Dijital olgunluk seviyesinin lojistik sektöründe performans değerlemesine (ÇKKV, VZA) etkisi
The effect of digital maturity level on performance valuation (MCDM, DEA) in the logistics sector
- Tez No: 1017180
- Danışmanlar: PROF. DR. SELAMİ ÖZCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Lojistik, Dijital Olgunluk, Performans, Çok Kriterli Karar Verme, Veri Zarflama Analizi, Logistics, Digital Maturity, Performance, Multi-Criteria Decision Making, Data Envelopment Analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünyayı bir köy haline dönüştüren günümüz medeniyeti, tüketicilerin ihtiyaçlarını hem çeşitlilik hem de miktar olarak artırması sonucu, ulusal ve uluslararası lojistik faaliyetleri ve dolayısıyla da lojistik firmaları büyük önem kazanmış durumdadır. Ancak bu firmalar, varlıklarını devam ettirebilmek, etkin çalışabilmek ve diğer rakip firmalara rekabet edebilmek için sürekli mevcut durumlarını kontrol etmek varsa yeni teknolojik ve benzeri gelişmeleri takip etmek ve ona göre pozisyon almak zorundadırlar. Bu ise, ancak periyodik olarak farklı yöntemler kullanılarak performansın ölçülmesi ve değerlendirilmesiyle mümkün olmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki lojistik firmalarının dijital olgunluk seviyeleri belirlenerek, ÇKKV ve VZA yöntemleri ile elde edilen performans ve etkinlik sonuçlarının karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın kavramsal çerçeve başlığı altında lojistik, dijital olgunluk, performans, çok kriterli karar verme ve veri zarflama analizi konuları hakkında detaylı bilgiler verilmektedir. Uygulama başlığı altında ise 16 lojistik firmasının üç adımda analizleri yapılmaktadır. Birinci adımda yapılan anket ve verilen cevaplar sonucu dijital olgunluk seviyeleri belirlenmiş ve radar grafiğiyle gösterilmiştir. İkinci adımda firmaların 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı verileri (finansal kaldıraç, çalışan sayısı, toplam aktif, özkaynak, vergi öncesi kar, hasılat, ihracat miktarı) ile CRITIC ve ENTROPİ ağırlıkları ile TOPSİS ve MABAC sıralamaları belirlenmiş ve yorumlanmıştır. Üçüncü adımda ise aynı veriler ile girdi yönelimli CCR ve girdi yönelimli BCC analizleri ile firmaların etkinlikleri araştırılmış ve etkin olmayan firmaların her bir kriteri için potansiyel iyileştirme önerileri yüzdelik oranlarla verilmiştir. Korelasyon analizleri neticesinde, dijital olgunluk seviyesi ile hem ÇKKV hem de VZA performans/etkinlik ölçümleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiş olmakla birlikte, ilişkinin orta düzeyde kalması dijital dönüşümün tek başına yeterli olmadığını; organizasyonel, stratejik ve operasyonel faktörlerle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ÇKKV ile VZA sonuçları arasında orta düzeyde pozitif bir uyum bulunmaktadır. Bu uyum, iki farklı performans ölçüm yönteminin lojistik firmalarını büyük ölçüde benzer şekilde sıraladığını teyit etmektedir.
Özet (Çeviri)
Today's civilization, which has transformed the world into a global village, has significantly increased the importance of national and international logistics activities and, consequently, logistics companies, as consumers' needs continue to expand both in variety and quantity. However, in order for these companies to sustain their existence, operate efficiently, and compete with rival firms, they must continuously monitor their current status, follow new technological and similar developments, and position themselves accordingly. This is only possible through the periodic measurement and evaluation of performance using different methods. In this study, it is aimed to determine the digital maturity levels of logistics companies in Türkiye and compare the performance and efficiency results obtained through MCDM and DEA methods. In line with this objective, detailed information is provided under the conceptual framework section regarding logistics, digital maturity, performance, multi-criteria decision-making, and data envelopment analysis. Under the application section, analyses of 16 logistics companies are conducted in three stages. In the first stage, digital maturity levels were determined based on surveys and responses, and illustrated using radar charts. In the second stage, using the companies' data for the years 2021, 2022, 2023, and 2024 (financial leverage, number of employees, total assets, equity, profit before tax, revenue, and export amount), TOPSIS and MABAC rankings were established and interpreted based on CRITIC and ENTROPY weights. In the third stage, using the same data, the efficiencies of the companies were examined through input-oriented CCR and input-oriented BCC analyses, and potential improvement suggestions for each criterion of inefficient firms were provided in percentage terms. As a result of the correlation analyses, although positive and significant relationships were identified between digital maturity level and both MCDM and DEA performance/efficiency measurements, the moderate level of these relationships revealed that digital transformation alone is not sufficient and should be supported by organizational, strategic, and operational factors. In addition, a moderate positive consistency was found between the MCDM and DEA results. This consistency confirms that the two different performance measurement methods rank logistics companies in a largely similar manner.
Benzer Tezler
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Osilaskoplar için dijital hafıza ünitesi sentezi
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ LİMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Analog dijital çeviricilerin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇAPRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Örnekle-tut ve analogtan dijitale çevirme devrelerinin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ERTUĞRUL İPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Digital alan kalp hastalarının ilaç kullanımına uyumu ve uyumu etkileyen faktörler
The Drug adaptability of heart patients taking digitalis and factors affecting the adaptability
MÜYESSER ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU