise ikincil düzeyde yer aldığı bir risk hiyerarşisini ortaya koymaktadır. Kayaçlarda potasyumca zengin birimlerin doğal radyolojik doz parametrelerini kontrol ettiği, sulardaki yüksek brüt beta aktivitelerinin ise ağırlıklı olarak jeojenik ve potasyum kökenli olduğu saptanmıştır. Bu çalışma, jeojenik ve antropojenik süreçleri bütünleşik bir yaklaşımla ele alarak, Kula-Selendi yöresinde yeraltı suyu ve tarımsal toprak yönetimine yönelik değerlendirmeler için hidrojeolojik bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation aimed to elucidate the hydrogeochemical characteristics of groundwater and the sources of trace elements, as well as the geological controls on the associated health and environmental risks, in the Kula-Selendi (Manisa) region. The study also examined irrigation water-soil interactions and the potential ecological risks of agricultural soils. The lithological control of natural radioactivity in rocks and groundwater was evaluated. Lithology-based natural background values were developed for soils, and a composite risk score was established for irrigation waters. The integrated evaluation of major, trace, and radiological parameters in water, soil, and rock samples enabled the identification of hydrogeochemical processes and element mobilization mechanisms. Groundwater was characterized by the calciummagnesium-bicarbonate facies in low-mineralized cold waters and by the sodiumbicarbonate facies in thermal and mineralized waters. Principal component analysis revealed boron and lithium enrichment associated with silicate weathering in geothermal fluids, carbon dioxide-driven carbonate dissolution in sedimentary aquifers, anthropogenic and oxidation-controlled inputs represented by nitrate and sulfate in shallow aquifers, and arsenic mobilization largely independent of major-ion chemistry. Arsenic enrichment was found to be controlled primarily by the structural setting and stratigraphic framework of the sedimentary aquifers, rather than by geothermal systems. Health risk assessments revealed a risk hierarchy in which arsenic posed the primary risk, whereas lithium, boron, and nitrate were of secondary importance. Potassium-rich rock units were found to control natural radiological dose parameters, whereas elevated gross beta activities in waters were predominantly geogenic and potassium-derived. By addressing geogenic and anthropogenic processes through an integrated approach, this study provided a hydrogeological framework for groundwater and agricultural soil management in the Kula-Selendi region.
Benzer Tezler
- Manisa Kula ilçesi folkloru üzerinde inceleme çalışmaları
Başlık çevirisi yok
AĞGÜL ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Halk Bilimi (Folklor)İstanbul Teknik ÜniversitesiHalk Bilimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. AFŞİN EMİRALİOĞLU
- Selendi (Manisa)ilçe merkezinin coğrafi etüdü
The geographical study of city centre of Selendi (Manisa)
ŞUHAYİP TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
CoğrafyaAfyon Kocatepe ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SELAHATTİN POLAT
- Kula peribacalarının oluşumunda etkili olan etmen ve süreçler
Effective factors and processes in the formation of Kula fairy chimneys
GÜLNİHAL UZ
- Selendi kazası (Dikey boyutta bir yerel tarih çalışması)
District of Selendi (A vertical dimension history study)
SONGÜL ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
TarihUşak ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİM SAVAŞ
DOÇ. DR. MEHMET KARAYAMAN
YRD. DOÇ. YÜKSEL ERSAN
- Manisa il ve ilçelerinde yetiştirilen susam çeşitlerinin; dağılımı ve mevcut durumunun araştırılması
Investigation on the distribution of sesame variety and current status of sesame production in mani̇sa province
MELTEM ÜMMETOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ZiraatCelal Bayar ÜniversitesiTarımsal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCER TAŞKIN
DR. A.ŞEMSETTİN TAN