Geri Dön

Deprem sonrası yaşanan travmatik stres, bireysel afet dirençliliği ve afet okuryazarlığı ilişkisi

The relationship between post-earthquake traumatic stress, individual disaster resilience and disaster literacy

PDF İndir

  1. Tez No: 1016986
  2. Yazar: FATMA AKGÜL
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURÇİN KÜÇÜK KENT
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Afet yönetimi, Farkındalık, Disaster management, Awareness
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gümüşhane Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Doğa kaynaklı afetler; ölüm, yıkım ve travmaya neden olarak, afetzedelerde fiziksel etkilerin yanında posttravmatik stres gibi psikolojik sorunlara da yol açmaktadır. Afet yönetimi süreçlerinde bilgi düzeyinin artırılması ve toplumsal farkındalığın geliştirilmesi, afetlerin olumsuz etkilerinin azaltılması ve dirençliliğin artırılması açısından önem taşımaktadır. Bu araştırma, 6 Şubat 2023 depremleri sonrası Hatay ilinde 18–60 yaş arası bireylerde deprem sonrası travma düzeyi, bireysel afet direnci ve afet okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kesitsel, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde planlanan çalışmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Deprem Sonrası Travma Düzeyini Belirleme (DSTD) ölçeği, Bireysel Afet Direnci (BAD) ölçeği ve Afet Okuryazarlığı (AFOY) ölçeği kullanılarak anket yoluyla toplanmış, SPSS ve AMOS programlarıyla analiz edilmiştir. Ortalama puanlar (DSTD: 60,06±19,223; BAD: 64,62±10,832; AFOY: 208,32±38,157), örneklemde afet okuryazarlığının sınırlı, afet direncinin orta-üst düzeyde ve travma düzeyinin eşik üzerinde olduğunu göstermektedir. Afet okuryazarlığının bireysel afet direncine etkisinde deprem sonrası travma düzeyinin aracı rolünü incelemek amacıyla yapılan analizde, afet okuryazarlığının afet direnci üzerindeki toplam etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (c = 0,447, %95 CI [0,386, 0,508]). Afet okuryazarlığının travma düzeyini anlamlı biçimde azalttığı (a = -0,132, %95 CI [-0,250, -0,014]) ve travma düzeyinin de afet direncini negatif yönde etkilediği (b = -0,193, %95 CI [-0,230, -0,155]) saptanmıştır. Dolaylı etkinin de anlamlı olması (ab = 0,025, %95 CI [0,001, 0,053]) travma düzeyinin aracı rolünü desteklemektedir. Afet okuryazarlığının etkisinin, travma değişkeni modele eklendiğinde azalmış olsa bile devam etmesi, kısmi aracılığı göstermektedir. Bulgulara dayanarak, bireysel afet direncini güçlendirmek için afet okuryazarlığı eğitimlerinin psikolojik destek ve travmayla başa çıkma becerilerini içermesi önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

Natural disasters cause death, destruction, and trauma, leading not only to physical effects but also to psychological problems such as post-traumatic stress in disaster victims. Increasing the level of knowledge and improving public awareness in disaster management processes are important in terms of reducing the negative impacts of disasters and enhancing resilience. This research examines the relationship between post-earthquake trauma level, individual disaster resilience, and disaster literacy among individuals aged 18–60 living in Hatay Province following the earthquakes of February 6, 2023. This study was designed as a cross-sectional, descriptive, and correlational study, and participants were recruited using a convenience sampling method. The data were collected through surveys using the Post-Earthquake Trauma Level Determination (PETLD) scale, the Individual Disaster Resilience (IDR) scale, and the Disaster Literacy (DL) scale, and were analyzed using SPSS and AMOS programs. The mean scores (PETLD: 60.06±19.223; IDR: 64.62±10.832; DL: 208.32±38.157) indicate that disaster literacy was limited, disaster resilience was at a moderate-to-high level, and trauma level was above the threshold in the sample. In the analysis conducted to examine the mediating role of post-earthquake trauma level in the effect of disaster literacy on individual disaster resilience, it was determined that the overall effect of disaster literacy on disaster resilience is statistically significant (c = 0.447, 95% CI [0.386, 0.508]). It was found that disaster literacy significantly reduced trauma levels (a = -0.132, 95% CI [-0.250, -0.014]) and that trauma levels negatively affected disaster resilience (b = -0.193, 95% CI [-0.230, -0.155]). The significant indirect effect (ab = 0.025, 95% CI [0.001, 0.053]) supports the mediating role of trauma levels. The persistence of disaster literacy's impact, even though it decreased when the trauma variable was added to the model, demonstrates partial mediation. Based on the findings, it is recommended that disaster literacy education programs include psychological support and trauma coping skills to strengthen individual disaster resilience.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    946424

    İstanbul'da belediye çalışanlarının afet sonrasında ruh sağlığı etkilenimlerinin ve gelecekteki afetlere bireysel hazırlıklarının değerlendirilmesi

    Assessing the effects of disasters on the mental health of municipal workers in İstanbul and their individual preparedness for future disasters

    GÖKÇE HAZAR OTÇU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Halk Sağlığıİstanbul Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVGİ CANBAZ

  2. Tez No

    867531

    Depremi yaşamış postpartum dönemdeki kadınların deneyim ve psikososyal gereksinimlerinin ıncelenmesi

    Examining the experience and psychosocial needs of postpartum women who have experienced the earthquake

    RABİA ALTAY ERDOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Kadın Hastalıkları ve DoğumEge Üniversitesi

    Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. RUŞEN ÖZTÜRK

  3. Tez No

    967371

    6 şubat 2023 depremi sonrası alkol ve madde kullanım bozukluğu prevalansı ve etkileyen faktörler: Antakya konteyner kent örneklemi

    Prevalence and associated factors of alcohol and substance use disorders following the february 6, 2023 earthquake: Antakya container city sample

    HÜLYA ALKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriHatay Mustafa Kemal Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET HANİFİ KOKAÇYA

  4. Tez No

    856079

    6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin yıkıcı etkisiyle başa çıkmada etkili olan faktörler

    Factors effective in coping with destructive impacts of the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes

    BÜŞRA MELTEM ÖZGÖLET

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimSakarya Üniversitesi

    Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT UTKUCU

  5. Tez No

    943905

    Individual Self-Help Plus (SH+) for women earthquake survivors: Pilot randomized controlled trial

    Depremden etkilenen kadınlar için bireysel Self-Help Plus (SH+): Pilot randomize kontrollü çalışma

    ASUDE UÇAL

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    PsikolojiKoç Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ZEYNEP CEREN ACARTÜRK

Geri Dön