Kemoterapi ile indüklenen periferal nöropati mekanizmalarının in siliko yöntemlerle araştırılması
Investigation of chemotherapy-induced peripheral neuropathy mechanisms using in silico methods
- Tez No: 1017089
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUAT KARAKUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Farmasötik Toksikoloji, Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmaceutical Toxicology, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eczacılık Meslek Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eczacılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kemoterapötikler kanser tedavisinde yaygın olarak kullanılmakta ve hastalığın kontrol altına alınmasında önemli rol oynamaktadır. Bununla birlikte, bu ilaçların neden olduğu advers etkiler tedavi sürecini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu etkilerden biri olan kemoterapi ile indüklenen periferal nöropati (KİPN), hastaların yaşam kalitesini düşürmekte ve tedaviye uyumu zorlaştırmaktadır. Bu tez çalışmasında, KİPN gelişiminde rol oynayabilecek moleküler mekanizmaların in siliko yöntemlerle araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda dokuz kemoterapötik ilaç (bortezomib, dosetaksel, paklitaksel, karboplatin, oksaliplatin, sisplatin, vinkristin, vinblastin ve talidomid) değerlendirilmiş ve nörotoksisite potansiyelleri ADMETlab 3.0, admetSAR 3.0, ProTox-3.0 ve DeepToxLab ile tahmin edilmiştir. Ayrıca ilaçlar ile periferal nöropati arasındaki ortak genler, gen ontolojileri, protein-protein etkileşimleri, moleküler yolaklar ve gen-gen etkileşimleri CTD, DAVID, STRING v12, Cytoscape ve GeneMANIA ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, kemoterapötik ajanların periferal nöropati gelişiminde nörotrofik sinyalizasyon, inflamasyon, apoptoz, transkripsiyonel düzenleme ve hücre döngüsü kontrolü ile ilişkili ortak ve özgün mekanizmalar üzerinden etkili olabileceğini göstermiştir. Bortezomib ilişkili nöropatide nörotrofin sinyal yolağının baskılanması, dosetaksel ilişkili nöropatide hücre döngüsünün bozulması ve paklitaksel ilişkili nöropatide HIF1A, RELA ve ESR1 aracılı inflamatuvar ve apoptotik süreçler ön plana çıkmıştır. Platin türevi ajanlarda inflamasyon, transkripsiyonel düzenleme ve apoptotik mekanizmaların önemli rol oynayabileceği belirlenmiştir. Vinkristin kaynaklı nöropatide TNF sinyal yolağı ile hücre iskeleti organizasyonu ve inflamasyon ilişkili genlerin etkili olabileceği öngörülürken, vinblastin için belirgin bir mekanizma saptanmamıştır. Talidomid ilişkili nöropatide ise FGF ailesi üyelerinin nörotrofik destek ve hücresel düzenleme süreçlerinde rol oynayabileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bu tez çalışması bu kemoterapötiklerle indüklenen periferal nöropati gelişiminde rol oynayabilecek potansiyel moleküler hedefleri ve biyolojik yolakları ortaya koymakta; elde edilen bulguların gelecekte gerçekleştirilecek çalışmalar için yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Chemotherapeutics are widely used in cancer treatment and play a crucial role in disease control. However, adverse effects associated with these drugs may negatively affect the treatment process. One of these adverse effects, chemotherapy-induced peripheral neuropathy (CIPN), significantly reduces patients' quality of life and may impair treatment adherence. This thesis aimed to investigate the molecular mechanisms potentially involved in the development of CIPN using in silico approaches. In this context, nine chemotherapeutics (bortezomib, docetaxel, paclitaxel, carboplatin, oxaliplatin, cisplatin, vincristine, vinblastine, and thalidomide) were evaluated, and their neurotoxicity potentials were predicted using ADMETlab 3.0, admetSAR 3.0, ProTox-3.0, and DeepToxLab. Furthermore, common genes, gene ontologies, protein-protein interactions, molecular pathways, and gene-gene interactions associated with these drugs and peripheral neuropathy were analyzed using CTD, DAVID, STRING v12, Cytoscape, and GeneMANIA. The findings indicated that chemotherapeutics may contribute to the development of peripheral neuropathy through both shared and distinct mechanisms related to neurotrophic signaling, inflammation, apoptosis, transcriptional regulation, and cell cycle control. Suppression of the neurotrophin signaling pathway was highlighted in bortezomib-associated neuropathy, whereas disruption of cell cycle regulation was prominent in docetaxel-induced neuropathy. In paclitaxel-associated neuropathy, HIF1A-, RELA-, and ESR1-mediated inflammatory and apoptotic processes appeared to play important roles. For platinum-based agents, inflammatory responses, transcriptional regulation, and apoptosis-related mechanisms were identified as key contributors. In vincristine-induced neuropathy, the TNF signaling pathway, together with genes involved in cytoskeletal organization and inflammation, may play critical roles, whereas no distinct mechanism could be identified for vinblastine-induced neuropathy. In thalidomide-associated neuropathy, members of the FGF family were found to be potentially involved in neurotrophic support and cellular regulatory processes. In conclusion, this thesis identifies potential molecular targets and biological pathways that may play a role in the development of peripheral neuropathy induced by these chemotherapeutics. The findings are considered to be guiding for future studies.
Benzer Tezler
- Meme kanseri tedavisinde postoperatif radyoterapi ve adjuvan kemoterapinin lokal ve uzak metastazlara etkisi
Başlık çevirisi yok
AHMET KİZİR
- Kronik servisit-serviks erozyonunda elektrokoter ve kriokoter uygulaması sonuçlarının karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
AYŞE DOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Kadın Hastalıkları ve DoğumUludağ ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
- Kanserli çocukların hastalık ve tedaviye ilişkin psikolojik tepkilerinin belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
HİCRAN ÇAVUŞOĞLU