Klinik müzik terapi uygulamalarına ilişkin bir inceleme
An examination of clinical music therapy practices
- Tez No: 1016449
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEYMA ERSOY ÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Müzikoloji ve Müzik Teorisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Müzik terapi, müzikal etkileşimi terapötik bir araç olarak kullanan ve klinik ortamlarda giderek daha sistematik biçimde uygulanan disiplinler arası bir alandır. Duygusal, fizyolojik, bilişsel ve sosyal iyileşme süreçlerini desteklemeyi hedefleyen bu disiplin, son yıllarda hastane ortamlarında daha görünür bir uygulama alanı hâline gelmiştir. Türkiye'de MÜZTED gibi dernekler ve bireysel girişimlerin katkısıyla müzik terapi alanında çeşitli adımlar atılmış olmakla birlikte, teorik bilgi ile klinik uygulama arasındaki ilişki hâlen tartışmaya açıktır. Türkçe alan yazınının sınırlı olması, klinik müzik terapi uygulamalarının müzikolojik açıdan ele alınmasını anlamlı kılmaktadır. Bu çalışma, söz konusu alana geniş ölçekli bir model önerme iddiası taşımadan, hastane ortamında gözlemlenen müzik terapi uygulamalarını müzikoloji perspektifinden betimlemeyi ve yorumlamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel sorusu şöyle belirlenmiştir: Müzikoloji disiplininin yöntemleri çerçevesinde bakıldığında, müzik terapi pratiğinin yöntemleri ve köklü bir sağlık kurumunun müzik terapi uygulamaları nasıl şekillenmektedir? Araştırmanın amacı ise bir müzikoloğun penceresinden değerlendirildiğinde, seçilen kurumun müzik terapi departmanının izlediği yöntemlerin tespiti ve yorumlanmasıdır. Çalışma, genellenebilir sonuçlar üretme iddiası taşımayan betimleyici ve yorumlayıcı bir alana bakış niteliği taşımaktadır. Yöntemsel çerçeve, medikal etnomüzikoloji ile müzik terapi disiplinleri arasındaki kesişim noktasını müzikolog perspektifinden ele almaktadır. Etnomüzikoloji araştırmalarında kullanılan doğrudan gözlem ve saha çalışması geleneği, bu çalışmanın yöntemsel gerekçesini oluşturmaktadır. Türkçe ve uluslararası alan yazınına ilişkin taramanın ardından araştırmacı, 2022 güz döneminde New York'ta bir hastanede üç aylık bir klinik yerleştirme sürecini tamamlamıştır. Araştırmacı, bu süreçte kurumun klinik yerleştirme programı kapsamında misafir araştırmacı olarak yer almış; burada sunulan içerik, alan deneyimlerine ve araştırmacı tarafından tutulan alan notlarına dayalı bir değerlendirme niteliği taşımaktadır. Tüm aktarımlar, kurumun etik ilkeleri ve HIPAA standartları gözetilerek anonim biçimde düzenlenmiştir. Klinik yerleştirme sürecinde edinilen alan notları, bu metnin betimleyici çerçevesini oluşturmaktadır. Sunulan içerik, deneyim paylaşımı niteliğinde olup, tanımlanabilir hasta verisi içermemekte ve sistematik bir hasta verisi toplama amacı taşımamaktadır. Bu nedenle çalışma, klinik sonuçları ölçen bir araştırma olarak değil, müzik terapi uygulama süreçlerinin müzikolojik bağlamda incelenmesine dayalı bir alan değerlendirmesi olarak konumlandırılmıştır. Çalışmada teorik zemin, müzik terapinin tarihsel gelişimi, nörolojik ve biyolojik temelleri ile müzikolojinin alt disiplinleriyle ilişkisi üzerinden kurulmaktadır. Polivagal Teori, bu çalışmada müziğin terapötik işlevini açıklamada başvurulan kuramsal çerçevelerden biridir; müziğin otonom sinir sistemi üzerindeki düzenleyici etkisi, terapötik müdahalelerin fizyolojik yönünü açıklamada kullanılan yaklaşımlar arasında değerlendirilmektedir. Sistematik müzikoloji, müzik psikolojisi, etnomüzikoloji, nöromüzikoloji ve medikal etnomüzikoloji gibi alt disiplinlerin müzik terapiyle ilişkisi kavramsal düzeyde ele alınmaktadır. İncelenen kurum, Topluluk Müzik Terapi kavramının katılımcı, kaynak odaklı, ekolojik, performatif, saygın ve etik bileşenleri üzerinden yorumlanmaktadır. Alan notları ve literatür ışığında, müzik terapinin farklı hasta gruplarındaki uygulamalarına dair yorumlayıcı bir çerçeve sunulmaktadır. Psikiyatri biriminde farklı tanı gruplarıyla gerçekleştirilen grup ve bireysel ÇMT seansları gözlemlenmiş; bu süreçte terapötik dilin kullanımına ilişkin bazı örüntüler dikkat çekmiştir. Edinilen izlenimler, terapötik alanın oluşumunda müzikal becerilerin yanı sıra, deneyim ve eğitime dayalı iletişim biçimlerinin de belirleyici olabileceğini düşündürmektedir. Medikal yoğun bakım biriminde müzik terapinin yalnızca hastayı değil, hasta yakınlarını ve sağlık personelini de kapsayan ekolojik boyutu öne çıkmıştır. Mekanik ventilasyon seslerine ritimsel uyum sağlayan ÇMT uygulamaları, müzik terapinin kritik klinik ortamlarda nasıl kullanıldığını göstermektedir. Yaşam desteğinin kesildiği bir süreçte müzik terapistinin eşliği, müzik terapinin klinik ortamda insani ve ekolojik bir işlev üstlenebildiğine dair dikkat çekici bir alan deneyimi olarak aktarılmaktadır. Geriatri ve palyatif bakım ortamında ağır fiziksel koşullar içindeki bir hastanın müzik terapiye sözel yanıt vermesi, iletişimin sınırlı olduğu durumlarda müzikal temasın nasıl bir ilişki alanı açabildiğini göstermektedir. Radyasyon onkolojisi biriminde guided imagery (rehberli imgelem) ve soundtrack (eser müziği) temelli ÇMT uygulamaları Polivagal Teori çerçevesinde değerlendirilmiş; psikolojik stratejilerin müzikal unsurlarla birlikte nasıl kullanıldığı aktarılmıştır. Akut pediatri biriminde stajyer müzik terapistin çocuk hastayla yürüttüğü doğaçlama seansının notasyon transkripsiyonu sunulmuş; Song of Kin girişimi bağlamında ailenin sürece dahil edilmesi ele alınmıştır. Bu birim, müzikolojik analiz yöntemlerinin klinik bağlamda nasıl kullanılabileceğini gösteren açık örneklerden biri olarak değerlendirilmektedir. Gözlemler bütüncül olarak değerlendirildiğinde, hastane ortamındaki müzik terapi uygulamalarında yalnızca müzikal becerinin yeterli olmadığı; terapötik dilin, klinik bağlama ilişkin eğitimin, travma duyarlı yaklaşımın ve disiplinler arası iş birliğinin uygulama sürecinde önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır. Müzikoloji perspektifinin klinik müzik terapiye sunabileceği katkı; kültürel perspektif, müzikal analiz, kavramsal çerçeveleme ve disiplinler arası ilişki kurma düzeylerinde ele alınabilir. Bu tez, klinik müzik terapi uygulamalarının müzikoloji perspektifinden nasıl ele alınabileceğini tartışan betimleyici bir çalışmadır. Tek bir kurumun belirli bir döneme ait uygulamalarını konu aldığından, aktarılan gözlemler genelleme iddiası taşımamaktadır. Bununla birlikte çalışma, hastane ortamında yürütülen müzik terapi uygulamalarının müzikolojik açıdan okunmasına ilişkin sınırlı bir örnek sunmakta ve Türkçe alan yazınında müzikoloji ile müzik terapi arasındaki ilişkiye dair tartışmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Music therapy is an interdisciplinary field that employs musical interaction as a therapeutic medium and is applied in different forms within clinical settings. It aims to support emotional, physiological, cognitive, and social processes of care, and it has become increasingly visible in hospital-based practice in recent years. Systematic reviews and clinical studies have discussed the use of music therapy in areas such as oncology, intensive care, psychiatry, pediatrics, and palliative care. This thesis does not evaluate the clinical efficacy of these interventions; rather, it examines how selected hospital-based music therapy practices can be described and interpreted from a musicological perspective. In Türkiye, professional associations and individual practitioners have contributed to the visibility of music therapy; however, the relationship between theoretical knowledge and clinical practice remains an area that requires further discussion. The Ministry of Health has established certain regulatory grounds, and organizations such as MÜZTED have supported the field's visibility. Nevertheless, the systematic implementation of music therapy within hospital settings remains limited. The scarcity of Turkish-language literature also affects how clinical and theoretical discussions in the field can be followed by researchers and practitioners working in Turkish. This study does not propose a large-scale model for the field. Instead, it offers a descriptive field-based account of selected clinical music therapy practices as approached through a musicological lens. The central research question of this study is as follows: when examined through the methods and perspectives of musicology, how do the practices of music therapy and the clinical applications of an established healthcare institution take shape? The aim of the research is to identify and interpret the methods employed by the music therapy department of the selected institution from a musicologist's perspective. The study does not claim to produce generalizable observations. It focuses on a specific institutional context through a descriptive and interpretive field-based examination. The methodological framework draws on the intersection between medical ethnomusicology and music therapy, approached from a musicological standpoint. The tradition of direct observation and fieldwork in musicological research provides the methodological basis for the study. Following a review of Turkish and international literature, the researcher completed a three-month clinical placement in New York during the fall semester of 2022. During this period, the researcher participated in the institution's clinical placement program as a visiting researcher. All observations were conducted in accordance with the institution's ethical principles and HIPAA standards. The field notes kept throughout the placement constitute the primary source for the descriptive parts of the study. Observations were carried out across five clinical units: Psychiatry, Medical Intensive Care Unit (MICU), Geriatrics and Palliative Care, Radiation Oncology, and Acute Pediatrics. The researcher did not conduct independent patient interventions or collect identifiable patient data. No independent research protocol was implemented. The theoretical foundation of the study is built upon the historical development of music therapy, its neurological and biological foundations, and its relationship with the subdisciplines of musicology. Polyvagal Theory is used as one of the theoretical frameworks for discussing music's therapeutic function. The regulatory effect of music on the autonomic nervous system is considered as one possible way of explaining the physiological dimension of therapeutic interventions. The relationships between music therapy and musicological subdisciplines, including systematic musicology, music psychology, ethnomusicology, neuromusicology, and medical ethnomusicology, are examined at a conceptual level. The observed institution is interpreted through the components of Community Music Therapy, including participatory, resource-oriented, ecological, performative, respectful, and ethical dimensions. Community Music Therapy (CoMT) and Environmental Music Therapy (EMT) are examined as important methodological orientations within the department's practice. The field notes and the literature together provide an interpretive framework for discussing how music therapy is applied across different patient groups. In the psychiatry unit, group and individual EMT sessions were observed across sub-units serving patients with different psychiatric conditions, substance dependency, and dual diagnoses. These observations drew attention to the role of therapeutic language in clinical practice. The choice of words, tone, timing, and the maintenance of a therapeutic frame appeared to be shaped not only by musical competence but also by clinical training and experience. This part of the study suggests that therapeutic communication constitutes an important dimension of music therapy practice in psychiatric settings. In the Medical Intensive Care Unit, the ecological dimension of music therapy became especially visible. Music therapists adapted live improvisation to the rhythmic texture of mechanical ventilation sounds and medical equipment, creating an auditory environment that responded to the clinical soundscape rather than ignoring it. The ecological reach of these practices extended beyond individual patients to include family members and clinical staff. One notable observation concerned a terminal extubation process, during which a music therapist provided live musical accompaniment as family members said farewell to a patient. This observation is discussed not as evidence of clinical outcome, but as an example of how music therapy can function within the human and relational dimensions of critical care. In the geriatrics and palliative care unit, music therapy was observed in relation to pain, physical decline, and limited verbal communication. A patient experiencing severe discomfort following amputation expressed verbal gratitude despite significant difficulty speaking. The session showed how EMT, applied from outside the patient's room and adapted to the ambient sounds of clinical equipment, could create a moment of contact within a difficult clinical environment. The use of familiar melodies from the Beatles repertoire also points to the role of cultural familiarity, musical memory, and repertoire selection in clinical practice. In the radiation oncology unit, guided imagery and soundtrack-based EMT were observed and documented. The integration of psychotherapeutic strategies with structured musical elements provided a site for musicological interpretation. The use of Polyvagal Theory in this context, together with musical parameters such as tempo, melodic contour, harmonic progression, and dynamic shape, is discussed as part of the clinician's approach to creating a sense of safety and regulation. The clinician's guided imagery scripts, delivered in coordination with live musical improvisation, illustrate the convergence of verbal, musical, and psychological dimensions in this form of practice. In the acute pediatric unit, an improvised music therapy session conducted by a student therapist with a young patient was documented through notation transcription. The session included a greeting song tailored to the patient, interactive instrumental exploration, a collaborative improvisation shaped by the child's responses, and a Song of Kin initiative in which the patient's mother contributed a familiar melody from the child's home environment. The notated transcription offers one of the clearest examples in the thesis of how musicological analytical methods can be applied to a clinical music therapy context. It shows how musical parameters such as rhythmic density, melodic simplification, dynamic shaping, and the gradual transfer of musical agency can be interpreted within the therapeutic process. Across these clinical units, the use of music differed considerably according to the patient group, clinical environment, and therapeutic aim. In the psychiatry unit, music was often organized around song choice, shared listening, group participation, and the verbal reflection that followed musical activity. In this setting, the selected repertoire did not function merely as background sound. Rather, songs became a means through which participants could express emotional states, negotiate group belonging, and respond to the therapeutic frame established by the music therapist. In the intensive care context, by contrast, music had to respond to the soundscape of the unit itself. Tempo, volume, repetition, and musical phrasing were adapted in relation to medical equipment, mechanical ventilation, and the patient's physical condition. In geriatrics and palliative care, familiar repertoire and culturally recognizable melodies became especially important, as they allowed musical contact to emerge even where verbal communication was limited. In radiation oncology, the musical material was more closely connected with guided imagery and the creation of a regulated listening environment, while in acute pediatrics, improvisation, play, family participation, and musical turn-taking shaped the interaction. These differences also show that the observed music therapy practices cannot be understood through repertoire alone. The same musical material may take on different functions depending on the clinical situation, the patient's level of responsiveness, the therapist's musical decisions, and the institutional conditions of the session. For this reason, the thesis approaches music as a situated practice rather than as a fixed therapeutic object. Musical parameters such as tempo, dynamic level, melodic contour, harmonic stability, repetition, and silence are considered together with non-musical factors such as room layout, patient mobility, family presence, medical equipment, and the timing of clinical care. This perspective makes it possible to interpret hospital-based music therapy not only as an applied health practice, but also as a complex musical and social event. The PREPARE framework is therefore used in the thesis not as a rigid classificatory scheme, but as a flexible interpretive tool. In some units, participatory and reflective elements were more visible; in others, ecological, resource-oriented, performative, or ethics-driven dimensions became more central. The psychiatry observations foregrounded group process, verbal reflection, and the negotiation of a safe therapeutic space. The intensive care and palliative care observations emphasized the ecological dimension of music therapy, particularly the relationship between musical sound, clinical sound, family presence, and the emotional atmosphere of care. The radiation oncology observations highlighted regulation, imagery, and structured musical support, while the acute pediatric session showed how improvisation and notation can make the musical details of interaction visible for analysis. In this respect, the comparison across units strengthens the main argument of the thesis: music therapy in a hospital setting is not a single uniform method, but a set of situated musical practices shaped by clinical context, ethical sensitivity, and interpersonal responsiveness. Taken together, the observations suggest that hospital-based music therapy practice depends on more than musical skill alone. Therapeutic language, clinical training, trauma-informed practice, and interdisciplinary collaboration all appear as important factors in the observed sessions. From this perspective, musicology's contribution to clinical music therapy can be discussed in relation to cultural interpretation, musical analysis, conceptual framing, and interdisciplinary dialogue. The study does not equate the role of the observing musicologist with that of the practicing music therapist. Instead, it examines how musicological knowledge may help describe and interpret selected aspects of clinical practice. This study focuses on the practices observed in a single hospital-based music therapy department during a specific period. The observations presented here do not claim generalizability. Rather, the study offers a descriptive and interpretive account of how selected clinical music therapy practices may be approached from a musicological perspective. In this respect, it aims to contribute modestly to Turkish-language discussions on the relationship between musicology and music therapy.
Benzer Tezler
- Cerrahi ağrının yönetimine ilişkin Türkiye'de yapılmış ilaç dışı girişimleri konu alan araştırmaların sistematik incelemesi
Systematic review of studies on non-pharmaceutical interventions for the management of surgical pain conducted in Turkey
DİLARA BİLGEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hemşirelikİstanbul Aydın ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMRA BÜLBÜLOĞLU
- Drama destekli müzik terapisinin depresyon tanısı almış bireylerde etkisi
The effect of drama-assisted music therapy on diagnosed with depression
ANIL ŞİMŞEK
- Müzik terapi uygulamalarının çocuklarda sosyal kaygı üzerine etkisi
The effect of music therapy interventions on social anxiety in children
NURCAN BAHADIR
Doktora
Türkçe
2023
MüzikBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SERKAN ECE
PROF. DR. BORA BÜKEN
- İstanbul'da yasal yetkinliği olan müzik terapi kurum ve kuruluşların incelenmesi
A research of music therapy institutions and organizations with legal competence in Istanbul
DOĞUKAN ÇAVLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Ortodontik mini vida yapılan hastalarda müzik terapi uygulamasının stres düzeyine etkisi
The effect of music therapy on stress levels in patients receiving placement of orthodontic mini-screws
HİMMET YILDIRIM
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiKırıkkale ÜniversitesiOrtodonti Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN SEZEN ERHAMZA