Türkiye'de kadın istihdamının tahmininde yeniden örneklemeye dayalı regresyon yaklaşımı
A resampling-based regression approach for the estimation of female labor force participation in Türkiye
- Tez No: 1016994
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAYRİYE ESRA AKYÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İstatistik, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İstatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye'de kadın istihdamının gelecekteki seyri hakkında daha doğru ve güvenilir tahminler elde etmek ve istihdamı etkileyen faktörleri belirleyebilmek amacıyla geleneksel regresyon analizlerinin ötesine geçilerek, Bootstrap ve Jackknife gibi yeniden örnekleme yöntemlerinin kullanılması amaçlanmıştır. Böylece kadın istihdamını etkileyen faktörlerin model üzerindeki etkileri daha detaylı ve sağlam bir şekilde incelenmiştir. Yeniden örnekleme yöntemlerinin temel prensibi, mevcut veri setinden çok sayıda yeni örneklem oluşturarak ve bu örneklem üzerinde tekrarlanan analizler yaparak modelin performansını değerlendirmektir. Bu yaklaşım, modelin tahmin hatalarını azaltarak sonuçların güvenilirliğini artırmayı hedeflemektedir. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre; 19902024 dönemini kapsayan verilerde kadın iş gücü katılımının % 25 ile % 34 arasında, düşük standart hata payıyla nispeten durağan bir seyir izlediği görülmüştür. Buna karşın, internet kullanım oranlarının % 0,008 gibi çok düşük seviyelerden % 87 seviyelerine çıkması dijital dönüşümdeki heterojen yapıyı, doğurganlık oranının ise 3,1'den 1,5 seviyelerine gerilemesi demografik dönüşümün kademeli etkisini ortaya koymaktadır. Yapılan analizlerde modelin açıklayıcılık gücünü temsil eden belirleyicilik katsayısının (R2) 0,998 gibi mükemmele yakın bir değerde hesaplanması, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkendeki değişimi açıklama oranının oldukça yüksek olduğunu kanıtlamaktadır. Ancak modelde yer alan değişkenlerin VIF değerlerinin kritik eşik olan 10'un çok üzerinde olması (özellikle doğurganlık oranında 179,5 ve küreselleşmede 62,95), ciddi bir çoklu doğrusallık sorununa işaret etmektedir. Bu yapısal bağımlılık nedeniyle standart En Küçük Kareler (EKK) yöntemi yerine katsayılara ceza terimi ekleyerek varyans dengesini iyileştiren Ridge, Lasso ve Elastik-Net gibi düzenlileştirme yöntemleri tercih edilmiştir. Ridge regresyonu sonuçları incelendiğinde; internet kullanımı, enflasyon oranı, kentleşme ve doğurganlık oranının kadın istihdamı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğu saptanmıştır (p<0.05). Model performansları karşılaştırıldığında, Ridge orijinal modelinin en yüksek açıklayıcılık R2=0,8716 ve en düşük hata düzeyleri (RMSE=0,9031) ile öne çıktığı görülmektedir. Jackknife yöntemi uygulandığında hata oranlarında belirgin bir artış yaşansa da Bootstrap yöntemindeki tekrar sayılarının artırılması sonuçlarda yüksek bir tutarlılık sağlamıştır. Bu bağlamda, özellikle B=10,000 tekrarlı Bootstrap yönteminin, hata payındaki küçük artışlara rağmen metodolojik açıdan daha sağlam, kararlı ve genellenebilir tahminler sunduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, it is aimed to go beyond traditional regression analyses by employing resampling methods such as Bootstrap and Jackknife in order to obtain more accurate and reliable forecasts regarding the future trajectory of female employment in Türkiye and to identify the factors affecting employment. In this context, the effects of variables influencing female employment are examined in a more detailed and robust manner within the model framework. The fundamental principle of resampling methods is to generate a large number of new samples from the original dataset and to evaluate model performance through repeated analyses on these samples. This approach aims to enhance the reliability of the results by reducing estimation errors. According to the findings, female labor force participation in Türkiye exhibited a relatively stable trend between 25% and 34% over the period 19902024, with low standard error margins. In contrast, the increase in internet usage rates from as low as 0,008% to 87% highlights the heterogeneous nature of digital transformation, while the decline in the fertility rate from 3,1 to 1,5 reflects the gradual impact of demographic transition. The coefficient of determination (R2), representing the explanatory power of the model, is calculated to be 0,998, indicating that the independent variables explain a very large proportion of the variation in the dependent variable. However, the VIF values of the variables in the model are significantly above the critical threshold of 10 (particularly 179,5 for fertility rate and 62,95 for globalization), indicating a serious multicollinearity problem. Due to this structural dependency, instead of the standard Ordinary Least Squares (OLS) method, regularization techniques such as Ridge, Lasso, and Elastic-Net, which improve variance balance by introducing a penalty term to the coefficients, are employed. The results of the Ridge regression analysis reveal that internet usage, inflation rate, urbanization, and fertility rate have statistically significant effects on female employment (p<0.05). When comparing model performances, the original Ridge model stands out with the highest explanatory power (R2=0,8716) and the lowest error levels (RMSE=0,9031). Although the application of the Jackknife method leads to a noticeable increase in error rates, increasing the number of Bootstrap replications ensures a high level of consistency in the results. In this context, the Bootstrap method with B=10,000 replications is found to provide more robust, stable, and generalizable estimates despite slight increases in error margins.
Benzer Tezler
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN