DM tanılı hepatosteatoz saptanan hastalarda pioglitazon ve SGLT2 inhibitörü kullanımının MASH gelişimi üzerine etkisinin FIB-4 ve APRI skorları ile değerlendirilmesi
Assessment of the impact of pioglitazone and SGLT2 inhibitor therapy on the development of metabolic dysfunction–associated steatohepatitis (MASH) in patients with diabetes mellitus and hepatic steatosis using FIB-4 and APRI scores
- Tez No: 1016720
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET YAMAK, DR. SEHER İREM ŞAHİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Antidiyabetikler, Diabetes mellitus, Karaciğer yağlanması, Diabetes mellitus, Fatty liver
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve amaç: Tip 2 diyabet mellitus (T2DM) hastalarında karaciğer yağlanması (hepatosteatoz), ultrasonografi ile sıklıkla saptanan ve metabolik ilişkili steatohepatit (MASH) gibi ilerleyici karaciğer hastalıklarına dönüşebilen önemli bir klinik problemdir. MASH'nin ilerlemesinde fibrozis derecesi belirleyici olduğundan, fibrozis riskinin noninvaziv belirteçlerle (FIB-4 ve APRI skorları) değerlendirilmesi klinik açıdan büyük önem taşımaktadır. Son yıllarda, hem pioglitazon hem de SGLT2 inhibitörlerinin hepatosteatoz ve fibrozis üzerine olumlu etkileri bildirilmiştir. SGLT2 inhibitörlerinin FIB-4 ve APRI skorlarını anlamlı şekilde azalttığı, pioglitazonun ise özellikle steatoz ve transaminaz değerlerinde iyileşme sağladığı gösterilmiştir. Ayrıca, kombinasyon tedavisinin fibrozis ve inflamasyonda sinerjik faydalar sağlayabileceğine dair ön bulgular mevcuttur. Bu tez çalışması, USG ile hepatosteatoz saptanan T2DM hastalarında en az 6 aylık süreyle uygulanan pioglitazon, SGLT2 inhibitörü ve kombinasyon tedavilerinin başlangıç ve tedavi sonrası FIB-4 ve APRI skorları üzerinden MASH açısından karşılaştırmalı değerlendirilmesini amaçlamakta olup, hem klinik izlemde hem de tedavi seçiminde yol gösterici olabilecek güncel bir veri sunmayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, retrospektif, kesitsel, tek merkezli olup Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye polikliniğine başvuran DM tanılı hastalardan USGde hepatosteatoz tanımlanmış olanları dahil edilerek planlanmıştır. TUEK onayı alındıktan sonra hasta dosyaları ve hastane bilgi işlem sisteminden veriler tedarik edilmiştir. Elde edilen bu veriler üzerinden hasta bilgileri değerlendirilerek veriler SPSS programı kullanılarak kaydedilip istatiksel analizleri yapılmıştır. Çalışmanın istatistiksel gücünü belirlemek amacıyla yapılan power analizi, retrospektif kesitsel tasarım doğrultusunda üç bağımsız grup arasında (pioglitazon kullananlar, SGLT2 inhibitörü kullananlar ve her iki ilacı birlikte kullananlar) FIB-4 ve APRI skorları gibi sürekli değişkenlerin karşılaştırılması esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Analizde, gruplar arası farkın orta düzeyde olacağı varsayımıyla etki büyüklüğü Cohen's f = 0.25 olarak belirlenmiş; anlamlılık düzeyi (α) 0.05 ve istatistiksel güç (1-β) %80 olarak kabul edilmiştir. Bu parametrelerle G*Power 3.1 yazılımı kullanılarak yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) için power analizinde, her bir grupta en az 52 hasta olmak üzere toplamda 156 hastanın çalışmaya dahil edilmesinin istatistiksel olarak yeterli olacağı hesaplanmıştır. Bu analiz, gruplar arası olası farkların güvenilir biçimde değerlendirilmesini ve çalışmanın istatistiksel açıdan yeterli güce sahip olmasını sağlamayı amaçlamıştır. Bulgular: Çalışmada Tip 2 diyabet ve hepatosteatoz tanılı hastalarda farklı antidiyabetik tedavilerin FIB-4 ve APRI skorları üzerindeki etkileri değerlendirilmiş; özellikle Empagliflozin ve genel olarak SGLT2 inhibitörü içeren tedavilerin karaciğer fibrozisi ile ilişkili biyokimyasal belirteçlerde anlamlı iyileşme sağladığı gösterilmiştir. Metformin ve Empagliflozin kullanan gruplarda hem FIB-4 hem APRI skorlarında anlamlı düşüşler saptanırken, Dapagliflozin grubunda iyileşme eğilimi görülmüş ancak çoklu karşılaştırma düzeltmesi sonrası anlamlılık korunmamıştır. Pioglitazon grubunda ise grup içi bazı iyileşmeler gözlense de istatistiksel olarak belirgin sonuç elde edilmemiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda SGLT2 inhibitörü içeren tedaviler ile Pioglitazon arasında anlamlı üstünlük gösterilememiş olsa da, özellikle SGLT2 inhibitörü kullanan hastalarda grup içi analizlerde dikkat çekici düzeyde biyokimyasal düzelmeler izlenmiştir. Cinsiyet, başlangıç grade düzeyi ve ilaç kullanım süresine göre yapılan alt grup analizlerinde genel olarak anlamlı fark saptanmamış, ancak düşük grade düzeyine sahip hastalarda Metformin + Dapagliflozin kombinasyonunun daha belirgin fayda sağlayabileceğine yönelik eğilimler gözlenmiştir. Bulgular genel olarak SGLT2 inhibitörü temelli tedavilerin MASLD/MASH progresyonunu azaltmada potansiyel yarar sağlayabileceğini desteklemektedir. Sonuç: Bu çalışmada Tip 2 diyabet tanılı hepatosteatoz hastalarında özellikle SGLT2 inhibitörü temelli tedavilerin, non-invaziv fibrozis göstergeleri olan FIB-4 ve APRI skorları üzerinde olumlu etkiler sağladığı gösterilmiştir. Özellikle Empagliflozin kullanımının fibrozis belirteçlerinde anlamlı iyileşme ile ilişkili olduğu saptanırken, Dapagliflozin ve Pioglitazon monoterapilerinde daha sınırlı düzeyde değişiklikler izlenmiştir. Bununla birlikte SGLT2 inhibitörü içeren tedavilerin genel olarak MASLD/MASH progresyonunu azaltmada umut verici sonuçlar ortaya koyduğu görülmüştür. Bulgularımız, erken evre hepatosteatoz hastalarında metabolik kontrolün sağlanmasının ve uzun süreli tedavi yaklaşımlarının karaciğer fibrozisinin ilerlemesini önlemede önemli rol oynayabileceğini desteklemektedir. Ancak çalışmanın retrospektif ve tek merkezli yapısı ile sınırlı örneklem büyüklüğü nedeniyle daha geniş hasta gruplarında, prospektif ve uzun süreli çalışmalarla sonuçların desteklenmesine ihtiyaç bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: In patients with type 2 diabetes mellitus (T2DM), hepatic steatosis (hepatosteatosis) is a common clinical condition frequently detected by ultrasonography and has the potential to progress to more advanced liver diseases such as metabolic dysfunction–associated steatohepatitis (MASH). Given that the stage of fibrosis is the principal determinant of disease progression and prognosis in MASH, the assessment of fibrosis risk using noninvasive markers, particularly the FIB-4 and APRI scores, is of considerable clinical importance. In recent years, both pioglitazone and sodium–glucose cotransporter-2 (SGLT2) inhibitors have been reported to exert beneficial effects on hepatic steatosis and fibrosis. Evidence suggests that SGLT2 inhibitors significantly reduce FIB-4 and APRI scores, whereas pioglitazone is associated with improvements primarily in hepatic steatosis and transaminase levels. Furthermore, emerging data indicate that combination therapy may provide synergistic benefits in reducing hepatic fibrosis and inflammation. The present thesis aims to comparatively evaluate the effects of pioglitazone, SGLT2 inhibitors, and their combination on FIB-4 and APRI scores, both at baseline and after at least 6 months of treatment, in T2DM patients with ultrasonographically confirmed hepatic steatosis. This study seeks to generate up-to-date evidence that may guide both clinical follow-up and therapeutic decision-making in this patient population. Materials and methods: This study was designed as a retrospective, cross-sectional, single-center investigation, including patients with a diagnosis of diabetes mellitus (DM) who were admitted to the Internal Medicine outpatient clinic of Health Sciences University Haseki Training and Research Hospital and were found to have hepatic steatosis on ultrasonography (USG). Following approval from the Turkish Medical Specialty Education Board (TUEK), patient data were obtained from medical records and the hospital information system. The collected data were evaluated and recorded using the SPSS software, and statistical analyses were subsequently performed. To determine the statistical power of the study, a power analysis was conducted based on the retrospective cross-sectional design, focusing on the comparison of continuous variables such as FIB-4 and APRI scores among three independent groups (patients receiving pioglitazone, those receiving SGLT2 inhibitors, and those receiving combination therapy). Assuming a moderate effect size (Cohen's f = 0.25), the significance level (α) was set at 0.05 and the statistical power (1−β) at 80%. Using these parameters, a one-way analysis of variance (ANOVA) power calculation was performed with G*Power 3.1 software, which indicated that a minimum of 52 patients per group—corresponding to a total sample size of 156 patients—would be sufficient for the study. This analysis was intended to ensure adequate statistical power and the reliable detection of potential differences among the study groups. Results: In this study, the effects of different antidiabetic treatment regimens on FIB-4 and APRI scores were evaluated in patients with type 2 diabetes mellitus and hepatosteatosis. The findings demonstrated that Empagliflozin, and more broadly SGLT2 inhibitor-based therapies, were associated with significant improvements in biochemical markers related to liver fibrosis. Significant reductions in both FIB-4 and APRI scores were observed in the Metformin and Empagliflozin groups, whereas the Dapagliflozin group showed a trend toward improvement that did not retain statistical significance after correction for multiple comparisons. Although some within-group improvements were observed in the Pioglitazone group, no statistically significant overall effect was identified. Intergroup comparisons did not reveal a significant superiority of SGLT2 inhibitor-containing therapies over Pioglitazone; however, marked biochemical improvements were observed in within-group analyses, particularly among patients receiving SGLT2 inhibitors. Subgroup analyses based on sex, baseline grade, and duration of medication use generally did not demonstrate significant differences, although trends suggesting greater benefit of the Metformin plus Dapagliflozin combination in patients with lower baseline grade levels were noted. Overall, these findings support the potential beneficial role of SGLT2 inhibitor-based therapies in reducing the progression of MASLD/MASH. Conclusion: This study demonstrated that SGLT2 inhibitor-based therapies, particularly in patients with type 2 diabetes mellitus and hepatosteatosis, have favorable effects on non-invasive fibrosis markers such as FIB-4 and APRI scores. Empagliflozin use was associated with significant improvements in fibrosis indicators, whereas more limited changes were observed with Dapagliflozin and Pioglitazone monotherapies. Nevertheless, SGLT2 inhibitor-containing treatment regimens generally appeared to be promising in reducing the progression of MASLD/MASH. Our findings support the importance of achieving metabolic control and maintaining long-term treatment approaches in preventing the progression of liver fibrosis, especially in patients with early-stage hepatosteatosis. However, due to the retrospective single-center design and the limited sample size of the study, further prospective studies with larger patient populations and longer follow-up periods are needed to confirm these findings.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabet tanılı hastalarda non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) farkındalığı ve tedavisinin yönetiminin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Evaluation of NON-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) TYPE 2 diabetes patients: treatment management and awareness
RÜMEYSA KANTAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
İç HastalıklarıDokuz Eylül Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK DEMİR
- Ferrokrom fabrikasında çalışan işçilerde stogenetik çalışmalar
Başlık çevirisi yok
AYNUR ACAR
Doktora
Türkçe
1985
Tıbbi BiyolojiAkdeniz ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜVEN LÜLECİ
- Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü ve ünitelerinde kar ile gider arasındaki ilişki
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM OLGUN
- Ankara ilinde nazar ve nazarlıklar
Başlık çevirisi yok
H. FERİHA AKPINARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiEl Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİRDEVS KAYA
- Betonarme siloların projelendirilmesinde kullanılan yöntem ve yönetmeliklerin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ÜZEYİR AYAZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET DURMUŞ